Pin it
Chrust, czyli faworki, pachnie Tłustym Czwartkiem i karnawałem. To chrupiące ciastka skręcone w supełki, smażone na złoty kolor i obsypane górą cukru pudru. Rozpadają się w ustach z charakterystycznym trzaskiem, a w środku zostają prawie przezroczyste.
Ten przepis działa, bo trzyma się prostych proporcji. Dużo żółtek, odrobina śmietany i łyżka spirytusu to cały sekret. Alkohol odparowuje podczas smażenia i nie czuć go w smaku. Dzięki niemu ciasto nie pęka i nie wsiąka w olej.
Jeśli Twoje dotychczasowe faworki wychodziły twarde lub tłuste, winny jest zwykle za grubo rozwałkowane ciasto albo zbyt chłodny olej. Ten przepis pokazuje, jak to poprawić krok po kroku.
Z czego powstaje chrupiące ciasto
Podstawą jest mąka tortowa i dużo żółtek. Bez białek ciasto nie wchłania tyle oleju podczas smażenia. Wybierz śmietanę o wyższej zawartości tłuszczu i świeże jajka w temperaturze pokojowej.
- Mąka pszenna tortowa. Drobno zmielona, daje gładkie i elastyczne ciasto, które się nie rwie przy wałkowaniu.
- Żółtka. Budują strukturę ciasta i dają mu tłustość. Dzięki nim faworki są kruche, nie gumowe.
- Śmietana. Dodaje wilgoci i delikatności, ułatwia rozwałkowanie ciasta na przezroczyste płaty.
- Spirytus lub ocet spirytusowy. Osłabia gluten, dzięki czemu ciasto nie pęka w gorącym oleju i zostaje chrupiące.
- Szczypta soli. Podkreśla smak i równoważy słodycz cukru pudru na końcu.
- Olej do smażenia. Wybierz olej o neutralnym smaku i wysokiej temperaturze dymienia, na przykład rzepakowy.
- Cukier puder. Posypujesz nim faworki na końcu, dopiero gdy całkiem wystygną.
Krok po kroku do chrupiących faworków
- Zagnieć ciasto. Przesiej mąkę z solą do miski. Zrób wgłębienie i dodaj żółtka, śmietanę, spirytus oraz cukier puder. Zagniataj na blacie około 10 minut, aż ciasto będzie gładkie i elastyczne. Przykryj je i odstaw na 30 minut w temperaturze pokojowej.
- Rozwałkuj ciasto na cienkie płaty. Podziel odpoczęte ciasto na 3-4 części. Każdą rozwałkuj na lekko omączonym blacie na płat o grubości około 2 milimetrów, prawie przezroczysty. Im ciasto cieńsze, tym faworki chrupkie.
- Wykrój i uformuj faworki. Pokrój płaty na pasy o szerokości około 4 centymetrów i długości 12 centymetrów. W środku każdego pasa zrób podłużne nacięcie i przeciągnij przez nie jeden koniec, tworząc supełek.
- Rozgrzej olej do smażenia. Wlej olej do wysokiego garnka na głębokość co najmniej 5 centymetrów. Podgrzej go do 170-180°C. Sprawdź temperaturę małym kawałkiem ciasta. Powinien od razu wypłynąć na powierzchnię i zacząć się rumienić.
- Usmaż faworki partiami. Smaż po kilka sztuk naraz, aby olej nie ostygł. Każda strona potrzebuje 30 do 45 sekund do uzyskania złotego koloru. Przewracaj faworki delikatnie łyżką cedzakową i nie dopuszczaj do zbyt ciemnego koloru.
- Odciekaj, ostudź i oprósz cukrem. Wyjmuj faworki na talerz wyłożony ręcznikiem papierowym. Zostaw je do całkowitego wystygnięcia, bo wtedy robią się chrupkie. Na końcu obficie oprósz je cukrem pudrem przez sitko.
Dlaczego żółtka i śmietana robią różnicę
Faworki smaży się tak długo i w tak gorącym oleju, że surowe żółtka w cieście zostają w pełni ścięte, podobnie jak w każdym innym cieście z jajkiem smażonym na gorącym tłuszczu. Amerykańska FDA podkreśla, że ryzyko związane z surowymi żółtkami znika, gdy jajko jest dokładnie ugotowane lub usmażone, a nie zostaje płynne. W cieście na chrust żółtko odpowiada przede wszystkim za kruchość i złoty kolor po usmażeniu. Białka zostawiamy na inny wypiek, bo rozciągają ciasto i dają więcej pęcherzyków powietrza, a to w chruście oznacza bąble i gumowatą teksturę. Świeże żółtka w temperaturze pokojowej łączą się z ciastem równomiernie i szybciej.
