Pin it
To ciasto kawowe z bezą łączy trzy rzeczy, które rzadko trafiają razem na jeden talerz: kruchy maślany spód, gładki krem kawowy i chrupiącą bezę z nutą powideł śliwkowych pod wierzchem. Każda warstwa robi coś innego dla smaku i dla tekstury.
Sprawdza się na rodzinne niedziele, urodziny i każdą okazję, kiedy chcesz postawić na stole coś więcej niż szarlotkę. Wymaga czasu, licz około 3 godzin pracy przy spodach i kremie, plus minimum 4 godziny chłodzenia przed podaniem, ale żaden etap nie jest trudny technicznie.
Jedyny warunek to cierpliwość na końcu. Ciasto musi dobrze się schłodzić, najlepiej całą noc, żeby krem stężał a beza nie zmiękła od razu po pokrojeniu.
Z czego powstają warstwy ciasta
Do tego ciasta potrzebujesz tylko sprawdzonych, podstawowych produktów, żadnych egzotycznych zamienników. Zimne masło do spodu i świeże jajka do kremu i bezy robią największą różnicę w smaku i konsystencji.
- Zimne masło. Trzymane w kostkach do ostatniej chwili, daje spodowi kruchość i nie pozwala ciastu się zbić.
- Mąka pszenna. Najlepiej typ przeznaczony do wypieków kruchych, bo mniej się kurczy podczas pieczenia.
- Cukier puder. Rozpuszcza się w cieście równo i nie zostawia chrupiących grudek jak cukier kryształ.
- Żółtka. Wiążą ciasto i dają mu lekko żółty, maślany kolor po upieczeniu.
- Powidła śliwkowe. Gęsta, treściwa warstwa między spodem a bezą, która równoważy słodycz całego ciasta.
- Białka jaj. Ubite na sztywno z cukrem tworzą chrupiącą bezę na wierzchu drugiego spodu.
- Mąka ziemniaczana. Odrobina w bezie stabilizuje pianę i zapobiega jej pękaniu podczas pieczenia.
- Jajka do kremu. Ubite z cukrem na parze tworzą gęstą, bezpieczną bazę kremu bez smaku surowego jajka.
- Kawa rozpuszczalna. Daje kremowi wyraźny, gorzkawy smak, który przełamuje słodycz ciasta.
- Masło do kremu. Zmiękczone i ubite na puch, nadaje kremowi gładką, maślaną strukturę.
- Mascarpone. Dodaje kremowi lekkości i delikatnie śmietankowego smaku bez przesadnej słodyczy.
Jak upiec wszystkie warstwy ciasta
- Zagnieć kruche ciasto. Zetrzyj zimne masło z mąką, cukrem pudrem i szczyptą soli, dodaj żółtka i szybko zbierz w jednolitą kulę, żeby ciasto się nie ogrzało od rąk. Podziel na dwie równe części, zawiń w folię i schłodź w lodówce 40 minut.
- Upiecz pierwszy spód. Pierwszą część ciasta rozwałkuj i wyłóż nią formę 24x24 cm wyłożoną papierem, ponakłuwaj widelcem i piecz w 190 stopniach Celsjusza 20-25 minut, do złotego koloru. Zostaw do całkowitego wystudzenia.
- Przygotuj drugi spód z powidłami. Drugą część ciasta rozwałkuj na wymiar tej samej formy, rozsmaruj na niej równą warstwę powideł śliwkowych i odstaw do lodówki na czas przygotowania bezy. Nagrzej piekarnik do 170 stopni.
- Ubij bezę i rozprowadź na powidłach. Białka ubij ze szczyptą soli na sztywną piankę, dodawaj cukier po łyżce, ubijając około minuty po każdej porcji, aż beza będzie gęsta i lśniąca. Na koniec wmieszaj mąkę ziemniaczaną i rozprowadź bezę równo na warstwie powideł.
- Upiecz spód z bezą. Piecz w 170 stopniach 30-35 minut, aż beza lekko się zarumieni i stężeje na wierzchu. Od razu po wyjęciu z piekarnika przykryj ją papierowym ręcznikiem, żeby zachowała chrupkość, i zostaw do całkowitego wystudzenia w formie.
- Zrób krem kawowy. Jajka, cukier, cukier wanilinowy i rozpuszczoną kawę ubijaj w misce nad garnkiem z wrzącą wodą około 15 minut, potem jeszcze 5 minut poza ciepłem, aż masa zgęstnieje i ostygnie. Następnie ubij miękkie masło na puch i dodawaj do niego ostudzoną masę jajeczną łyżka po łyżce, na koniec wmieszaj mascarpone.
- Złóż i schłodź ciasto. Na talerzu albo w tej samej formie połóż pierwszy, gładki spód, rozsmaruj na nim cały krem kawowy, a na kremie ułóż drugi spód z bezą do góry. Schłodź w lodówce co najmniej 4 godziny, najlepiej całą noc, i kroj na kwadraty tuż przed podaniem.
Sekret chrupiącej i stabilnej bezy
Beza pęka najczęściej z dwóch powodów: za szybko dodany cukier albo zbyt wysoka temperatura pieczenia. Dodawaj cukier do białek po łyżce i ubijaj do rozpuszczenia każdej porcji, inaczej w bezie zostają chrupiące grudki.
Mąka ziemniaczana w bezie nie jest przypadkiem. Odrobina skrobi wiąże wodę uwolnioną z białek podczas pieczenia i trzyma pianę w ryzach, więc beza mniej się zapada po wyjęciu z piekarnika. Dokładne upieczenie bezy w piekarniku ma też znaczenie dla bezpieczeństwa surowego białka, zgodnie z wytycznymi USDA dotyczącymi jaj.
