Forszmak lubelski - gulasz z trzech mięs i kiszonych ogórków

Autor: Nasze Talerze Zaktualizowano 15 listopada 2026 Obiady

Tagi: #forszmak #gulasz #kuchnia lubelska #wieprzowina #wędzona kiełbasa

Redakcyjny szef kuchni Nasze Talerze
Nasze Talerze

Redakcja Nasze Talerze dzieli się sprawdzonymi, rodzinnymi przepisami i szczerymi poradami kuchennymi.

Zaktualizowano 15 listopada 2026

Czytaj więcej →
Gulasz forszmak lubelski z wieprzowiną, kiełbasą, boczkiem i kiszonymi ogórkami w garnku Pin it
Gulasz forszmak lubelski z wieprzowiną, kiełbasą, boczkiem i kiszonymi ogórkami w garnku

Forszmak lubelski to jedno z tych dań, które powstały z potrzeby wykorzystania tego, co akurat było w spiżarce, kawałka schabu, resztki wędzonej kiełbasy i słoika kiszonych ogórków. Z tego połączenia wyszedł gulasz o intensywnym, wędzarniczym smaku i wyraźnej kwaskowatości, który do dziś gotuje się na Lubelszczyźnie tak samo jak dawniej.

To danie dla kogoś, kto ma czas na godzinę spokojnego duszenia, a w zamian chce dostać sos gęsty od mięsa, nie od zagęstników. Jest sycące, rozgrzewające i jeszcze lepsze na drugi dzień, gdy smaki zdążą się przegryźć.

Mięso, wędliny i kwaśny akcent

Do forszmaku potrzebujesz trzech form wieprzowiny i tyle kiszonych ogórków, by sos miał wyraźny kwas, nie ocet. Kupuj mięso w jednym kawałku i kiełbasę u rzemieślniczego wędzarza, bo to właśnie dym i tłuszcz niosą tu cały smak.

Surowe składniki na forszmak lubelski: wieprzowina, kiełbasa, boczek, papryka i ogórki
Surowe składniki na forszmak lubelski: wieprzowina, kiełbasa, boczek, papryka i ogórki
  • Schab lub łopatka wieprzowa. Główna masa mięsna dania, po godzinnym duszeniu staje się bardzo miękka i łatwo rozpada się pod widelcem.
  • Wędzona kiełbasa śląska. Wnosi wędzarniczą głębię, której nie da samo mięso świeże, pokrojona w plastry trafia do sosu w całości.
  • Wędzony boczek. Wytopiony tłuszcz staje się bazą do podsmażenia cebuli i nadaje sosowi okrągły, mięsisty smak.
  • Cebula. Zeszklona na wytopionym tłuszczu buduje słodką podstawę pod ostrzejsze smaki papryki i ogórka.
  • Czerwona papryka. Dodaje koloru i delikatnej słodyczy, która łagodzi kwas kiszonych ogórków.
  • Kiszone ogórki. Wyraźny kwaśny akcent dania, bez nich forszmak byłby tylko ciężkim gulaszem mięsnym.
  • Koncentrat pomidorowy. Zagęszcza sos i dodaje głębokiego, lekko słodkiego tła smakowego.
  • Mąka pszenna. Oprósza kiełbasę przed podsmażeniem i lekko zagęszcza sos podczas duszenia.
  • Słodka papryka w proszku, listek laurowy i ziele angielskie. Klasyczny zestaw przypraw do polskich gulaszy, budujący ciepłą, korzenną nutę w tle.
  • Sól i czarny pieprz. Dopraw na końcu, dopiero gdy sos zgęstnieje i smaki się połączą.

