Przypnij
Wybór bukietu nie wystarcza do wiarygodnego określenia typu osobowości. Może natomiast pokazać, jakie kolory, kształty i skojarzenia przyciągają nas w danej chwili. To dobry punkt wyjścia do rozmowy o guście, wspomnieniach i oczekiwaniach wobec prezentu. Granica przebiega między stwierdzeniem „podoba mi się ta kompozycja” a wnioskiem „ten wybór dowodzi, jaki mam charakter”. Przyjrzyjmy się temu rozróżnieniu, badaniom nad preferencjami kolorystycznymi oraz sposobom korzystania z kwiatowych zabaw bez przypisywania sobie gotowych etykiet. Nie trzeba przy tym rezygnować z przyjemności oglądania kwiatów ani szukać jednego poprawnego wyboru.
Osobowość obejmuje więcej niż pojedyncze upodobanie
W psychologii osobowość opisuje względnie trwałe wzorce myślenia, odczuwania i zachowania. Penn State wymienia wśród metod jej poznawania kwestionariusze samoopisowe, obserwację zachowania i wywiady. Przedstawia również model Wielkiej Piątki, obejmujący pięć szerokich wymiarów cech. To inne podejście niż przyporządkowanie człowieka do jednej kategorii na podstawie ulubionego zdjęcia. Omówienie badań nad osobowością na Penn State pokazuje, jak szerokiego zakresu informacji dotyczy ten obszar.
Przy bukiecie znamy zwykle tylko odpowiedź na jedno pytanie: który obraz najbardziej się podoba? Nie wiemy jeszcze, czy zdecydował gatunek kwiatów, kolor papieru, wspomnienie ogrodu czy dopasowanie do mieszkania. Tę samą kompozycję można wybrać z zupełnie różnych powodów. Aby wyciągnąć dalej idący wniosek, należałoby dopiero sprawdzić, czy wybór rzeczywiście wiąże się z konkretną cechą. Sam opis umieszczony pod fotografią tego nie wykazuje. Dlatego warto najpierw zapytać o uzasadnienie wyboru, zamiast od razu przechodzić do opisu charakteru.
Co badania nad kolorami rzeczywiście pomagają wyjaśnić
Stephen Palmer i Karen Schloss zaproponowali teorię, według której preferencje kolorystyczne są związane z oceną przedmiotów kojarzonych z daną barwą. W badaniu opublikowanym w 2010 roku sprawdzali powiązania między lubieniem kolorów a pozytywnymi lub negatywnymi skojarzeniami z obiektami. Wyniki wspierały zaproponowane wyjaśnienie, nie stanowiły jednak uniwersalnego słownika osobowości. Autorzy badali preferencje barw, a nie system odczytywania charakteru z kwiatów. Publikacja Palmera i Schloss pozwala zobaczyć tę różnicę.
W odniesieniu do bukietów można potraktować ten kierunek badań jako zachętę do pytania o skojarzenia. Żółte kwiaty mogą komuś przypominać ogród bliskiej osoby, komuś innemu dekorację ze spotkania, które dobrze wspomina. To przykładowe możliwe uzasadnienia, a nie wyniki eksperymentu dotyczącego konkretnych bukietów. Osobista historia może być ciekawszym tematem rozmowy niż odgórne przypisanie barwie odwagi, lojalności czy pracowitości. Warto też pozostawić miejsce na prostą odpowiedź: czasem podoba nam się właśnie to zestawienie i nie potrzebujemy dla niego rozbudowanej opowieści.
Dlaczego ogólny opis potrafi brzmieć bardzo osobiście
Jednym z wyjaśnień poczucia wyjątkowej trafności internetowych opisów jest efekt Barnuma. Polega on na przyjmowaniu szerokich, mało szczegółowych stwierdzeń jako szczególnie dobrze dopasowanych do własnej osoby. Cleveland Clinic wskazuje, że takie wrażenie mogą wywoływać między innymi neutralne lub pochlebne opisy przedstawiane jako spersonalizowane. To mechanizm przydatny do zrozumienia odbioru rozrywkowych testów. Wyjaśnienie efektu Barnuma w Cleveland Clinic opisuje jego podstawowe cechy.
