Pin it
To ciasto łączy mak i kajmak, dwa smaki, które w polskiej kuchni od dawna dobrze się rozumieją. Pod spodem z maku kryje się warstwa jabłek związana galaretką, a na wierzchu leży chrupiąca beza kokosowa, która kontrastuje z gładkim kremem.
Robię je, kiedy chcę postawić na stole coś efektownego, a jednak bez trudnych technik. Każda warstwa jest prosta sama w sobie. Trzeba im tylko dać czas, żeby wystygły i się poukładały.
Ciasto wymaga chłodzenia co najmniej cztery godziny, a najlepiej całą noc. Najlepiej zaplanować je dzień przed podaniem.
Cztery warstwy i ich główne role
Każda warstwa ma swój własny zestaw produktów, więc dobrze rozdzielić zakupy na cztery mniejsze listy. Mak kup już zmielony do wypieków, a jabłka wybierz twarde, żeby nie rozpadły się pod galaretką.
- Mak mielony. Nadaje spodowi charakterystyczny, lekko orzechowy smak i gęstą, wilgotną strukturę.
- Jajka. Spulchniają spód makowy i budują pianę bezy kokosowej.
- Masło. Odpowiada za wilgotność spodu i aksamitną konsystencję kremu.
- Jabłka. Dodają kwaskowej świeżości, która przełamuje słodycz kajmaku i bezy.
- Galaretka. Spaja warstwę jabłek w jeden, łatwy do krojenia plaster.
- Budyń w proszku. Daje kremowi gładkość i trzyma go w kupie pod bezą.
- Kajmak. Wnosi głęboki, karmelowy smak, od którego ciasto bierze swoją nazwę.
- Wiórki kokosowe. Wzbogacają bezę o chrupkość i lekko tropikalny aromat.
Jak powstają kolejne warstwy ciasta
- Upiecz spód makowy. Jajka utrzyj z cukrem, wmieszaj przestudzone masło, mak, mąkę i proszek do pieczenia, wylej ciasto na blachę 23x33 cm wyłożoną papierem i piecz 35 minut w 175°C, do suchego patyczka. Zostaw do całkowitego wystygnięcia.
- Upiecz bezę kokosową osobno. Białka ubij ze szczyptą soli, dodawaj cukier po łyżce i ubijaj do sztywnej, lśniącej piany, wmieszaj sok z cytryny i wiórki kokosowe. Rozsmaruj na papierze w rozmiarze blachy i piecz 45 minut w 140°C, do suchego, lekko złotego wierzchu.
- Przygotuj jabłka w galaretce. Pokrojone jabłka podsmaż krótko z cukrem i cynamonem, tylko do lekkiego zmiękczenia, i rozłóż na wystudzonym spodzie. Galaretkę rozpuść w mniejszej ilości wody niż zwykle, przestudź i polej jabłka, a potem odstaw do lodówki na 30-40 minut, aż stężeje.
- Ugotuj budyń. Budyń ugotuj z mlekiem i cukrem według instrukcji na opakowaniu, przykryj folią na styk i ostudź do temperatury pokojowej, bo ciepły budyń rozwarstwi masło w kremie.
- Zrób krem kajmakowo-budyniowy. Zmiękczone masło ubij na puch, dodaj kajmak i dalej ubijaj, a potem po łyżce dokładaj ostudzony budyń, aż krem będzie gładki i lekki.
- Rozłóż krem na jabłkach. Krem przełóż na warstwę jabłek w galaretce i wyrównaj szpatułką na równą powierzchnię.
- Przykryj bezą i schłodź. Ostudzoną bezę połóż na kremie, lekko dociśnij i wstaw ciasto do lodówki na co najmniej 4 godziny, najlepiej na całą noc, zanim pokroisz je w kwadraty.
Kajmak domowy czy ten z kartonu
Gotowy kajmak ze słoika czy kartonu działa w tym kremie bardzo dobrze i skraca pracę o dobre pół godziny. Szukaj produktu o gęstej, prawie karmelowej konsystencji, bo zbyt rzadki kajmak rozluźni krem i ten nie utrzyma kształtu pod bezą.
Jeśli masz czas, możesz ugotować własny kajmak z mleka skondensowanego słodzonego. Przelej je do słoika, zakręć i gotuj w garnku z wodą sięgającą do dwóch trzecich wysokości słoika przez 2-3 godziny, uzupełniając wodę na bieżąco. Po ostudzeniu wyjdzie gęsty, karmelowy krem bardzo bliski smakowi gotowego produktu.