Jak krok po kroku ugotować forszmak

  1. Obsmaż mięso w partiach. Umyj i osusz schab, pokrój go w paski o szerokości około 1 cm. Rozgrzej olej w garnku z grubym dnem i obsmaż mięso na średnio wysokim ogniu w dwóch, trzech partiach, aż się zrumieni ze wszystkich stron, 5-6 minut na partię. Obsmażanie w małych partiach, a nie na raz, to jedyny sposób, by mięso się rumieniło, a nie parowało we własnym soku. Przełóż mięso na talerz.
  2. Wytop boczek i zeszklij cebulę. W tym samym garnku podsmaż boczek na złoto, aż wytopi tłuszcz, 3-4 minuty. Dodaj cebulę i smaż, mieszając, aż zmięknie i lekko się zeszkli, około 4 minut.
  3. Podsmaż kiełbasę. Plastry kiełbasy oprósz mąką i dodaj do garnka, smaż jeszcze 2 minuty z boczkiem i cebulą, aż mąka straci surowy zapach. To ona lekko zagęści sos podczas duszenia.
  4. Zalej i zacznij dusić. Przełóż obsmażone mięso z powrotem do garnka, dodaj paprykę w proszku, listek laurowy i ziele angielskie, zalej bulionem lub wodą. Zagotuj, zmniejsz ogień do małego, przykryj i gotuj 60 minut, od czasu do czasu mieszając.
  5. Dodaj paprykę i ogórki. Po godzinie dodaj pokrojoną w paski czerwoną paprykę, kiszone ogórki i koncentrat pomidorowy. Gotuj kolejne 20-25 minut pod przykryciem, aż mięso będzie bardzo miękkie, a sos gęsty.
  6. Dopraw do smaku. Spróbuj sosu i dopraw solą i pieprzem. Jeśli lubisz wyraźną kwaskowatość, dolej łyżkę zalewy z ogórków, a jeśli sos jest za gęsty, podlej go odrobiną wody.
  7. Podawaj gorące. Rozłóż forszmak na talerze lub do miseczek, posyp szczypiorkiem i podawaj z pieczywem, kaszą gryczaną lub puree ziemniaczanym.
Cztery etapy przygotowania forszmaku lubelskiego od obsmażania mięsa do duszenia
Cztery etapy przygotowania forszmaku lubelskiego od obsmażania mięsa do duszenia

Trzy mięsa, jedna wspólna nuta

Forszmak trzyma się na trzech rodzajach mięsa i każde wnosi coś innego. Schab daje masę mięsną, boczek dodaje tłuszczu i dymnego aromatu, a kiełbasa wnosi wędzarniczą głębię, której nie da samo świeże mięso. Sekret leży w obsmażaniu ich po kolei, nigdy razem. Wrzucone na raz na patelnię mięso puszcza sok i zaczyna się gotować we własnej wodzie, zamiast się rumienić. Obsmażanie w mniejszych partiach trwa dłużej, ale to właśnie rumiana skórka na mięsie buduje smak całego sosu.

Ile kiszonego ogórka to za dużo

Kiszony ogórek w forszmaku pracuje jak przyprawa, nie jak dodatkowe warzywo. Dwa, trzy duże ogórki na pół kilograma mięsa wystarczą, by przełamać ciężkość wędlin kwaskowatą nutą, bez zdominowania całego smaku. Częsty błąd to wsypanie całego słoika naraz, przez co sos robi się ostro kwaśny i traci równowagę. Jeśli Twoje ogórki są bardzo kwaśne, obierz je ze skórki i lekko wypłucz przed dodaniem, albo zastąp jeden ogórek odrobiną zalewy dodaną na końcu, którą łatwiej kontrolować niż stały miąższ.

Bezpieczna temperatura mięsa w garnku

Przy godzinnym duszeniu trudno przesadzić w drugą stronę, ale warto wiedzieć, jaki punkt jest bezpieczny dla wieprzowiny. Amerykańskie wytyczne dla całych kawałków wieprzowiny, takich jak schab czy łopatka, mówią o minimalnej temperaturze wewnętrznej 63°C (145°F) z czterominutowym odpoczynkiem przed podaniem. W forszmaku mięso trafia do sosu na co najmniej godzinę, a kawałki są drobne, więc ten próg mija się zanim zdążysz dodać ogórki. Jeśli wolisz się upewnić, przekrój najgrubszy kawałek schabu, powinien być jednolicie szary w środku, bez różowych, surowych pasm.