Rozważ zdanie: „Cenisz dobre relacje, ale czasem potrzebujesz przestrzeni dla siebie”. Można je dopasować do wielu różnych sytuacji i osób. Gdy pojawia się jako wynik własnego wyboru, łatwo przywołać wspomnienie, które do niego pasuje. Warto wtedy sprawdzić również pozostałe opisy. Jeśli każdy zawiera znajome elementy, poczucie trafności nie rozstrzyga, czy przypisanie do bukietu ma uzasadnienie. Pomocne pytanie brzmi: co konkretnie odróżnia ten opis od opisów przeznaczonych dla innych uczestników? Dobrze jest zadać je przed dopowiadaniem kolejnych przykładów z własnego życia.
W bukiecie wybieramy jednocześnie kolor, formę i szczegóły
Fotografia bukietu przedstawia cały zestaw cech. Są w nim barwy płatków, ilość zieleni, wysokość łodyg, stopień uporządkowania i opakowanie. Jeśli dwie propozycje różnią się wszystkimi tymi elementami, trudno ustalić, który zadecydował o wyborze. Osoba wskazująca biały bukiet może lubić jego prostą formę, ale wcale nie preferować bieli. W innym zestawie mogłaby wybrać podobny układ z pomarańczowych kwiatów.
Badania przedstawiane przez Palmer Lab rozróżniają między innymi preferencje pojedynczych kolorów, zestawień barwnych oraz kolorów konkretnych przedmiotów. Pokazują też, że znaczenie może mieć układ przestrzenny barw. Nie należy więc automatycznie traktować wyboru całej kompozycji jako odpowiedzi o jednym kolorze. Przegląd projektów Palmer Lab opisuje te odrębne pytania badawcze. W domowej rozmowie wystarczy prostsze rozróżnienie: „Lubię te kwiaty” oraz „Lubię sposób, w jaki je ułożono” to dwie różne informacje. Można je sprawdzić, porównując kompozycje o zbliżonym kolorze, ale odmiennej budowie.
Zamiast gotowego wyniku: pytania o własny gust
Jeśli chcesz wykorzystać wybór bukietu do refleksji, zacznij od opisu widocznych szczegółów. Nie trzeba wybierać błyskawicznie. Możesz wskazać dwie propozycje, odrzucić wszystkie albo powiedzieć, że podoba ci się wyłącznie pojedynczy element. Poniższe pytania pomagają nazwać preferencje bez przypisywania im ukrytego znaczenia:
- Co zauważasz najpierw? Kolor, konkretny kwiat, rozmiar czy sposób ułożenia?
- Co chcesz zachować? Gdyby zmienić opakowanie i tło, czy wybór pozostałby taki sam?
- Co budzi skojarzenia? Czy kompozycja przypomina jakieś miejsce, osobę albo wydarzenie?
- Gdzie ma stanąć bukiet? Na własnym biurku, stole podczas spotkania czy w mieszkaniu obdarowanej osoby?
- Co można zmienić? Czy wystarczyłoby mniej zieleni albo inny kolor jednego gatunku?
Odpowiedź „wolę luźny układ i mało opakowania” jest konkretna i przydatna przy kolejnym zakupie. Nie wymaga dopisywania niezależności, spontaniczności czy innych cech charakteru. Możesz też odkryć, że podobają ci się zestawienia bardzo różne od stylu twojego mieszkania. To dobra okazja do porównania dwóch rodzajów upodobań, bez konieczności uzgadniania ich ze sobą.
Ten sam człowiek może wybrać różne kompozycje
Wyobraź sobie trzy sytuacje: kupujesz kwiaty do niewielkiego pokoju, wybierasz prezent dla znajomej osoby i szukasz dekoracji dużego stołu. W pierwszej możesz wskazać kilka krótkich łodyg, w drugiej znany ulubiony gatunek odbiorcy, w trzeciej rozłożystą kompozycję. Każda decyzja ma inne zadanie. Nie trzeba wyjaśniać tej różnicy zmianą osobowości.