Dlaczego beza piecze się bez kremu
Beza w tym cieście piecze się osobno, na własnym arkuszu papieru, a nie na kremie czy owocach jak w klasycznej szarlotce z bezą. Dzięki temu można ją wysuszyć dłużej i w niższej temperaturze, bez obawy, że krem się rozpuści albo owoce puszczą sok.
Dobrze wysuszona piana z białek jest też bezpieczniejsza do zjedzenia. SDSU Extension zaleca, by białka w bezie dosięgły wewnątrz około 71°C, dlatego piecz ją do końca, aż środek nie będzie już lepki, a nie tylko do ładnego koloru z wierzchu.
Które jabłka nie rozpadną się w cieście
Do tej warstwy potrzebujesz jabłek, które po krótkim podsmażeniu zostaną w kawałkach, a nie rozpłyną się w papkę pod galaretką. Odmiany takie jak Granny Smith czy Golden Delicious trzymają kształt w piekarniku i po podgrzaniu, co potwierdza poradnik Iowa State University Extension na temat wyboru jabłek do pieczenia.
Czerwone, bardzo słodkie odmiany jedzone na surowo, jak Red Delicious, często rozpadają się przy podgrzewaniu i oddają więcej wody, co rozluźni galaretkę. Jeśli lubisz wyraźną kwaskowość, dodaj do jabłek odrobinę soku z cytryny zaraz po obraniu, żeby nie ściemniały, zanim galaretka je zalejesz.
Przechowywanie ciasta po pokrojeniu
Ze względu na budyń, masło i jajka w kremie oraz w bezie, to ciasto należy do produktów łatwo psujących się i nie powinno stać długo w temperaturze pokojowej, szczególnie w cieplejszym pomieszczeniu. Po pokrojeniu przechowuj je w zamkniętym pojemniku w lodówce i zjedz w ciągu 3 dni.
Nie mrożę tego ciasta, bo beza traci chrupkość, a krem po rozmrożeniu może się rozwarstwić. Jeśli zostanie Ci kilka kawałków, trzymaj je w lodówce i wyjmij na 10-15 minut przed podaniem, żeby krem trochę zmiękł.
Najczęstszy błąd przy składaniu ciasta
Najczęściej zdarza się jedno: krem nakładany na jeszcze ciepłe jabłka albo niedostatecznie ostudzony budyń. Wtedy masło w kremie się rozwarstwia i całość robi się ziarnista, zamiast gładka.
Drugi częsty błąd to zbyt krótkie pieczenie bezy. Jeśli środek zostanie lepki, po nocy w lodówce beza zmięknie i przestanie kontrastować z kremem. Lepiej przypiecz ją minutę czy dwie dłużej i dobrze wysusz w wyłączonym piekarniku z uchylonymi drzwiami, zanim ją wyjmiesz.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę zrobić kajmak samodzielnie w domu?
Tak. Najprościej ugotować zamknięty słoik mleka skondensowanego słodzonego w garnku z wodą przez 2-3 godziny, pilnując, by słoik był stale zanurzony. Po ostudzeniu wyjdzie gęsty, karmelowy krem bardzo bliski smakowi gotowego produktu ze słoika.
- Czym zastąpić galaretkę w warstwie jabłek?
Możesz użyć żelatyny rozpuszczonej w odrobinie ciepłego soku jabłkowego z łyżką cukru, zamiast gotowej galaretki w proszku. Zachowaj podobną ilość płynu, żeby warstwa jabłek równie dobrze się związała i dała się ładnie kroić.
- Jak długo ciasto wytrzyma w lodówce?
Ze względu na krem budyniowy i bezę najlepiej zjeść je w ciągu 3 dni od upieczenia, trzymając cały czas w lodówce w zamkniętym pojemniku. Nie zostawiaj pokrojonego ciasta na dłużej niż kilka godzin w temperaturze pokojowej.
- Czy mogę przygotować to ciasto dzień wcześniej?
Tak, to wręcz zalecane. Ciasto musi chłodzić się co najmniej 4 godziny, a najlepiej całą noc, żeby warstwy się przegryzły i dało się je ładnie pokroić, więc dzień wcześniej to naturalny moment na jego przygotowanie.
- Dlaczego beza zmiękła pod kremem?
Najczęściej beza nie była dobrze wysuszona w piekarniku albo krem nałożono na nią, gdy był jeszcze ciepły. Upiecz bezę, aż środek nie będzie już lepki pod palcem, i nakładaj na nią wyłącznie dobrze ostudzony krem.
- Czy da się zrobić wersję bezglutenową?
Mąkę pszenną w spodzie makowym możesz zastąpić mieszanką mąk bezglutenowych w tej samej proporcji wagowej. Spód wyjdzie odrobinę bardziej kruchy, ale pozostałe warstwy, czyli jabłka, krem i beza, są bezglutenowe z natury.