Pin it
Kaszak to ciasto, które w czasach PRL stało na niemal każdym stole przy imieninach i komunii. Nie ma w nim pieczenia, miksera ani trudnych kroków, tylko ugotowana kasza manna, herbatniki i czekoladowy lukier na wierchu.
To dobry wybór, kiedy chcesz szybko przygotować ciasto na spotkanie rodzinne, ale nie masz ochoty włączać piekarnika. Liczy się tu głównie czas na schłodzenie, nie na gotowanie.
Obie masy z kaszy manny gotujesz w sumie około 20 minut, układanie warstw zajmuje kwadrans, a potem ciasto musi odpocząć w lodówce minimum 6 godzin, najlepiej całą noc. Dzięki temu kasza manna zdąży dobrze stężeć i kaszak będzie się ładnie kroił w równe kawałki.
Prosty skład, duży efekt
Wybierz kaszę mannę o drobnych grysikach, bo gotuje się szybciej i daje gładszą masę. Herbatniki powinny być kruche i niezbyt słodkie, żeby zrównoważyć cukier w masie i lukrze.
- Kasza manna. Po ugotowaniu z mlekiem zmienia się w gęstą, budyniową masę, która spaja całe ciasto.
- Mleko. Daje masie kremowość i rozpuszcza cukier oraz kaszę manną na gładki krem.
- Masło. Dodaje smaku i sprawia, że masa po schłodzeniu nie jest sucha.
- Cukier i wanilia. Słodzą masę i dają jej aromat, który dobrze komponuje się z kakao.
- Kakao. Barwi i aromatyzuje drugą warstwę masy, dzięki czemu ciasto ma dwa kolory.
- Herbatniki. Tworzą chrupiące warstwy, które po nasyceniu masą zmieniają się w miękki, tortowy spód.
- Lukier czekoladowy. Zamyka wierch ciasta błyszczącą, słodką skorupką.
Jak ułożyć warstwy kaszaka
- Zrób spód z herbatników. Wyłóż prostokątną formę 20 na 30 cm papierem do pieczenia i ułóż na dnie połowę herbatników, ściśle jeden przy drugim.
- Ugotuj jasną masę. Zagrzej mleko z cukrem, masłem, solą i wanilią, wsyp kaszę manną w strumieniu, mieszając trzepaczką, i gotuj na małym ogniu, aż zgęstnieje jak budyń.
- Rozsmaruj masę i dodaj herbatniki. Gorącą masę rozprowadź równo na pierwszej warstwie herbatników, a na wierchu, jeszcze ciepłej, ułóż drugą warstwę herbatników.
- Ugotuj kakaową masę. Tę samą masę przygotuj jeszcze raz, dodając kakao razem z kaszą manną, i rozlej ją równą warstwą na drugiej warstwie herbatników.
- Zrób lukier i polej ciasto. Roztop masło z cukrem pudrem, mlekiem i kakao na gładki lukier, polej nim wierch ciasta i posyp wiórkami kokosowymi.
- Schłodź przed podaniem. Przykryj ciasto i wstaw do lodówki na minimum 6 godzin, najlepiej na całą noc, zanim zaczniesz kroić.
Sekret gładkiej masy manny
Najwięcej problemów z kaszakiem to grudki w masie z kaszy manny. Winny jest zwykle pośpiech przy wsypywaniu grysiku. Mleko z cukrem, masłem i solą powinno być już ciepłe, ale jeszcze nie wrzące, kiedy zaczynasz wsypywać kaszę. Sypiej ją wąskim strumieniem i od razu mieszaj trzepaczką. Jeśli wlejesz całą kaszę na raz, dolna warstwa zbryli się i nawet długie mieszanie jej nie rozbije. Gotuj masę na małym ogniu, bo na dużym kasza przywiera do dna i może się przypalić, co od razu czuć w smaku całego ciasta. Masa jest gotowa, gdy gęstnieje jak budyń i zaczyna odstawać od ścianek garnka, to zwykle 4 do 5 minut od wsypania kaszy. Jeśli wygląda jeszcze na płynną, gotuj kolejną minutę, mieszając bez przerwy.
Najczęstszy błąd przy kaszaku
Najczęściej kaszak się rozpada, gdy kroi się go zaraz po wyjęciu z formy, bez pełnego czasu chłodzenia. Kasza manna potrzebuje kilku godzin w zimnie, żeby skrobia dobrze związała płyn, inaczej warstwy się rozjeżdżają pod nożem. Drugi częsty błąd to zostawianie ciasta na blacie na dłużej, bo jest na bazie mleka i masła. Amerykańska agencja FSIS przypomina, że żywność pozostawiona w temperaturze pokojowej dłużej niż dwie godziny wchodzi w strefę, w której bakterie namnażają się najszybciej, a upał skraca ten czas jeszcze bardziej. Dla kaszaka oznacza to prosto, po podaniu odkładaj resztki do lodówki najszybciej jak się da, zamiast trzymać ciasto na stole przez cały wieczór.