Warto więc doprecyzować pytanie zadawane przy obrazkowej zabawie. „Który bukiet najbardziej ci się podoba?” różni się od „Który chcesz otrzymać?” i „Który kupisz na tę okazję?”. Przy ostatnim dochodzą jeszcze budżet, wielkość i sposób transportu. Te praktyczne kryteria nie są mniej wartościowe niż pierwsze wrażenie. Jeśli celem jest rozmowa o guście, dobrze podać wszystkim uczestnikom tę samą sytuację. Dzięki temu łatwiej porównywać odpowiedzi bez mieszania własnych upodobań z próbą przewidzenia oczekiwań kogoś innego. Można też zapisać osobno wybór dla siebie i wybór na prezent, a następnie porozmawiać o różnicy.
Po czym poznać, że autor mówi o pomiarze, a nie tylko zabawie
Narzędzie badawcze powinno mieć jasno określony cel, sposób udzielania odpowiedzi i zasady obliczania wyniku. Przykładowo Berkeley Personality Lab opisuje BFI-2 jako kwestionariusz samoopisowy zawierający 60 pozycji, odnoszących się do pięciu szerokich wymiarów oraz 15 bardziej szczegółowych cech. Udostępnia również informacje o publikacjach i zasadach korzystania z narzędzia. Opis BFI-2 na stronie jego współtwórców pokazuje, jakiego rodzaju dokumentacji można szukać.
Przy kwiatowym teście warto zapytać, kto ustalił powiązania między obrazami a cechami, na jakiej grupie je sprawdzono i gdzie przedstawiono wyniki. Samo użycie słów „psychologia”, „intuicja” lub „podświadomość” nie odpowiada na te pytania. Jeśli autor oferuje wyłącznie fotografie i atrakcyjne opisy, rozsądnie pozostać przy rozrywkowej interpretacji. Nie oznacza to, że zabawa jest bezwartościowa. Oznacza tylko, że jej wartość polega na rozmowie i przyjemności wyboru, a nie na udokumentowanym pomiarze charakteru. Warto też odróżnić dane o samych preferencjach od danych potwierdzających proponowany sposób interpretacji.
Jak wykorzystać te obserwacje przy wyborze prezentu
Przy zakupie bukietu więcej daje konkretna wiedza o odbiorcy niż przypisanie mu jednej etykiety. Zamiast założenia „to osoba spokojna, więc wybiorę pastele”, lepiej oprzeć się na wcześniejszej rozmowie: „podobały jej się niewielkie bukiety z wyraźnym kolorem”. Pierwsze zdanie wymaga niepewnego przełożenia charakteru na estetykę. Drugie odnosi się do rzeczywiście wyrażonego upodobania.
Można zapytać o dwa proste warianty: jeden gatunek czy mieszanka, zwarty kształt czy luźny układ. Przy niespodziance pomocna będzie informacja o ulubionym kwiecie albo kompozycji, którą dana osoba wcześniej sama wybrała. Florystce lub floryście warto przekazać właśnie te szczegóły, a także budżet i planowane miejsce ustawienia. Przykładowe zamówienie brzmi: „Proszę o nieduży bukiet z przewagą fioletu, lekką formą i skromnym opakowaniem”. To jasny opis oczekiwanego efektu. Nie wymaga opowieści o tym, czy odbiorca jest romantyczny, odważny albo sumienny. Jeśli jego preferencje pozostają nieznane, prosty wybór nadal może być serdecznym gestem, bez dodatkowej interpretacji.
Małe porównanie, które pozwala lepiej nazwać preferencje
Na potrzeby rozmowy możesz przygotować zestaw zdjęć o podobnym tle, rozmiarze i oświetleniu. Najpierw porównaj dwie kompozycje w zbliżonych kolorach, lecz o innym kształcie. Potem dwie o podobnej formie, ale różnej palecie. Zapisz krótkie uzasadnienie każdego wyboru, zanim przeczytasz komentarze innych osób. Celem jest zauważenie szczegółów, na które zwracasz uwagę.
Takie porównanie pozostaje swobodnym ćwiczeniem, nie badaniem naukowym. Fotografie nadal mogą różnić się świeżością kwiatów, perspektywą czy jakością wykonania. Nie wyciągaj więc wniosków o wszystkich osobach wybierających dany wariant. Użyteczny rezultat może być znacznie skromniejszy: „bardziej od gatunku interesuje mnie kolor” albo „wolę kompozycje, w których widać poszczególne łodygi”. Z taką obserwacją łatwiej później opisać własne oczekiwania w kwiaciarni. Można również zauważyć, że wybór zależy od zestawu dostępnych propozycji: ulubiony bukiet spośród dwóch nie musi być wymarzonym bukietem spośród wszystkich możliwych.