Z czym podać forszmak lubelski

Na Lubelszczyźnie forszmak najczęściej trafia na talerz z kromką ciemnego chleba, którym wyciera się sos do ostatniej kropli. Kasza gryczana też się tu sprawdza, jej orzechowy smak nie ginie w gęstym sosie i chłonie go lepiej niż ryż. Puree ziemniaczane to trzecia, bardzo domowa opcja, zwłaszcza zimą. Do picia dobrze komponuje się kompot z suszonych owoców. Unikaj za to delikatnych, jasnych dodatków, forszmak jest intensywny i łatwo go nimi zdominować.

Przechowywanie i odgrzewanie reszty

Forszmak następnego dnia jest jeszcze lepszy, bo smaki mają czas się przegryźć. Po ostygnięciu przełóż go do zamykanego pojemnika i wstaw do lodówki. Uniwersalna zasada żywnościowa mówi o schłodzeniu resztek w ciągu dwóch godzin od ugotowania i zjedzeniu ich w ciągu 3-4 dni. Odgrzewaj porcję na patelni lub w garnku, aż zacznie bulgotać, a nie tylko się zagrzeje, podgrzanie w mikrofalówce do ledwo ciepłego stanu nie jest wystarczające.

Garnek forszmaku lubelskiego z gęstym sosem, papryką i kiszonymi ogórkami
Garnek forszmaku lubelskiego z gęstym sosem, papryką i kiszonymi ogórkami

Najczęściej zadawane pytania

Czy forszmak lubelski można zrobić z innego mięsa niż schab?

Tak, łopatka wieprzowa albo karkówka sprawdzą się równie dobrze i zostaną nawet bardziej soczyste po długim duszeniu. Można też dodać kawałek żeberek dla głębszego smaku, trzeba je tylko dusić nieco dłużej, aż mięso łatwo odchodzi od kości.

Czym zastąpić kiszone ogórki, jeśli ich nie mam?

Najbliższym zamiennikiem są inne ogórki z zalewy solnej, nie te konserwowe w occie, bo mają inny, bardziej płaski smak. W ostateczności użyj marynowanej papryki albo odrobiny octu jabłkowego z łyżką musztardy, żeby złapać podobną kwaskowatość.

Jak długo można przechowywać forszmak w lodówce?

Przestudzony forszmak w zamkniętym pojemniku wytrzyma w lodówce 3-4 dni. Zawsze odgrzewaj porcję do mocno gorącego stanu, a nie tylko letniego, zanim ją zjesz.

Czy forszmak lubelski można zamrozić?

Tak, mięso w sosie dobrze znosi zamrażanie na 2-3 miesiące. Najlepiej zamrozić go bez dodanych ogórków i dosypać je świeże po odmrożeniu, bo po zamrożeniu tracą chrupkość.

Z czym najlepiej podawać forszmak lubelski?

Klasyka to kromka ciemnego chleba do wycierania sosu, ale kasza gryczana i puree ziemniaczane też świetnie się sprawdzają. Unikaj delikatnych dodatków, intensywny smak forszmaku łatwo je zdominuje.

Jak sprawdzić, czy mięso w forszmaku jest już dobrze ugotowane?

Po godzinie duszenia przekrój najgrubszy kawałek schabu, powinien być jednolicie szary, bez surowych, różowych pasm. Amerykańskie wytyczne żywnościowe dla całych kawałków wieprzowiny mówią o minimalnej temperaturze 63°C (145°F) z odpoczynkiem, a godzinne duszenie w sosie znacznie przekracza ten próg.

Czy da się zrobić bezglutenową wersję forszmaku?

Tak, wystarczy pominąć mąkę użytą do oprószenia kiełbasy albo zastąpić ją mąką ryżową lub skrobią kukurydzianą w tej samej ilości. Sos będzie odrobinę rzadszy, ale smak się nie zmieni, możesz go lekko zredukować pod koniec duszenia.

Źródła

Rzetelne źródła pomogły w opracowaniu i dopracowaniu tej treści.
Rate this recipe

Forszmak lubelski

Czas przygotowania:
20 Minut
Czas gotowania:
100 Minut
Całkowity czas:
120 Minut
Porcje:
5
Gulasz forszmak lubelski z wieprzowiną, kiełbasą, boczkiem i kiszonymi ogórkami w garnku

Gęsty gulasz z Lubelszczyzny duszony z wieprzowiny, wędzonej kiełbasy i boczku z kiszonymi ogórkami i papryką, podawany z chlebem lub kaszą gryczaną.