Dlaczego krem robi się na parze
Krem kawowy w tym cieście nie jest zwykłym kremem na surowych żółtkach. Całe jajka ubijasz z cukrem nad parą, czyli w misce postawionej na garnku z wrzącą wodą, bez bezpośredniego kontaktu z dnem. Ciągłe mieszanie przez kilkanaście minut podgrzewa masę równo i zagęszcza ją jak budyń.
Taka metoda daje gładszy i bardziej stabilny krem niż na surowych jajkach, a dodatkowo jajka przechodzą przez podgrzanie, które ogranicza ryzyko związane z surowym jajkiem, zgodnie z zasadami bezpiecznego obchodzenia się z jajami opisanymi przez uniwersytecką poradnię Clemson. Jeśli masa zacznie robić grudki, zdejmij ją z pary i ubijaj energicznie.
Zamienniki i warianty tego ciasta
Powidła śliwkowe możesz zamienić na gęsty dżem wiśniowy albo morelowy, mają podobną konsystencję i nie rozmoczą bezy. Unikaj dżemów bardzo wodnistych, bo podmoczą spód przed pieczeniem.
Kawę rozpuszczalną zastąpisz łyżką bardzo mocno zaparzonej kawy albo espresso, tylko pamiętaj, że dodatkowy płyn trzeba odjąć od innych składników kremu. Mascarpone zamienisz na tłusty serek śmietankowy, smak będzie odrobinę mniej śmietankowy, ale konsystencja zostanie podobna.
Przechowywanie i czas chłodzenia ciasta
To ciasto musi dobrze się schłodzić przed podaniem, inaczej krem się nie zetnie i warstwy rozjedą się pod nożem. Licz na minimum 4 godziny w lodówce, a najlepiej całą noc, żeby krem stężał a beza przestała być wilgotna od spodu.
Po pokrojeniu trzymaj ciasto w lodówce w zamknętym pojemniku, z dala od produktów o mocnym zapachu. Desery na bazie jajek i nabiału najlepiej przechowywać w chłodzie i zjeść w ciągu kilku dni, zgodnie z ogólnymi zasadami przechowywania żywności opisanymi przez portal FoodSafety.gov. Temperatura lodówki poniżej 4 stopni Celsjusza ogranicza rozwój bakterii, jak podaje też agencja FSIS. Tego ciasta nie zamrażaj, beza po rozmrożeniu traci całą chrupkość.
Jak podawać to ciasto kawowe
To ciasto jest bogate, więc małe kawałki robią więcej niż duże porcje. Najlepiej smakuje lekko schłodzone, nie prosto z lodówki, bo wtedy masło w kremie jest zbyt twarde a smak kawy słabiej czuć.
Podawaj je do czarnej kawy albo mocnej herbaty, które przełamują słodycz kremu i powideł. Na rodzinnym stole sprawdza się jako deser świąteczny albo urodzinowy, bo kroi się w równe kwadraty i dobrze wygląda na półmisku.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę przygotować to ciasto dzień wcześniej?
Tak, to nawet lepszy pomysł, bo ciasto i tak musi dobrze się schłodzić przed podaniem. Przygotuj je dzień wcześniej, złóż warstwy i trzymaj w lodówce całą noc. Smak kawowego kremu po tym czasie jest tylko wyraźniejszy.
- Czym zastąpić powidła śliwkowe w tym przepisie?
Dobrze działa gęsty dżem wiśniowy, morelowy albo porzeczkowy, pod warunkiem że nie jest zbyt wodnisty. Unikaj dżemów o rzadkiej, płynnej konsystencji, bo rozmoczą spód jeszcze przed upieczeniem bezy.
- Jak długo można przechowywać gotowe ciasto?
Trzymane w lodówce w zamknętym pojemniku ciasto zachowuje najlepszą teksturę przez kilka dni. Beza z czasem traci chrupkość, więc smakuje najlepiej w ciągu pierwszych dwóch do trzech dni po upieczeniu.
- Dlaczego moja beza pękła albo opadła po upieczeniu?
Najczęściej winny jest zbyt szybko dodany cukier albo zbyt wysoka temperatura pieczenia. Dodawaj cukier do białek po łyżce, ubijając każdą porcję do rozpuszczenia, i piecz w umiarkowanej temperaturze zamiast podkręcać piekarnik, żeby skrócić czas.
- Czy mogę użyć mielonej kawy zamiast rozpuszczalnej?
Lepiej użyć bardzo mocno zaparzonego espresso albo kawy rozpuszczalnej rozpuszczonej w minimalnej ilości wody. Fusy z mielonej kawy zostawią w kremie nieprzyjemną, piaszczystą teksturę. Jeśli używasz espresso, odejmij tę samą ilość płynu od innych składników kremu.
- Czy da się zrobić to ciasto bez glutenu?
Spód można upiec na bezglutenowej mące do wypieków kruchych w tej samej proporcji, efekt bywa odrobinę bardziej kruchy i łamliwy. Beza i krem są bezglutenowe z natury, więc to spód wymaga jedynej zmiany.
- Z czym dobrze komponuje się to ciasto?
Najlepiej smakuje z czarną kawą albo mocną czarną herbatą, które równoważą słodycz kremu i powideł. Dobrze sprawdza się też jako deser na zakończenie obiadu świątecznego, podany w małych kawałkach.
Źródła
Rzetelne źródła pomogły w opracowaniu i dopracowaniu tej treści.
- https://www.fsis.usda.gov/food-safety/safe-food-handling-and-preparation/eggs/shell-eggs-farm-table
- https://hgic.clemson.edu/factsheet/safe-handling-of-eggs
- https://www.fsis.usda.gov/food-safety/safe-food-handling-and-preparation/food-safety-basics/refrigeration
- https://www.foodsafety.gov/food-safety-charts/cold-food-storage-charts