Pin it
Makowiec japoński nie ma wiele wspólnego ze zwykłym drożdżowym makowcem na Wielkanoc. Spód jest gęsty i wilgotny, zrobiony z maku, startych jabłek i kaszy manny, bez grama mąki pszennej. Na wierzchu leży chłodna warstwa musu jabłkowego ubitego ze śmietaną, a całość zamyka błyszcząca polewa z gorzkiej czekolady.
To ciasto na spokojny dzień, nie na pięć minut przed gośćmi. Spód piecze się blisko godzinę, a mus musi solidnie stężeć w lodówce, najlepiej przez całą noc. Dzięki temu całość świetnie znosi przygotowanie dzień wcześniej, a w dniu podania wystarczy je tylko pokroić.
Robię je zwykle na święta albo na duże rodzinne niedziele, kiedy i tak kręcę się po kuchni cały dzień.
Co znajdziesz w makowym spodzie i musie
Większość pracy wykonują tu mak i jabłka, więc warto sięgnąć po świeżo zmielony mak i kwaskowate jabłka, na przykład szarą renetę. Resztę dopełniają jajka, śmietana kremówka i gorzka czekolada w ilościach, jakie podaje przepis.
- Mak. Zmielony i krótko ugotowany w mleku, tworzy gęsty, wilgotny spód bez dodatku mąki.
- Jabłka. Starte na grubych oczkach dodają wilgoci do spodu, a pokrojone w kostkę stają się bazą musu.
- Kasza manna. Zastępuje mąkę pszenną i spaja makową masę w jedno ciasto.
- Jajka. Żółtka łączą się z makiem, a ubite białka podnoszą spód i robią go lżejszym.
- Żelatyna. Spaja mus jabłkowy ze śmietaną, dzięki czemu po schłodzeniu mus kroi się w równe kawałki.
- Śmietanka kremówka 30-36%. Ubita na sztywno, zmienia gotowany mus jabłkowy w puszystą, chłodną warstwę.
- Gorzka czekolada. Rozpuszczona ze śmietanką daje błyszczącą polewę, która ładnie twardnieje w lodówce.
Spód, mus i polewa krok po kroku
- Ugotuj makową bazę. Zalej zmielony mak gorącym mlekiem z masłem i gotuj na małym ogniu 20-25 minut, mieszając co jakiś czas, aż masa zgęstnieje. Odstaw do całkowitego wystudzenia.
- Przygotuj ciasto i upiecz spód. Żółtka utrzyj z cukrem na jasną masę, dodaj wystudzony mak, starte i odciśnięte jabłka, kaszę manną, proszek do pieczenia i szczyptę soli. Ubite na sztywno białka wmieszaj delikatnie na końcu. Przełóż do blachy 30 na 20 centymetrów wyłożonej papierem i piecz w 180 stopniach 45-50 minut, do suchego patyczka. Ostudź w blasze.
- Zrób mus jabłkowy. Jabłka pokrojone w kostkę gotuj z cukrem, sokiem z cytryny i cynamonem 10-12 minut, aż zmiękną, potem zmiksuj na gładki mus. Namoczoną żelatynę rozpuść w jeszcze ciepłym musie i odstaw do przestudzenia.
- Połącz mus ze śmietaną. Śmietankę ubij na sztywno i delikatnie wmieszaj w przestudzony mus. Wyłóż powstałą masę równą warstwą na wystudzony spód.
- Schłodź ciasto. Przykryj i wstaw do lodówki na co najmniej 4 godziny, najlepiej na całą noc, aż mus dobrze stężeje.
- Przygotuj polewę i udekoruj. Czekoladę z masłem i śmietanką rozpuść w kąpieli wodnej, polej wierzch ciasta, posyp prażonym makiem i wstaw na 15-20 minut do lodówki przed krojeniem w kwadraty.
Dlaczego spód nie potrzebuje mąki
Kasza manna i ugotowany mak robią dokładnie to, co w innych ciastach robi mąka pszenna, czyli łapią wilgoć i trzymają strukturę po upieczeniu. Startych jabłek nie trzeba się obawiać jako dodatku, bo odciśnięte z nadmiaru soku dają wilgoć bez rozwadniania ciasta. Żółtka i białka działają tu osobno. Żółtka wiążą masę, a ubite białka ją podnoszą. Spód jest gotowy, kiedy patyczek wbity na środek wychodzi suchy, nie wtedy, gdy tylko ładnie się zarumieni, bo przy tak wilgotnym cieście kolor potrafi oszukać. Dotyczy to zresztą każdego wypieku z dużą ilością jajek, amerykańska FDA przypomina, że dania z jajkami warto doprowadzić do pełnego ścięcia w środku, a nie oceniać ich gotowość tylko po wyglądzie.
