Pin it
Mak i czekolada rzadko się mijają w świątecznej kuchni, a ten keks łączy je bez zbędnych formalności. Zamiast tradycyjnego drożdżowego ciasta zwijanego w rulon, piszę przepis na prostszą wersję. To wilgotny keks makowy przekrojony na pół i przełożony gęstym kremem z czekolady.
To dobry wybór, kiedy chcesz świąteczny smak makowca, ale nie masz czasu czekać, aż ciasto drożdżowe wyrośnie dwa razy. Tutaj najwięcej czasu zajmuje pieczenie i stygnięcie, a sama praca przy blacie trwa kwadrans.
Krem czekoladowy robię na bazie prawdziwej czekolady i śmietanki, bez gotowych polew z dodatkiem utwardzonego tłuszczu. Dzięki temu smakuje wyraźnie czekoladowo, a nie tylko słodko.
Mak, czekolada i reszta zakupów
Do tego keksu potrzebujesz zmielonego maku, nie całych ziarenek, bo tylko wtedy nadzienie zrobi się kremowe. Do kremu wybierz czekoladę, którą zjadłbyś solo, bo jej smak słychać w każdym kawałku.
- Mak zmielony. Namoczony w gorącym mleku zmienia się w kremowe nadzienie, które trzyma cały keks w kupie.
- Mleko. Zalewa mak na gorąco, żeby ten napęczniał i oddał swój olejek.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę keksu i utrzymuje go w formie po przekrojeniu.
- Proszek do pieczenia. Odpowiada za to, że keks wyrośnie bez drożdży i długiego czekania.
- Cukier. Słodzi ciasto i pomaga mu się ładnie zrumienić na wierchu.
- Olej rzepakowy. Utrzymuje wilgotność dłużej niż masło, dzięki czemu keks nie wysycha po dwóch dniach.
- Jajka. Spajają ciasto i dodają mu sprężystości.
- Czekolada gorzka. Baza kremu, który przekłada i polewa keks, wyraźnie czekoladowa, nie tylko słodka.
- Śmietanka kremówka. Rozpuszcza czekoladę i zamienia ją w gładki krem.
- Masło. Dodaje kremowi błysku i ułatwia rozsmarowanie.
Jak upiec i przełożyć keks
- Namocz mak. Zmielony mak zalej gorącym mlekiem i odstaw na 20 minut, aż napęcznieje, bo to decyduje o kremowej teksturze ciasta.
- Zmiksuj mokre składniki. Cukier, olej, jajka i wanilię miksuj 2-3 minuty do jednolitej, gęstszej masy.
- Dodaj mąkę i mak. Wmieszaj przesianą mąkę z proszkiem do pieczenia i solą, a na końcu namoczony mak, delikatnie, żeby ciasto zostało puszyste.
- Upiecz keks. Przełóż ciasto do formy keksowej i piecz w 170°C przez 50-60 minut do suchego patyczka, potem wystudź całkowicie w formie i na ruszcie.
- Zrób krem czekoladowy. Gorącą śmietanką zalej posiekaną czekoladę, odczekaj minutę, wymieszaj do gładkości i wmieszaj masło, a potem odstaw do zgęstnienia na 20-30 minut.
- Przekrój i przełóż keks. Całkowicie wystudzony keks przekrój na pół, przełóż jedną trzecią kremu, złóż połówki i resztą kremu oblej wierch i boki.
Jakość czekolady ma znaczenie
Krem w tym cieście to nie dodatek, to druga najważniejsza warstwa smaku po maku. Użyj czekolady gorzkiej z przynajmniej 60 procent kakao, najlepiej w tabliczce, a nie w polewie cukierniczej z dodatkiem utwardzonego tłuszczu palmowego. Ta druga topi się inaczej i krem wychodzi bardziej plastikowy niż aksamitny.
Gorącą śmietankę wlewaj na posiekaną czekoladę, nie odwrotnie, i zostaw ją na chwilę w spokoju przed mieszaniem. Jeśli zaczniesz ucierać od razu, masa może się rozwarstwić, bo tłuszcz i woda jeszcze nie zdążyły się połączyć. Masło na końcu dodaje kremowi błysku i ułatwia rozsmarowanie.
Najczęstszy błąd przy kroju
Najczęściej ten keks psuje się na etapie krojenia, nie pieczenia. Jeśli przekrojesz go na ciepło, krem zacznie się topić i spłynie po bokach, a warstwy rozjedą się przy przenoszeniu. Poczekaj, aż keks będzie w temperaturze pokojowej w środku, nie tylko na zewnątrz, co zwykle trwa około godziny po wyjęciu z formy.
