Pin it
Przekładane ciasteczka piernikowe to klasyk polskich świąt. Dwa kruche, pachnące korzennymi przyprawami krążki trzymają między sobą warstwę gęstego dżemu. Jeden z krążków ma wycięty środek, więc przez okienko widać ciemną, lśniącą konfiturę.
To dobry pomysł na prezent pod choinkę albo do pudełka z ciastkami na wigilijny stół. Piernikowe ciasteczka nie czerstwieją szybko, a po dniu w zamkniętym pudełku stają się jeszcze lepsze, bo dżem zdąży zmiękczyć spód.
Samo ciasto robi się szybko, ale musi odpocząć w lodówce około 2 godzin, żeby dobrze się kroiło. Licz na około 3 godziny i 30 minut od początku do końca, większość tego czasu ciasto po prostu leży w lodówce.
Co znajdziesz w cieście piernikowym
Ciasto piernikowe opiera się na maśle, miodzie i mące, więc wychodzi kruche, ale nie łamie się przy wykrawaniu wzorów. Przyprawa piernikowa i soda dają charakterystyczny zapach i lekko puszysty środek po upieczeniu.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę ciasta i pozwala je rozwałkować na tyle cienko, żeby ciasteczka szybko się upiekły.
- Masło. Nadaje kruchość i maślany smak, musi być miękkie, żeby łatwo połączyło się z resztą składników.
- Cukier. Dodaje słodyczy i pomaga brzegom ciasteczek lekko się zarumienić.
- Miód. Typowy dla pierników smak i wilgotność, dzięki niemu ciasteczka nie wysychają po kilku dniach.
- Jajka. Spajają ciasto i ułatwiają wyrobienie gładkiej masy.
- Przyprawa piernikowa. Mieszanka cynamonu, goździków, imbiru, gałki muszkatołowej i ziela angielskiego, od niej zależy cały piernikowy aromat.
- Soda oczyszczona. Lekko podnosi ciasto podczas pieczenia, dzięki czemu ciasteczka nie są twarde jak kamień.
- Gęsty dżem lub powidła śliwkowe. Nadzienie między warstwami, powinno być gęste, żeby nie wyciekało przy przekrawaniu.
- Cukier puder. Do oprószenia ciasteczek z okienkiem na koniec, dla świątecznego wykończenia.
Jak upiec i przełożyć ciasteczka
- Utrzyj masło z cukrem i miodem. Miękkie masło zmiksuj z cukrem i miodem na gładką, jednolitą masę, to baza całego ciasta.
- Dodaj jajka i przyprawy. Wbij jajka, dosyp przyprawę piernikową i szczyptę soli, miksuj do połączenia.
- Wmieszaj mąkę z sodą. Dodaj mąkę wymieszaną z sodą oczyszczoną i zagnieć ciasto ręką, aż będzie gładkie i odstanie od rąk.
- Schłodź ciasto. Zawiń ciasto w folię i wstaw do lodówki na około 2 godziny, dzięki czemu będzie się dobrze kroić i nie przyklei do wałka.
- Wykrój ciasteczka. Rozwałkuj ciasto na placek o grubości 2-3 mm i wykrawaj krążki foremką, połowę z nich wykrój dodatkowo małą foremką pośrodku, żeby powstało okienko.
- Upiecz ciasteczka. Przełóż na blachę wyłożoną papierem do pieczenia i piecz w 180°C (bez termoobiegu) 8-10 minut, aż brzegi lekko się zarumienią, potem zostaw do całkowitego wystudzenia.
- Przełóż dżemem i oprósz cukrem. Na pełne krążki nałóż łyżeczkę gęstego dżemu, przykryj krążkiem z okienkiem i lekko dociśnij, na koniec oprósz cukrem pudrem.
Dlaczego ciasto nie może być ciepłe
Ciepłe, miękkie od masła ciasto rozlewa się pod wałkiem i trudno z niego wyciąć czysty wzór, krążki tracą kształt już na blasze. Dwie godziny w lodówce utwardzają masło na tyle, że ciasto krojone foremką zachowuje ostre brzegi, a ciasteczka po upieczeniu są równe i ładnie się układają w parach. Nie przyspieszaj tego kroku w zamrażarce, zbyt szybkie i nierówne chłodzenie potrafi zmienić teksturę brzegów. Pamiętaj też, że samo ciasto, zanim trafi do piekarnika, zawiera surowe jajko i surową mąkę, więc traktuj je tak jak każde inne ciasto na bazie mąki i jaj: FDA przypomina, że surowa mąka i surowe jajka mogą nieść bakterie takie jak salmonella czy E. coli, dopóki całość się nie upiecze.
Jaki dżem sprawdzi się najlepiej
Najlepsze są gęste powidła śliwkowe, bo nie mają dużo wody i nie rozlewają się na boki po dociśnięciu drugiego krążka. Dżem czarnej porzeczki, wiśniowy albo morelowy też się sprawdzą, o ile są gęste jak marmolada, a nie płynne jak syrop. Jeśli masz tylko bardziej wodnisty dżem, przełóż go przez sitko i podgrzej chwilę na patelni bez przykrycia, odparuje wtedy nadmiar wody. Unikaj dżemów z dużymi kawałkami owoców, bo utrudniają równe sklejenie dwóch krążków ciasta.