Zamienniki, które naprawdę działają
Masło możesz zastąpić margaryną, efekt będzie bardzo podobny, choć masa z masłem ma pełniejszy smak. Mleko krowie zamienisz na mleko owsiane lub sojowe, kaszak wtedy nadal zgęstnieje, bo to kasza manna robi całą pracę. Jeśli nie masz w domu kaszy manny, sprawdzi się też drobna kasza kukurydziana, choć masa wyjdzie odrobinę bardziej ziarnista. Do warstwy kakaowej możesz dodać łyżkę mocnej, wystudzonej kawy, zamiast klasycznego smaku kakaowego poczujesz wtedy nutę mokka. Herbatniki maślane możesz zamienić na delikatne biszkopty bez cukru, jeśli wolisz mniej słodkie ciasto, bo i tak całość słodzi masa i lukier.
Dlaczego warto schłodzić całą noc
Sześć godzin w lodówce to absolutne minimum, bo dopiero po tym czasie masa jest na tyle stabilna, żeby kawałek utrzymał kształt na talerzu. Cała noc, czyli 8 do 10 godzin, daje jeszcze lepszy efekt, bo skrobia z kaszy manny ma czas równomiernie związać cały płyn w obu warstwach. Przechowywanie potraw na bazie mleka w odpowiednio niskiej temperaturze to też kwestia bezpieczeństwa, nie tylko konsystencji. Poradniki uczelni rolniczych w USA, takie jak przewodnik po przechowywaniu żywności NDSU Extension, zalecają trzymanie takich deserów stale w lodówce i spożycie w ciągu kilku dni. Jeśli naprawdę nie masz czasu na całą noc, 6 godzin w najchłodniejszej części lodówki wystarczy, ale kawałki będą odrobinę mniej zwarte.
Przechowywanie i podawanie kaszaka
Kaszaka trzymaj w lodówce w zamkniętym pojemniku albo pod folią, żeby nie wysuszył się na wierchu i nie wchłonął zapachów innych potraw. Zjedz go w ciągu kilku dni, zgodnie z ogólnymi zasadami przechowywania deserów na bazie mleka i masła. Nie zamrażaj kaszaka, bo po rozmrożeniu kasza manna puszcza wodę i masa się rozwarstwia. Podawaj go prosto z lodówki, w chłodzie smakuje najlepiej, a wierzch z lukrem i wiórkami kokosowymi zachowuje wtedy chrupkość. Do kawałka kaszaka świetnie pasuje mocna czarna kawa albo herbata, tak jak podawano go na imieninach w czasach naszych babć.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę zrobić kaszaka bez kakao?
Tak, możesz zrobić całe ciasto w jednej jasnej, waniliowej wersji i pominąć kakaową masę. Wtedy potrzebujesz tylko jednej porcji masy z kaszy manny na obie warstwy herbatników, a lukier możesz zrobić na biało, z białej czekolady i odrobiny mleka.
- Jak długo trzeba schłodzić kaszaka przed podaniem?
Minimum 6 godzin w lodówce, a najlepiej całą noc, czyli 8 do 10 godzin. Krótszy czas chłodzenia sprawia, że masa z kaszy manny jest jeszcze zbyt miękka i kawałki rozpadają się przy krojeniu.
- Czy kaszaka można przygotować dzień wcześniej?
Tak, to wręcz najlepszy sposób, bo kaszak i tak musi długo stać w lodówce. Przygotuj go wieczorem, a następnego dnia pokrój i podaj, smak i konsystencja będą tylko lepsze po całej nocy chłodzenia.
- Jak przechowywać kaszaka i jak długo zachowuje świeżość?
Przechowuj go w lodówce, w zamkniętym pojemniku lub pod folią, i zjedz w ciągu kilku dni. To deser na bazie mleka i masła, więc nie powinien stać poza lodówką dłużej niż chwilę, zwłaszcza w ciepłe dni.
- Czy można zrobić wersję bezglutenową?
Kasza manna i klasyczne herbatniki zawierają gluten, więc bez zmian ten deser nie jest bezglutenowy. Dostępne są bezglutenowe herbatniki, ale kasza manna nie ma dobrego zamiennika o tej samej konsystencji, więc warstwa z kaszy zostanie pszenna.
- Dlaczego moje warstwy się rozpadają przy krojeniu?
Najczęściej oznacza to, że ciasto stało w lodówce zbyt krótko i masa nie zdążyła dobrze stężeć. Drugi powód to zbyt rzadka masa z kaszy manny, czyli trzeba było gotować ją minutę lub dwie dłużej, aż zacznie odstawać od ścianek garnka.
- Z czym podawać kaszaka?
Najlepiej smakuje po prostu z kawą lub mocną herbatą, prosto z lodówki. Możesz też podać go z odrobiną bitej śmietany albo garścią owoców, które przełamią słodycz lukru.