Do krojenia na pół użyj długiego noża z ząbkami, prowadzonego poziomo jednym ruchem, a nie piłowania w jednym miejscu, bo inaczej pokruszysz wierzch.
Zamienniki, które naprawdę działają
Mak dobrze znosi towarzystwo skórki pomarańczowej, więc jeśli lubisz ten duet, dodaj łyżeczkę startej skórki do masy jajecznej. Rodzynki namoczone w ciepłej wodzie, dodane do namoczonego maku, też się tu sprawdzają, choć wtedy keks robi się cięższy i trzeba go piec kilka minut dłużej.
Olej rzepakowy można zamienić na roztopione i przestudzone masło w tej samej ilości, ciasto wyjdzie trochę bardziej zbite, ale równie wilgotne. Czekoladę gorzką możesz zamienić na mleczną, tylko wtedy krem wyjdzie wyraźnie słodszy i miększy, więc zmniejsz ilość śmietanki o łyżkę lub dwie.
Jak długo keks zostaje świeży
Ten keks ma krem na bazie śmietanki, więc liczy się jak każdy wypiek z nadzieniem mlecznym. Wytyczne dotyczące przechowywania żywności zalecają trzymanie wypieków z kremem na bazie śmietany, masła czy jajek w lodówce, a nie na blacie.
Po całkowitym wystudzeniu i polaniu kremem przechowuj keks w zamkniętym pojemniku w lodówce do 3-4 dni. Sam keks bez kremu, jeszcze nieprzekrojony, można zamrozić na około miesiąc, owinięty szczelnie folią.
Mak zmielony, nie cały
W tym przepisie mak musi być zmielony, nie całe ziarenka, bo tylko rozbity mak oddaje swój olejek i robi się kremowy po namoczeniu w gorącym mleku. Całe ziarenka zostają twarde i chrupią zamiast się rozpuszczać w cieście.
Mak jest też gęstym źródłem wapnia i błonnika, a poradnik Uniwersytetu Illinois zwraca uwagę, że przez wysoką zawartość oleju najlepiej przechowywać go w chłodnym, zaciemnionym miejscu. Jeśli mielesz mak samodzielnie w młynku do kawy, zrób to tuż przed użyciem, nie dzień wcześniej.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mak do tego keksu muszę mielić samodzielnie?
Nie musisz, możesz kupić mak już zmielony, pod warunkiem że jest świeży i dobrze zamknięty. Jeśli mielisz go sam w młynku do kawy lub mocnym blenderze, zrób to krótko przed użyciem, bo zmielony mak szybciej traci świeżość niż całe ziarna.
- Czym mogę zastąpić śmietankę kremówkę w kremie?
Najlepiej zadziała śmietanka o zawartości tłuszczu minimum 30 procent, bo tylko taka dobrze się emulguje z czekoladą. Śmietanka 18 procent da krem bardziej płynny i mniej stabilny, więc dodaj wtedy do kremu dodatkowe 10-15 g masła.
- Jak długo można przechowywać makowiec z kremem czekoladowym?
Po przełożeniu kremem przechowuj keks w zamkniętym pojemniku w lodówce do 3-4 dni, bo krem na bazie śmietanki łatwo się psuje w temperaturze pokojowej. Przed podaniem zostaw kawałek na blacie na kilkanaście minut, żeby krem zmiękł.
- Czy można upiec sam keks dzień wcześniej?
Tak, i to jest nawet wygodniejsze, bo keks łatwiej się kroi, kiedy jest całkowicie wystudzony, najlepiej po nocy. Krem czekoladowy warto jednak zrobić świeży w dniu składania, bo po przechowaniu bywa bardziej ziarnisty.
- Dlaczego mój krem czekoladowy się rozwarstwił?
Najczęściej to znak, że śmietanka była za gorąca albo zaczęłaś mieszać zbyt szybko po jej wlaniu na czekoladę. Odczekaj minutę, zanim zaczniesz mieszać od środka ku krawędziom, a jeśli masa i tak się poprzecina, podgrzej ją delikatnie w kąpieli wodnej i zamiksuj ponownie.
- Czy ten keks można zamrozić?
Sam keks makowy, jeszcze bez kremu, mrozi się dobrze do około miesiąca, owinięty szczelnie folią. Krem czekoladowy lepiej przygotować świeży po rozmrożeniu, bo śmietankowe kremy po zamrożeniu często robią się ziarniste.
- Czy przepis da się zrobić bezglutenowy?
Tak, zamień mąkę pszenną na uniwersalną mieszankę bezglutenową z dodatkiem ksantanu, w tej samej ilości wagowej. Ciasto wyjdzie odrobinę bardziej kruche, ale mak i tak zapewnia mu wilgotność.