Pin it
Szachownica to jedno z tych ciast, które zachwyca zanim ktokolwiek zdąży spróbować kawałka. Pod kremowo-jogurtową pianką i warstwą miękkich jabłek skrywa się geometryczny wzór z jasnych i kakaowych kostek biszkoptu, widoczny dopiero po przekrojeniu.
To ciasto na chłodno, bez pieczenia kremu, więc dobrze sprawdza się w dni, kiedy piekarnik jest zajęty czymś innym. Jabłkowe nadzienie dodaje mu lekkiej kwaskowatości, a pianka na bazie śmietany i jogurtu robi je dużo mniej ciężkim niż klasyczny tort z masłowym kremem.
Całość wymaga trochę cierpliwości, bo musi dobrze schłodzić się w lodówce, najlepiej przez całą noc, ale sama praca przy blacie zajmuje niewiele czasu.
Co trafia do szachownicy
Ciasto składa się z trzech elementów: dwóch kontrastowych biszkoptów, miękkiego nadzienia jabłkowego i lekkiej pianki jogurtowo-śmietanowej. Wybieraj jabłka o zwartym miąższu, bo rozpadające się w trakcie gotowania zamienią nadzienie w papkę, a śmietankę kremówkę o zawartości tłuszczu minimum 30%, żeby dobrze się ubiła.
- Jajka. Napowietrzają biszkopt i dają mu sprężystą, lekką strukturę.
- Cukier. Słodzi ciasto i stabilizuje ubite jajka podczas pieczenia biszkoptu.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę obu biszkoptów, jasnego i kakaowego.
- Kakao. Barwi i aromatyzuje drugi biszkopt, dzięki czemu po przekrojeniu widać wyraźną szachownicę.
- Jabłka o zwartym miąższu. Po ugotowaniu zachowują kawałki i nie rozmywają warstwy nadzienia.
- Cynamon i sok z cytryny. Podkręcają smak jabłek i równoważą ich słodycz.
- Żelatyna. Spaja nadzienie jabłkowe i piankę, dzięki czemu ciasto po schłodzeniu daje się równo kroić.
- Śmietanka kremówka 30-36%. Ubita na sztywno, daje piance lekką, puszystą konsystencję.
- Jogurt grecki lub naturalny. Dodaje piance delikatną kwaskowatość i odciąża ją od nadmiaru tłuszczu.
- Cukier puder. Słodzi piankę bez pozostawiania ziarnistej struktury.
- Ekstrakt z wanilii. Dodaje piance delikatny, ciepły aromat.
- Sok jabłkowy do skropienia. Nawilża kostki biszkoptu, żeby nie były suche po schłodzeniu.
Jak ułożyć i schłodzić szachownicę
- Upiecz dwa biszkopty. W jednej misce ubij 3 jajka z 90 g cukru na jasną, puszystą masę, wmieszaj 90 g mąki z proszkiem do pieczenia i przełóż do blaszki wyłożonej papierem. W drugiej misce powtórz to samo z resztą jajek i cukru, ale do mąki dodaj 15 g kakao. Piecz obie blaszki w 180°C przez 18-20 minut, aż środek sprężynuje pod dotykiem, i ostudź całkowicie na ruszcie.
- Pokrój biszkopty w kostkę. Oba ostudzone biszkopty pokrój na równe kostki o boku około 2,5 cm, tak żeby jasnych i kakaowych kawałków było tyle samo.
- Ułóż szachownicę w formie. Formę keksową o długości około 25 cm wyłóż folią spożywczą z zakładką na krawędziach. Układaj kostki na przemian, jasna, kakaowa, jasna, warstwa po warstwie, lekko skrapiając je sokiem jabłkowym, żeby nie wyschły.
- Ugotuj nadzienie jabłkowe. Obrane i pokrojone w kostkę jabłka gotuj z 40 g cukru, cynamonem, sokiem z cytryny i 2 łyżkami wody na małym ogniu 8-10 minut, aż zmiękną, ale nie rozpadną się w papkę. Zdejmij z ognia, wmieszaj namoczoną żelatynę do rozpuszczenia i odstaw do ostygnięcia.
- Zrób piankę jogurtowo-śmietanową. Ubij śmietankę kremówkę na sztywno, delikatnie połącz z jogurtem, cukrem pudrem i ekstraktem z wanilii. Rozpuszczoną i przestudzoną żelatynę wlej do masy wąską strużką, miksując na niskich obrotach, żeby nie zrobiły się grudki.
- Połącz warstwy w formie. Przestudzone nadzienie jabłkowe rozprowadź w szparach między kostkami biszkoptu, a na wierzch wylej piankę jogurtowo-śmietanową, wypełniając wszystkie puste miejsca i wyrównując powierzchnię.
- Schłodź i podawaj. Formę przykryj i wstaw do lodówki na minimum 4 godziny, najlepiej na całą noc. Dobrze schłodzone ciasto wyjmij z formy, zdejmij folię i krój w poprzek na plastry, żeby na każdym było widać szachownicę.
