Pin it
Ciasto warszawskie kojarzy mi się z rodzinnym stołem w niedzielę. Najczęściej podaje się je w dużych, kwadratowych kawałkach, prosto z lodówki.
Trzy kruche placki, gładki krem z kaszy manny i warstwa wiśniowej konfitury dają kontrast, jakiego nie znajdziesz w prostszych ciastach.
Całość trzeba schłodzić co najmniej 4 godziny, a najlepiej całą noc, czyli około 10-12 godzin. Dobrze zaplanować je dzień wcześniej, bo bez chłodzenia krem się nie zetnie.
Z czego powstają kruche warstwy
Wybierz dobre masło o wysokiej zawartości tłuszczu i prawdziwą kaszę mannę, bo to one decydują o kruchości spodów i gładkości kremu. Gęsta konfitura wiśniowa trzyma się między warstwami lepiej niż rzadki dżem.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę trzech kruchych placków i utrzymuje je w jednym kawałku po pokrojeniu.
- Zimne masło. Odpowiada za kruchość i maślany smak spodów, musi być twarde, inaczej ciasto rozpłynie się podczas wałkowania.
- Żółtka. Spajają ciasto i dodają mu delikatnej miękkości.
- Śmietana 18%. Dodaje kwaskowatości i ułatwia zagniecenie ciasta bez wody.
- Kasza manna. Zagęszcza krem i daje mu charakterystyczną, lekko ziarnistą konsystencję.
- Mleko. Baza kremu, w której kasza manna się rozpuszcza i tworzy gładką masę.
- Cukier puder. Słodzi ciasto, krem i polewę, rozpuszcza się szybciej niż cukier kryształ.
- Ekstrakt z wanilii. Przełamuje słodycz kremu i dodaje mu ciepłego aromatu.
- Białko. Wymieszane z cukrem pudrem tworzy chrupiącą, lekko spękaną polewę na wierzchu.
- Konfitura wiśniowa. Wprowadza kwaskowatą, owocową warstwę między kremem a polewą.
Jak upiec i poskładać trzy placki
- Zagnieść kruche ciasto. Połącz mąkę, zimne masło, żółtka, śmietanę, cukier puder i szczyptę soli w gładkie ciasto, nie wygniataj go dłużej niż potrzeba. Podziel na 3 części, zawiń i schłodź w zamrażarce 10-15 minut albo w lodówce 30 minut.
- Upiecz dwa gładkie spody. Nagrzej piekarnik do 180 stopni bez termoobiegu. Rozwałkuj pierwszą część na wymiar formy 23x23 cm wyłożonej papierem, nakłuj widelcem i piecz około 15 minut do złotego koloru. Ostudź całkowicie i powtórz z drugą częścią.
- Przygotuj i upiecz wierzch z polewą. Rozwałkuj trzecią część. Ubij białko z cukrem pudrem na gładką polewę i posmaruj nią ciasto. Piecz około 15 minut, aż polewa się zetnie i lekko popęka, potem ostudź na ruszcie.
- Zrób krem z kaszy manny. W rondlu połącz mleko, kaszę manną, mąkę, cukier puder i wanilię. Podgrzewaj, stale mieszając, aż zgęstnieje i zacznie bulgotać, gotuj tak jeszcze minutę. Zdejmij z ognia, poczekaj 5 minut, a potem wmieszaj kostki masła do gładkości.
- Przełóż ciasto kremem i konfiturą. Pierwszy spód włóż do formy, rozprowadź na nim cały krem i przykryj drugim spodem. Rozprowadź na nim konfiturę i przykryj upieczonym spodem z polewą, lekko dociskając.
- Schłodź i pokrój. Przykryj ciasto i wstaw do lodówki na co najmniej 4 godziny, najlepiej na całą noc. Krój nożem zanurzonym w gorącej wodzie i osuszonym.
Sekret gładkiego kremu z manny
Krem z kaszy manny gęstnieje szybko, więc cały czas mieszaj go trzepaczką po dnie i brzegach rondla. Jeśli zdejmiesz go z ognia za wcześnie, kasza nie dojdzie i krem będzie wodnisty po ostudzeniu. Gotuj go jeszcze minutę od momentu, gdy zaczną pojawiać się pierwsze bąble, stale mieszając. Masło dodawaj dopiero, gdy krem przestanie być gorący, inaczej się rozwarstwi i zrobi się tłusty na wierzchu. Wbijaj je po kawałku, mieszając do połączenia, aż masa stanie się gładka i lekko lśniąca. Gotowy krem przykryj folią spożywczą położoną prosto na powierzchni, żeby nie zrobił się na niej kożuch.