Składniki

  • Mięsa i wędliny

  • 600 g (1,3 funta) schabu lub łopatki wieprzowej, pokrojonej w paski
  • 150 g (5,3 oz) wędzonej kiełbasy śląskiej, pokrojonej w plastry
  • 100 g (3,5 oz) wędzonego boczku, pokrojonego w kostkę
  • 1 łyżka mąki pszennej do oprószenia kiełbasy
  • 2 łyżki oleju rzepakowego do smażenia
  • Warzywa, przyprawy i sos

  • 1 duża cebula, pokrojona w kostkę
  • 1 czerwona papryka, pokrojona w paski
  • 2-3 duże kiszone ogórki (ok. 200 g), pokrojone w kostkę
  • 2-3 łyżki koncentratu pomidorowego
  • 1 łyżka słodkiej papryki w proszku
  • 1 listek laurowy
  • 3-4 ziarna ziela angielskiego
  • 500 ml (2 szklanki) bulionu warzywnego lub wody
  • Sól i czarny pieprz do smaku
  • Garść posiekanego szczypiorku do podania

Przygotowanie

1.

1. Obsmaż mięso w partiach: Umyj i osusz schab, pokrój w paski szerokości około 1 cm. Rozgrzej olej w garnku z grubym dnem i obsmaż mięso w 2-3 partiach na średnio wysokim ogniu, aż zrumieni się ze wszystkich stron, 5-6 minut na partię. Przełóż na talerz.

2.

2. Wytop boczek i zeszklij cebulę: W tym samym garnku podsmaż boczek na złoto, aż wytopi tłuszcz, 3-4 minuty. Dodaj cebulę i smaż, mieszając, aż zmięknie i lekko się zeszkli, około 4 minut.

3.

3. Podsmaż kiełbasę: Plastry kiełbasy oprósz mąką, dodaj do garnka i smaż jeszcze 2 minuty z boczkiem i cebulą, aż mąka straci surowy zapach.

4.

4. Zalej i zacznij dusić: Przełóż obsmażone mięso z powrotem do garnka, dodaj paprykę w proszku, listek laurowy i ziele angielskie, zalej bulionem lub wodą. Zagotuj, zmniejsz ogień, przykryj i gotuj 60 minut, mieszając od czasu do czasu.

5.

5. Dodaj paprykę i ogórki: Dodaj pokrojoną w paski czerwoną paprykę, kiszone ogórki i koncentrat pomidorowy. Gotuj kolejne 20-25 minut pod przykryciem, aż mięso będzie bardzo miękkie, a sos gęsty.

6.

6. Dopraw do smaku: Spróbuj sosu, dopraw solą i pieprzem. Dolej łyżkę zalewy z ogórków dla wyraźniejszej kwaskowatości albo odrobinę wody, jeśli sos jest za gęsty.

7.

7. Podawaj gorące: Rozłóż forszmak na talerze, posyp szczypiorkiem i podawaj z pieczywem, kaszą gryczaną lub puree ziemniaczanym.

Uwagi

  1. Danie smakuje jeszcze lepiej po jednym dniu w lodówce, gdy smaki się przegryzą.
  2. Do obsmażania mięsa użyj garnka lub patelni z grubym dnem, to zapobiega przypalaniu się sosu podczas długiego duszenia.

Potrzebne narzędzia

  • Duży garnek lub patelnia z grubym dnem i przykrywką
  • Deska do krojenia i nóż
  • Drewniana łyżka do mieszania

Informacje o alergenach

Sprawdź składniki pod kątem alergenów i w razie potrzeby skonsultuj się ze specjalistą.
  • Gluten (mąka pszenna użyta do oprószenia kiełbasy)

Wartości odżywcze (na porcję)

Informacje o wartościach odżywczych są przybliżone i nie zastępują porady lekarskiej.
  • Kalorie: 520
  • Tłuszcz całkowity: 36 g
  • Węglowodany ogółem: 11 g
  • Białko: 35 g