Pin it
Brzdąc to ciasto, które w Poznaniu i w całej Wielkopolsce przez dekady stało na niemal każdym rodzinnym stole. Dwie warstwy lekkiego biszkoptu, między nimi i na wierchu chłodny krem z bitej śmietany i kakao. Żadnej polewy, żadnych owoców, żadnych dodatków, które odwracałyby uwagę od prostego, czekoladowego smaku.
Krem robi się na dwa dni. Pierwszego dnia parzysz masę kakaową i chłodzisz ją minimum 12 godzin w lodówce. Drugiego dnia dodajesz żelatynę, składasz ciasto i chłodzisz je kolejne przynajmniej 4 godziny. Licząc oba etapy, od pierwszego kroku do pierwszego kawałka mija około doby.
To nie jest ciasto na szybko, ale żaden pojedynczy krok nie jest trudny. Jeśli lubisz desery z wyraźnym smakiem kakao i bez przesadnej słodyczy, to dokładnie ten rodzaj ciasta, po który warto wrócić.
Co trafia do wielkopolskiego brzdąca
Biszkopt potrzebuje tylko świeżych jajek w temperaturze pokojowej i dobrze przesianej mąki, dzięki czemu wychodzi lekki i nie opada po pieczeniu. Do kremu wybierz śmietankę kremówkę o zawartości tłuszczu co najmniej 30%, bo śmietana z niższą zawartością tłuszczu nie ubije się na stabilną pianę.
- Jajka. Budują strukturę biszkoptu i dają mu puszystość, użyj ich w temperaturze pokojowej.
- Cukier puder. Rozpuszcza się szybciej niż zwykły cukier, dzięki czemu piana z białek zostaje stabilna.
- Mąka tortowa. Daje biszkoptowi lekką, drobną strukturę.
- Mąka ziemniaczana. Odpowiada za delikatność i wilgotność blatu, biszkopt nie jest suchy.
- Proszek do pieczenia z octem. Dodatkowo spulchnia ciasto, dzięki czemu blat równo wyrasta.
- Śmietanka kremówka 30%. Baza kremu, ubija się na gęstą, stabilną pianę.
- Cukier. Słodzi krem bez przykrywania smaku kakao.
- Kakao. Daje kremowi głęboki, czekoladowy smak i ciemny kolor.
- Żelatyna. Utrzymuje krem w formie, dzięki niej fale na wierchu nie opadają.
Jak krok po kroku złożyć brzdąca
- Ubij białka z solą. Białka ubij ze szczyptą soli na sztywną, lśniącą pianę, dodając cukier puder po łyżce.
- Dodaj żółtka. Zmniejsz obroty miksera i wmieszaj żółtka jedno po drugim, miksując tylko do połączenia się masy.
- Wmieszaj mąki. Proszek do pieczenia wymieszaj z octem i dodaj do masy, ubij chwilę, a potem wsyp przesianą mąkę tortową i ziemniaczaną. Wymieszaj delikatnie łyżką od dołu do góry, żeby piana nie opadła.
- Upiecz biszkopt. Przełóż ciasto do blaszki 25x36 cm wyłożonej papierem do pieczenia i piecz 30 minut w 170°C, aż będzie złoty i sprężysty w dotyku. Ostudź całkowicie w blaszce.
- Zagotuj masę kakaową. Odlej pół szklanki śmietanki na później. Pozostałą część zagotuj z cukrem i kakao, ostudź do temperatury pokojowej, a potem wstaw do lodówki na minimum 12 godzin.
- Rozpuść żelatynę. Następnego dnia podgrzej odłożoną śmietankę niemal do wrzenia, ale nie zagotuj jej, i rozpuść w niej żelatynę. Odstaw do całkowitego ostudzenia.
- Ubij krem. Schłodzoną masę kakaową zmiksuj, powoli wlewając wystudzoną żelatynę przy wolnych obrotach miksera, aż krem będzie gładki i gęsty.
- Złóż i schłodź ciasto. Przekrój biszkopt na dwie warstwy. Przełóż połową kremu, przykryj drugą warstwą i rozsmaruj resztę kremu na wierchu, formując faliste wzory widelcem. Schłodź w lodówce minimum 4 godziny przed podaniem.
Dlaczego krem robi się na dwa dni
Żelatyna rozpuszczona w zbyt gorącej śmietance traci swoje właściwości i krem nie zetnie się porządnie, dlatego śmietankę z żelatyną tylko podgrzewasz do niemal wrzenia, nigdy nie zagotowujesz. Masa kakaowa musi dobrze się schłodzić i stężeć zanim dodasz do niej żelatynę i ubijesz ją na gęsty krem, inaczej wyjdzie rzadka i rozlazła. Jeśli się pospieszysz, krem rozleje się na biszkopcie i fale na wierchu nie będą się trzymać. Zaplanuj sobie ten deser na weekend, zacznij w piątek wieczorem, a w sobotę po południu masa będzie gotowa do złożenia.
Jak nie zepsuć bitej śmietany
Zimna miska i zimny mikser robią różnicę, śmietana ubija się szybciej i stabilniej, kiedy wszystko jest chłodne, najlepiej prosto z lodówki. Ubijaj na średnich obrotach i obserwuj teksturę, bo przy maksymalnej prędkości łatwo przekroczyć moment, w którym krem jest gęsty, a potem zacznie się rozwarstwiać na masło i serwatkę. Jeśli to się stanie, krem nie da się uratować i trzeba zacząć od nowa z nową śmietanką. Wlewaj wystudzoną żelatynę stopniowo, przy wolnych obrotach miksera, żeby nie zbiła się w nitki.