Dlaczego odmiana jabłek ma znaczenie
Nie każde jabłko nadaje się do tego nadzienia. Miękkie, mączyste odmiany rozpadają się w garnku i zamieniają warstwę w jednolitą papkę, przez co szachownica traci kontrast. Według wskazówek Utah State University Extension, odmiany o zwartym miąższu, takie jak Idared czy Golden Delicious, dobrze trzymają kształt podczas gotowania i są polecane do sosów, nadzień i wypieków.
Jeśli masz pod ręką tylko bardzo słodkie jabłka, zmniejsz cukier w nadzieniu o połowę i dorzuć odrobinę więcej soku z cytryny. Krótkie gotowanie, 8-10 minut, wystarczy, by jabłka zmiękły i puściły sok, a wciąż zachowały swój kształt po przestudzeniu.
Jak równo ułożyć kostki w formie
Równa szachownica w przekroju to efekt dokładnego krojenia, nie szczęścia. Przed pieczeniem sprawdź, czy obie blaszki mają identyczny rozmiar, inaczej biszkopty wyjdą różnej wysokości i kostki nie będą się ze sobą równać. Krój kostki linijką albo szablonem z tektury, żeby każda miała ten sam bok.
Układając warstwy w formie, dociskaj kostki do siebie dłonią, tak żeby między nimi zostały tylko wąskie szpary na nadzienie. Zbyt duże odstępy sprawią, że po przekrojeniu ciasto rozpadnie się na pojedyncze kostki, a nie będzie trzymać się w jednym kawałku.
Zamienniki pianki i biszkoptu
Jogurt grecki można zastąpić gęstym jogurtem naturalnym, kefirem lub skyrem, pianka wtedy będzie trochę gęstsza albo lżejsza, ale zawsze dobrze się tnie po schłodzeniu. Kakaowy biszkopt możesz pokolorować inaczej, dodając do ciasta łyżkę soku z buraka albo odrobinę matchy zamiast kakao, żeby uzyskać inny kontrast kolorów.
Żelatyna w tym przepisie jest zwierzęca, więc ciasto nie jest wegetariańskie. Jeśli to ważne dla twoich gości, zamień ją na agar w tej samej proporcji wagowej, pamiętając, że agar trzeba krótko zagotować, inaczej nie zwiąże masy.
Ile ciasto wytrzyma w lodówce
Ciasta z kremem na bazie śmietany i jogurtu są łatwym środowiskiem do rozwoju bakterii, kiedy stoją w cieple. Według wskazówek University of Illinois Extension, desery na bazie nabiału i jajek nie powinny stać poza lodówką dłużej niż dwie godziny, a kremowe wypieki najlepiej trzymać w chłodzie i zjeść w ciągu kilku dni.
Szachownicę przechowuj przykrytą w lodówce i zjedz w ciągu 2-3 dni. To ciasto nie zamraża się dobrze, bo po rozmrożeniu żelatyna i śmietana tracą swoją strukturę, a pianka robi się wodnista.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć gruszek zamiast jabłek?
Tak, wybierz twarde, mało sokowe gruszki, na przykład konferencje, i skróć gotowanie o 2-3 minuty, bo gruszki mięknie szybciej niż jabłka.
- Czy żelatynę można zastąpić agarem?
Tak, agar w tej samej proporcji wagowej sprawi, że ciasto będzie w pełni wegetariańskie. Pamiętaj, że agar trzeba na chwilę zagotować w płynie, inaczej nie zwiąże masy tak jak żelatyna.
- Jak długo trzeba schładzać szachownicę przed podaniem?
Minimum 4 godziny, ale najlepsze efekty daje schłodzenie przez całą noc, około 8 godzin. Dzięki temu pianka i nadzienie dobrze się zwiążą i ciasto kroi się równymi plastrami.
- Jak długo szachownica zachowuje świeżość w lodówce?
Najlepiej zjeść ją w ciągu 2-3 dni, trzymając przykrytą w lodówce, z dala od produktów o intensywnym zapachu, bo śmietana i jogurt łatwo go wchłaniają.
- Czy mogę zamrozić to ciasto?
Nie polecam. Warstwa z żelatyną i śmietaną po rozmrożeniu robi się wodnista i ziarnista, a kostki biszkoptu tracą swoją strukturę.
- Czym zastąpić jogurt grecki w piance?
Dobrze sprawdzi się gęsty jogurt naturalny, kefir lub skyr. Każdy z nich zmieni lekko konsystencję pianki, ale wszystkie dobrze się tną po schłodzeniu.
- Co zrobić, jeśli pianka nie chce się ściąć?
Zwykle winna jest źle rozpuszczona żelatyna. Namocz ją w chłodnej wodzie do spęcznienia, podgrzej delikatnie bez zagotowania i dokładnie wmieszaj w ciepłą masę, zanim połączysz ją ze śmietaną.