Najczęstszy błąd przy kruchych spodach
Najczęściej ciasto warszawskie nie wychodzi przez ciepłe masło. Gdy masło ogrzeje się podczas zagniatania, ciasto traci kruchość i mocno się ściąga podczas pieczenia. Pracuj szybko, najlepiej chłodnymi rękami, i nie wygniataj ciasta dłużej niż potrzeba do połączenia składników. Każdą część przed wałkowaniem schłodź, aż będzie twarda, ale wciąż plastyczna. Drugi częsty problem to zbyt cienko rozwałkowany spód, który łamie się przy przekładaniu do formy. Rozwałkuj ciasto od razu w formie wyłożonej papierem albo delikatnie przenieś je na wałku, żeby nie popękało.
Czym zastąpić wiśniową konfiturę
Klasyczna wersja ciasta warszawskiego ma w sobie gęstą konfiturę wiśniową, ale dobrze trzyma się każda gęsta, mało wodnista konfitura. Śliwkowe powidła albo konfitura z moreli dają podobny, lekko kwaskowy kontrast do słodkiego kremu. Unikaj rzadkich dżemów owocowych, bo rozcieńczą warstwę kremu i ciasto trudniej się kroi. Jeśli konfitura jest bardzo gęsta, rozprowadź ją ciepłą, lekko podgrzaną łyżką, zamiast dociskać ją na siłę do chłodnego spodu.
Przechowywanie i mrożenie placków
Ciasto warszawskie ma w sobie wilgotny krem na bazie mleka, więc po pokrojeniu trzymaj je przykryte w lodówce. Według wykresu przechowywania żywności FoodSafety.gov wypieki z kremem budyniowym zachowują świeżość w lodówce przez 3 do 4 dni. Po tym czasie krem traci gładkość i smak. Jeśli chcesz przygotować ciasto wcześniej, upiecz same placki i trzymaj je bez kremu i konfitury. Dobrze zapakowane, upieczone kruche spody można zamrozić, co opisuje University of Illinois Extension w przewodniku po przechowywaniu w zamrażarce. Złożone już ciasto z kremem lepiej nie zamrażać, bo krem z kaszy manny po rozmrożeniu robi się wodnisty i ziarnisty.
Czy biała polewa jest bezpieczna
Polewa na wierzchu wygląda jak surowa beza, ale w tym cieście się jej nie jada na surowo. Białko wymieszane z cukrem pudrem trafia na ciasto i piecze się razem z nim przez 15 minut w 180 stopniach. Według South Dakota State University Extension białko jajka jest bezpieczne, gdy osiągnie temperaturę 71 stopni Celsjusza. Piekarnik w 180 stopniach przez kwadrans przekracza tę wartość z dużym zapasem, więc spękana, matowa polewa na wierzchu ciasta warszawskiego jest w pełni ugotowana.
Najczęściej zadawane pytania
- Jak długo trzeba schłodzić ciasto warszawskie przed podaniem?
Co najmniej 4 godziny, ale najlepiej zostawić je w lodówce na całą noc, czyli około 10-12 godzin. Krem z kaszy manny potrzebuje tego czasu, żeby się zetrzeć i warstwy trzymały się razem przy krojeniu.
- Czy można zastąpić konfiturę wiśniową innym dżemem?
Tak, działa każda gęsta, mało wodnista konfitura, na przykład śliwkowa lub morelowa. Unikaj rzadkich dżemów, bo rozmoczą krem i warstwy zaczną się przesuwać przy krojeniu.
- Jak długo ciasto warszawskie zachowuje świeżość w lodówce?
Przykryte i schłodzone smakuje najlepiej przez 3 do 4 dni. Dłuższe przechowywanie sprawia, że krem traci gładkość, a spody robią się gumowate od wilgoci.
- Dlaczego krem z kaszy manny czasem wychodzi grudkowaty?
Najczęściej dlatego, że kasza manna trafiła do zimnego mleka albo mieszanie było za rzadkie. Mieszaj stale od pierwszej minuty podgrzewania, a gotowe grudki przetrzyj przez sitko, zanim dodasz masło.
- Czy ciasto warszawskie można zamrozić?
Same upieczone, jeszcze nieprzełożone placki można zamrozić na później. Już złożone ciasto z kremem lepiej nie zamrażać, bo krem na bazie kaszy manny robi się wodnisty po rozmrożeniu.
- Jak równo pokroić ciasto warszawskie na kostki?
Krój dobrze schłodzone ciasto długim nożem zanurzonym w gorącej wodzie i osuszonym. Przed każdym cięciem powtórz zanurzenie, a kostki wyjdą czyste, bez rozmazanego kremu na bokach.
- Czy polewa z białka na wierzchu jest w pełni bezpieczna, jeśli nie jest chrupiąca?
Tak, bo piecze się razem ze spodem przez 15 minut w 180 stopniach, czyli znacznie dłużej niż potrzeba do ścięcia białka. Lekko matowa, spękana powierzchnia to normalny wygląd tej polewy, nie znak, że jest niedopieczona.