Biszkopt, który nie opada
Największy błąd przy tym biszkopcie to zbyt mocne mieszanie mąki z ubitą pianą. Mąkę tortową i ziemniaczaną wsypuj dopiero na końcu i wmieszaj ją łyżką kilkoma delikatnymi ruchami od dołu do góry, a nie mikserem, bo inaczej piana z białek opadnie i blat wyjdzie płaski i gumowaty. Odrobina octu dodana razem z proszkiem do pieczenia dodatkowo stabilizuje pianę i pomaga biszkoptowi równo wyrosnąć w piekarniku. Nie otwieraj piekarnika w pierwszych 20 minutach pieczenia, bo nagły spadek temperatury też może sprawić, że środek się zapadnie.
Charakterystyczne fale na wierchu
Brzdąc tradycyjnie nie ma polewy ani owoców, jego ozdobą są faliste linie wyciśnięte na kremie zwykłym widelcem albo grzebieniem do dekoracji tortów. Rysuj je zaraz po rozsmarowaniu kremu, póki jest jeszcze miękki, bo po schłodzeniu stężeje i trudniej będzie go uformować. Jeśli wolisz, możesz na koniec oprószyć wierch odrobiną kakao, ale w oryginalnej, poznańskiej wersji ciasto zostaje w prostocie bez dodatkowych ozdób.
Przechowywanie i mrożenie brzdąca
Gotowe ciasto przechowuj w lodówce, w zamkniętym pojemniku, i zjedz w ciągu 3 dni, bo krem z żelatyną i śmietaną to produkt łatwo psujący się w temperaturze pokojowej. Mrożenie nie jest najlepszym rozwiązaniem dla ciasta z kremem, bo ciasta z kremem czy bitą śmietaną tracą po rozmrożeniu teksturę dużo szybciej niż suchy biszkopt. Jeśli chcesz przygotować coś z wyprzedzeniem, zamroź same, nieprzełożone warstwy biszkoptu na maksymalnie miesiąc, a krem zrób świeży w dniu składania ciasta.
Dla kogo i na jaką okazję
Brzdąc to klasyczne ciasto na urodziny i rodzinne niedziele, świetnie sprawdza się też na przyjęcia, bo kroi się w równe kwadraty i dobrze znosi transport w chłodnej torbie. Podawaj go z kawą albo mocną czarną herbatą, chłód kremu i gorycz naparu równoważą słodycz kakaowej masy. Jeśli szykujesz go na większe przyjęcie, upiecz od razu podwójną porcję biszkoptu w dwóch blaszkach, zamiast przekrajać jeden blat, dzięki temu warstwy będą równiejsze.
Najczęściej zadawane pytania
- Jak długo można przechowywać brzdąca w lodówce?
Ciasto z kremem na bazie śmietany i żelatyny najlepiej zjeść w ciągu 3 dni od przygotowania. Trzymaj je w lodówce w zamkniętym pojemniku, żeby krem nie wysuszył się i nie wchłonął zapachów innych produktów.
- Czy brzdąca można zamrozić?
Całego, złożonego ciasta lepiej nie zamrażać, bo krem z żelatyną po rozmrożeniu robi się wodnisty i traci gęstość. Możesz natomiast zamrozić same, nieposmarowane warstwy biszkoptu na około miesiąc, a krem przygotować świeży tego dnia, kiedy planujesz składać ciasto.
- Czy można użyć śmietany o niższej zawartości tłuszczu?
Nie, śmietana z zawartością tłuszczu poniżej 30% nie ubije się na gęstą, stabilną pianę i krem rozleje się między warstwami biszkoptu. Zawsze wybieraj śmietankę kremówkę oznaczoną jako 30% lub 36%.
- Co zrobić, jeśli krem się nie zetnie?
Najczęściej oznacza to, że żelatyna była zbyt gorąca w momencie wlewania albo masa nie była schłodzona wystarczająco długo przed ubijaniem. Jeśli krem po kilku godzinach w lodówce wciąż jest rzadki, rozpuść dodatkową łyżeczkę żelatyny w odrobinie ciepłej wody, wmieszaj ją w krem i znowu schłodź.
- Czy brzdąca da się zrobić bez żelatyny, na przykład na wersję wegetariańską?
Żelatyna jest pochodzenia zwierzęcego, więc jeśli szukasz wersji bez niej, spróbuj zastąpić ją agarem w proporcji podanej na opakowaniu, zwykle mniejszej niż w przypadku żelatyny. Efekt będzie odrobinę inny, bo agar tężeje szybciej i daje lekko bardziej zwarty krem.
- Z czym najlepiej podawać ciasto brzdąc?
Klasycznie podaje się je z kawą albo czarną herbatą, które równoważą słodycz kremu. Dobrze smakuje też z odrobiną świeżych malin podanych z boku talerzyka, choć w oryginalnej, poznańskiej wersji ciasto zostaje bez żadnych dodatków.
- Czy mogę przygotować brzdąca wcześniej, na przykład na przyjęcie?
Tak, to ciasto wręcz wymaga rozłożenia na dwa dni, więc idealnie wpisuje się w planowanie z wyprzedzeniem. Możesz je złożyć dzień przed przyjęciem i trzymać w lodówce, smak kremu nawet się przegryzie i będzie wyraźniejszy.