Rozmawiaj o wyborze bez oceniania osoby
Wspólne oglądanie bukietów najlepiej działa wtedy, gdy każdy może sam wyjaśnić swoją odpowiedź. Zamiast komentarza „ten wybór pasuje do twojej potrzeby kontroli” zapytaj: „co podoba ci się w regularnym układzie?”. Pierwsza wypowiedź narzuca interpretację, druga zostawia miejsce na odpowiedź. Może chodzić o symetrię, łatwość ustawienia w wazonie albo zwykłe upodobanie do porządnej kompozycji.
Nie ma również potrzeby dzielenia propozycji na właściwe dla kobiet i mężczyzn ani tworzenia rankingu bardziej wartościowych gustów. Wyrazisty bukiet nie daje wyższej oceny odwagi, a skromny nie jest sprawdzianem autentyczności. W rozmowie można zwyczajnie różnić się preferencjami. Jeśli chcesz zachować element zabawy, poproś uczestników o wymyślenie nazwy dla kompozycji lub opisanie okazji, do której by ją wybrali. Wtedy wyobraźnia dotyczy kwiatów i sytuacji, a nie rzekomo ujawnionych cech drugiego człowieka. Taka forma daje też przestrzeń osobie, która nie chce komentować własnego charakteru.
Podsumowanie
Wybór bukietu może dostarczyć konkretnych informacji o guście, szczególnie gdy towarzyszy mu własne uzasadnienie. Kolor, forma, wspomnienia i przeznaczenie kompozycji to dobre tematy rozmowy. Przypisywanie na tej podstawie typu osobowości wymagałoby osobnych dowodów. Najwięcej praktycznej wartości ma nazwanie tego, co przyciąga uwagę, oraz pozostawienie innym swobody odmiennego wyboru.
Najczęściej zadawane pytania
Czy bukiet wybrany dla siebie i na prezent powinien być taki sam?
Niekoniecznie. Przy wyborze dla siebie możesz kierować się własnym gustem, a przy prezencie uwzględnić upodobania odbiorcy, okazję i miejsce ustawienia. Różnica między tymi decyzjami ma praktyczne uzasadnienie. Warto powiedzieć wprost, dla kogo wybierasz, zanim ktoś zacznie interpretować odpowiedź.
Co oznacza, że podobają mi się dwa zupełnie różne bukiety?
Nie musisz sprowadzać swoich upodobań do jednego stylu. W jednej kompozycji może przyciągać cię kolor, w drugiej układ albo konkretny gatunek. Spróbuj opisać osobno zalety obu propozycji. Taka odpowiedź jest pełniejsza niż wymuszony wybór, jeśli celem jest poznanie własnego gustu.
Czy znaczenie przypisywane kolorowi kwiatów jest tym samym co cecha osobowości?
To dwa różne rodzaje interpretacji. Nawet jeśli rozmówcy uzgadniają, że dana barwa ma wyrażać określoną intencję, nie wynika z tego, że wybierający ją człowiek posiada konkretną cechę. Przy prezencie lepiej wyjaśnić intencję własnymi słowami, zamiast zakładać, że odbiorca odczyta identyczny komunikat.
Jak odpowiedzieć, gdy ktoś przypisuje mi charakter na podstawie bukietu?
Możesz wrócić do konkretnego powodu: „Wybrałem ten bukiet ze względu na kolor” albo „Podoba mi się jego kształt”. Nie trzeba przyjmować gotowej interpretacji. Jeśli chcesz kontynuować zabawę, zaproponuj porównanie samych kompozycji lub rozmowę o tym, do jakiej okazji pasują.
Czy mogę stworzyć własną zabawę z wyborem kwiatów?
Tak, pod warunkiem jasnego przedstawienia jej jako rozrywki. Zamiast obiecywać rozpoznanie charakteru, poproś o wybranie dekoracji na określoną okazję i uzasadnienie odpowiedzi. Opisy mogą dotyczyć palety, formy i zastosowania bukietów. Nie przedstawiaj autorskiego przyporządkowania jako wyniku badań.
Źródła
Rzetelne źródła pomogły w opracowaniu i dopracowaniu tej treści.