Czemu warto dać ciastu dzień odpoczynku
Prosto po przełożeniu ciasteczka są kruche, ale dość suche, bo przyprawy piernikowe lubią trochę czasu, żeby w pełni się rozwinęły. Gdy owocowa wilgoć z dżemu zacznie wnikać w spody krążków, środek robi się delikatnie wilgotny, a brzegi wciąż chrupią, to charakterystyczna tekstura przekładanych pierniczków. Przechowuj je w jednej warstwie w zamkniętym pudełku blaszanym albo plastikowym, żeby para wodna z dżemu równo się rozłożyła, a nie skupiła tylko w jednym miejscu.
Przechowywanie na dłużej i w zamrażarce
Gotowe, przełożone ciasteczka trzymaj w zamkniętym pojemniku w suchym, chłodnym miejscu, najlepiej zjedz je w ciągu tygodnia, kiedy mają najlepszą teksturę. Jeśli zobaczysz na dżemie pleśń, wilgotny nalot albo poczujesz nietypowy zapach, wyrzuć całą partię, nie próbuj oczyścić tylko zepsutego fragmentu. Same krążki ciasta, jeszcze bez dżemu, dobrze znoszą zamrażanie w szczelnie zamkniętym pojemniku, przełóż je dżemem już po rozmrożeniu i całkowitym wystudzeniu w temperaturze pokojowej, bo mrożenie z wilgotnym nadzieniem pogarsza ich kruchość.
Na prezent i do świątecznego poczęstunku
Ułożone w metalowym pudełku albo papierowej torebce przewiązanej sznurkiem, te ciasteczka są jednym z łatwiejszych domowych prezentów na święta, nie wymagają lukru ani dekoracji, bo okienko z dżemem już wystarczająco ładnie wygląda. Podawaj je do herbaty z goździkami i cynamonem albo do kawy po świątecznym obiedzie. Jedna rzecz wymaga uwagi: ciasto zawiera miód, a CDC ostrzega, że miód może wywołać botulizm dziecięcy u niemowląt do 12. miesiąca życia, więc nie pakuj tych ciasteczek do prezentu dla najmłodszych gości.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę zrobić ciasto bez miodu?
Tak, możesz zastąpić miód syropem z buraka cukrowego albo karmelem z cukru i odrobiny wody. Ciasto będzie nieco mniej wilgotne, ale wciąż kruche. Dodaj łyżkę więcej masła, żeby wyrównać konsystencję.
- Jak długo mogą stać przełożone ciasteczka?
Trzymaj je w zamkniętym pojemniku w suchym, chłodnym miejscu i zjedz w ciągu około tygodnia, kiedy są najlepsze. Jeśli zauważysz na dżemie pleśń, wilgotny nalot albo nietypowy zapach, wyrzuć cały pojemnik, nie tylko podejrzany kawałek.
- Czy można zamrozić te ciasteczka?
Najlepiej zamrozić same, jeszcze nieprzełożone krążki w szczelnie zamkniętym pojemniku. Dżemem połącz je po rozmrożeniu i całkowitym wystudzeniu w temperaturze pokojowej, bo przełożone na surowo robią się wilgotne po odmrożeniu.
- Czy surowe ciasto piernikowe jest bezpieczne do jedzenia?
Nie, ciasto zawiera surowe jajko i surową mąkę, więc nie próbuje się go przed upieczeniem, tak jak każdego innego ciasta na bazie mąki i jaj. Amerykańska FDA przypomina, że surowa mąka i surowe jajka mogą zawierać bakterie takie jak salmonella czy E. coli, dlatego całe ciasto musi dobrze się upiec.
- Czy te ciasteczka mogą jeść małe dzieci?
Ciasto zawiera miód, więc nie podawaj go dzieciom młodszym niż 12 miesięcy. CDC ostrzega, że miód u niemowląt może wywołać botulizm dziecięcy. Starszym dzieciom i dorosłym ciasteczka nie szkodzą.
- Co zrobić, gdy dżem wycieka z boków ciasteczek?
Użyj gęstych powideł albo dżemu, który wcześniej lekko podgrzejesz i przecierasz przez sito, żeby usunąć nadmiar wody i pestki. Nakładaj go odrobinę mniej, niż się wydaje potrzebne, bo po dociśnięciu drugiego krążka i tak rozejdzie się do brzegów.
- Czy mogę upiec je bez glutenu?
Możesz spróbować z mieszanką mąk bezglutenowych do wypieków z dodatkiem ksantanu, ale ciasto będzie bardziej kruche i trudniejsze w wykrawaniu wzorów. Rozwałkuj je grubiej, między dwoma kawałkami papieru do pieczenia, żeby łatwiej przenieść wykrojone kształty na blachę.