Najczęstszy błąd przy musie jabłkowym
Mus jabłkowy lubi się rozwarstwić, kiedy dodaje się do niego ubitą śmietanę, a on jest jeszcze ciepły. Śmietana wtedy częściowo się roztapia i mus po schłodzeniu robi się wodnisty, a nie puszysty. Drugi częsty problem to żelatyna, która nie zdążyła się dobrze spęcznieć w wodzie, przez co nie rozpuszcza się równo w musie i zostają w nim małe grudki. Trzeci kłopot to zbyt szybkie przełożenie musu na ciepły spód, bo wtedy warstwy się mieszają i trudno je później równo pokroić.
Zamienniki, które naprawdę działają
Kaszę manną można zastąpić drobną kaszą kukurydzianą w tej samej ilości. Spód wyjdzie odrobinę bardziej ziarnisty, ale równie wilgotny. Szarą renetę zamienisz na każde kwaskowate jabłko, na przykład antonówkę czy golden. Słodsze odmiany warto wtedy połączyć z odrobiną więcej soku z cytryny. Gorzką czekoladę można zastąpić mleczną, polewa wyjdzie wtedy słodsza i trochę mniej błyszcząca. Rodzynki są w tym przepisie opcjonalne, równie dobrze sprawdzą się posiekane suszone śliwki albo żurawina.
Ile postoi makowiec w lodówce
Ciasto z musem na śmietanie i żelatynie łatwo się psuje w temperaturze pokojowej, dlatego po udekorowaniu trzyma się je wyłącznie w lodówce, przykryte. Uniwersytet stanowy Iowa podaje, że wypieki z nadzieniami na bazie śmietany czy nabiału można bezpiecznie trzymać poza lodówką maksymalnie 2 godziny od zakończenia pieczenia, a dalej wymagają chłodzenia. W praktyce makowiec stawiamy na stole tylko na czas podania, a resztę trzymamy w lodówce i zjadamy w ciągu 3-4 dni.
Jak kupować i przechowywać mak
Mak ma dużo tłuszczu, dlatego z czasem może zgorzknieć, podobnie jak orzechy czy inne tłuste ziarna. Po otwarciu opakowania przechowuj go w zamkniętym pojemniku, w chłodnym i ciemnym miejscu. Większy zapas trzymaj w lodówce albo w zamrażarce. Uniwersytet Georgii opisuje tę samą zasadę przy orzechach, bo chłodne i szczelne przechowywanie wydłuża czas, w którym tłuste ziarna zachowują dobry smak. Jeśli mak pachnie kwaśno albo gorzko, lepiej kupić nowy, niż ryzykować smak całego ciasta.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy można przygotować makowiec japoński dzień wcześniej i jak go przechowywać?
Tak, to ciasto wręcz zyskuje na przygotowaniu z wyprzedzeniem, bo mus potrzebuje czasu, żeby dobrze stężeć. Upiecz spód i zrób mus dzień wcześniej, a samo złożenie i schłodzenie zostaw na wieczór przed podaniem. Gotowe ciasto trzymaj przykryte w lodówce i zjedz w ciągu 3-4 dni, bez trzymania go na stole dłużej niż na czas podania.
- Czym można zastąpić kaszę mannę w spodzie?
Dobrze działa drobna kasza kukurydziana w tej samej ilości. Spód wychodzi odrobinę bardziej ziarnisty, ale równie wilgotny. Można też spróbować zmielonych płatków owsianych, choć wtedy ciasto trzyma się nieco mniej spójnie.
- Czy mak trzeba wcześniej moczyć albo podgotowywać?
Tak, surowy mak jest twardy i gorzkawy. Dopiero krótkie gotowanie w mleku zmiękcza go i uwalnia pełny aromat. Bez tego kroku spód byłby suchy i nieprzyjemnie chrupiący pod zębami.
- Co zrobić, jeśli mus jabłkowy nie chce stężeć?
Najczęściej winna jest żelatyna, która nie namokła wystarczająco długo albo nie została dobrze rozpuszczona w ciepłym musie. Sprawdź, czy mus był przynajmniej letni w momencie dodawania żelatyny, i daj mu więcej czasu w lodówce. Cztery godziny to minimum, a nie zasada.
- Czy ten makowiec jest wegetariański?
W wersji z żelatyną nie w pełni, bo żelatyna jest produktem pochodzenia zwierzęcego. Jeśli chcesz wersję bez niej, zastąp ją agar-agarem w proporcji podanej na opakowaniu. Mus będzie odrobinę mniej kremowy, ale nadal dobrze się trzyma.
- Z czym podawać makowiec japoński z musem jabłkowym?
To ciasto jest już bogate samo w sobie, więc najlepiej smakuje bez żadnych dodatków, z filiżanką czarnej herbaty albo mocnej kawy. Jeśli chcesz dodać coś na talerz, łyżka niesłodzonej śmietany pasuje lepiej niż kolejny słodki sos.