Rola alkoholu w cieście na chrust
Łyżka spirytusu albo białego octu spirytusowego wydaje się dziwnym składnikiem, ale ma konkretne zadanie. Alkohol ogranicza rozwój glutenu, dzięki czemu ciasto zostaje kruche, a nie gumowe po usmażeniu. Dodatkowo tworzy na powierzchni cienkie mikropęcherzyki, które pozwalają ciastu równomiernie się nadymać w oleju, zamiast pękać w jednym miejscu. Po usmażeniu nie czuć ani zapachu, ani smaku alkoholu, bo odparowuje w pierwszych sekundach kontaktu z gorącym tłuszczem. Jeśli wolisz przepis bez alkoholu, ocet spirytusowy w tej samej ilości działa prawie identycznie i jest najlepszym zamiennikiem.
Najczęstsze błędy przy wałkowaniu
Najczęstszy błąd to zbyt grube rozwałkowanie ciasta. Faworki rozwałkowane na więcej niż 2-3 milimetry zostają twarde w środku, nawet jeśli ich powierzchnia wygląda chrupiąco. Drugi błąd to zbyt dużo mąki podczas wałkowania, przez co ciasto traci elastyczność i pęka na krawędziach. Wałkuj cienko, partiami, i pracuj szybko, zanim ciasto zacznie wysychać na blacie. Jeśli pierwsza partia wyjdzie za gruba, po prostu rozwałkuj ją jeszcze raz, ciasto na chrust jest wybaczające i można je formować wielokrotnie.
Bezpieczne smażenie w głębokim oleju
Smażenie w głębokim, gorącym oleju wymaga uwagi. Uniwersytet Illinois przypomina, że oleju nigdy nie wolno łączyć z wodą, ponieważ para wodna, która się wtedy tworzy, rozbryzguje gorący tłuszcz na boki. Z tego samego źródła płynie druga zasada: nigdy nie zostawiaj garnka z gorącym olejem bez nadzoru, nawet na chwilę. Osuszaj dokładnie narzędzia i blat przed wkładaniem faworków do oleju, a sam olej napełniaj tylko do połowy wysokości garnka. Jeśli temperatura jest prawidłowa, kawałek ciasta wypływa na powierzchnię w ciągu kilku sekund i zaczyna się rumienić, bez dymu i bez skwierczenia wody.
Przechowywanie i podawanie chrustu
Chrust najlepiej smakuje w dniu usmażenia, kiedy jest najbardziej chrupiący. Przechowuj go w suchym, zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej, najlepiej wyłożonym papierowym ręcznikiem, który wychwyci wilgoć. Trzyma chrupkość przez 2-3 dni, pod warunkiem że pojemnik jest naprawdę szczelny. Nie wkładaj faworków do lodówki, bo chłód i wilgoć działają na nie odwrotnie niż chcemy. Cukier puder dosypuj tuż przed podaniem, inaczej wsiąka w ciasto i traci swój biały, puszysty wygląd.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy faworki można smażyć na maśle?
Nie, masło ma za niski punkt dymienia i szybko się przypala w temperaturze potrzebnej do smażenia chrustu. Użyj neutralnego oleju, na przykład rzepakowego lub słonecznikowego, albo klasycznie smalcu, jeśli wolisz tradycyjny smak.
- Jak długo można przechowywać usmażony chrust?
Najlepszy jest w dniu przygotowania. W szczelnie zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej zachowuje chrupkość przez 2-3 dni. Trzymaj go z dala od lodówki i wilgoci, bo one szybko go rozmiękczają.
- Czy ciasto na faworki można zrobić dzień wcześniej?
Tak, odpoczęte i dobrze owinięte ciasto przetrzyma w lodówce do 24 godzin. Przed wałkowaniem wyjmij je wcześniej, aby wróciło do temperatury pokojowej i łatwiej się rozciągało.
- Czym zastąpić alkohol w cieście?
Najlepszym zamiennikiem jest biały ocet spirytusowy w tej samej ilości. Działa podobnie, ogranicza rozwój glutenu i pomaga cieście zostać kruchym po usmażeniu.
- Dlaczego moje faworki wyszły twarde, a nie chrupiące?
Najczęściej ciasto było rozwałkowane za grubo albo olej był za chłodny, więc faworki smażyły się zbyt długo. Rozwałkuj ciasto na prawie przezroczysty płat i sprawdzaj temperaturę oleju małym kawałkiem ciasta przed każdą partią.
- Czy faworki można zamrozić?
Surowe, uformowane faworki można zamrozić na tacy, a potem przełożyć do pojemnika i smażyć prosto z zamrażarki, wydłużając czas smażenia o kilkanaście sekund. Usmażonych faworków raczej nie zamrażaj, po rozmrożeniu tracą chrupkość.
- Jak sprawdzić, że olej ma odpowiednią temperaturę do smażenia?
Wrzuć do gorącego oleju mały kawałek ciasta. Jeśli natychmiast wypłynie na powierzchnię i zaczyna się rumienić po kilku sekundach, olej jest gotowy, zwykle to 170-180°C. Jeśli opada na dno albo długo nie zmienia koloru, olej jest wciąż za chłodny.