Pin it
Makowa kostka to ciasto, które w wielu domach pojawia się głównie od święta, choć szczerze mówiąc zasługuje na częstsze gościny na stole. Puszysty biszkopt z makiem łączy się tu z lekkim kremem mascarpone, a wszystko wieńczy odrobina startej czekolady.
To ciasto dla kogoś, kto lubi desery wilgotne, ale niezbyt ciężkie. Biszkopt jest delikatny, krem chłodzi i równoważy słodycz maku. Krojone w równe kostki, świetnie nadaje się na święta, rodzinne obiady albo większe spotkania, bo wychodzi z niego naprawdę dużo porcji.
Całość wymaga trochę czasu, bo krem musi dobrze stężeć w lodówce. Licz się z co najmniej czterema godzinami chłodzenia, a najlepiej zostaw ciasto na całą noc. Sama praca przy cieście to jednak niecała godzina.
Co składa się na makową kostkę
Do tego ciasta potrzebujesz kilku podstawowych składników z każdej kuchni, więc nic nie musisz specjalnie kupować na zapas. Najważniejszy jest dobry, świeży mak i chłodna śmietanka kremówka, która łatwiej się ubija.
- Jajka. Budują strukturę biszkoptu i dają mu puszystość po dokładnym ubiciu.
- Cukier. Słodzi biszkopt i stabilizuje ubitą pianę z białek.
- Mąka pszenna. Tworzy lekką, sprężystą strukturę ciasta.
- Mąka ziemniaczana. Odpowiada za delikatność i miękkość biszkoptu.
- Proszek do pieczenia. Pomaga ciastu równomiernie wyrosnąć.
- Szczypta soli. Podkreśla smak biszkoptu i maku.
- Mak zmielony. Nadaje ciastu charakterystyczny smak i lekko chrupiącą teksturę.
- Mascarpone. Daje kremowi gładkość i delikatnie śmietankowy smak.
- Śmietanka kremówka. Ubita na sztywno, odpowiada za lekkość kremu.
- Cukier puder. Słodzi krem bez pozostawiania ziarnistości.
- Żelatyna. Stabilizuje krem, dzięki czemu kostki ładnie się kroją.
- Ekstrakt z wanilii. Dodaje kremowi delikatnego aromatu.
- Czekolada mleczna. Dekoruje wierch ciasta i dodaje lekkiej goryczki.
Jak upiec i złożyć kostkę
- Przygotuj mak. Zalej zmielony mak niewielką ilością gorącego mleka lub wody, wymieszaj i odstaw na 10-15 minut, żeby napęczniał, a potem lekko odciśnij nadmiar płynu.
- Ubij białka z cukrem. Białka ubij na sztywną, lśniącą pianę, dodając cukier łyżka po łyżce, aż masa będzie gęsta i błyszcząca.
- Dodaj żółtka i suche składniki. Do piany dodawaj po jednym żółtku, miksując krótko, a potem delikatnie wmieszaj przesianą mąkę pszenną, mąkę ziemniaczaną, proszek do pieczenia i sól.
- Wmieszaj mak i upiecz biszkopt. Dodaj namoczony mak, wymieszaj delikatnie szpatułką, przełóż do formy wyłożonej papierem i piecz w 180°C przez 20-25 minut, do suchej wykałaczki. Ciasto całkowicie ostudź.
- Przygotuj krem. Namoczoną żelatynę rozpuść zgodnie z instrukcją na opakowaniu, ubij śmietankę na sztywno, mascarpone wymieszaj z cukrem pudrem i wanilią, a potem połącz obie masy z ciepłą, nie gorącą żelatyną, szybko mieszając.
- Przełóż krem na biszkopt. Przekrój ostudzony biszkopt na dwie warstwy, jedną połóż na dnie formy, rozsmaruj połowę kremu, przykryj drugą warstwą i wyłóż resztę kremu na wierch, równo rozprowadzając.
- Udekoruj i schłodź. Wierch posyp startą czekoladą mleczną, wstaw ciasto do lodówki na co najmniej 4 godziny, najlepiej na całą noc, aż krem dobrze stężeje, a potem pokrój w równe kostki.
Sekret puszystego biszkoptu z makiem
Biszkopt z makiem łatwo zrobić zbyt ciężkim, jeśli pianę z białek ubijesz za krótko albo dodasz cukier naraz. Dodawaj go po łyżce, cały czas miksując, aż masa będzie gęsta i lśniąca jak beza. Żółtka wmieszaj krótko, żeby nie opadła piana, a suche składniki złącz z ciastem delikatnymi ruchami szpatułki od dołu do góry. Mak najlepiej wcześniej zalać gorącym mlekiem. Napęczniały, zmięknie i równiej rozłoży się w cieście, a biszkopt zyska wyraźniejszy aromat. Jeśli masa po wymieszaniu z makiem wygląda rzadko, to normalne, upiecze się mimo to puszysta.
Dlaczego krem czasem się rozwarstwia
Najczęstszy problem z kremem mascarpone to źle wmieszana żelatyna. Jeśli jest zbyt gorąca, ścina mascarpone i tworzą się grudki. Jeśli zbyt chłodna, zdąży stężeć w misce, zanim połączysz ją z resztą kremu. Rozpuszczoną żelatynę ostudź do temperatury ciepłej, nie gorącej, i wlewaj ją do kremu w cienkiej strużce, mieszając raczej szybko niż intensywnie. Ubita śmietanka powinna mieć konsystencję gęstej, lśniącej masy, bez grudek masła, inaczej krem będzie wodnisty i nie utrzyma kształtu po pokrojeniu.
Co warto wiedzieć o maku
Mak ma w wielu polskich wypiekach długą historię, ale warto znać też jego praktyczną stronę. Surowe, niemyte ziarna mogą zawierać niewielkie resztki związków z rośliny maku, od której pochodzą. Dlatego mak przeznaczony do pieczenia kupuj od sprawdzonego producenta i, jeśli masa jest zbita, zalej go gorącym mlekiem lub wodą przed użyciem, tak jak w tym przepisie. Zwykłe, domowe wypieki z makiem, jedzone w normalnych porcjach, uznaje się za bezpieczne dla większości osób. Czego zdecydowanie unikać, to parzenia maku na mocny napar czy koncentrat, bo wtedy zawartość tych związków rośnie znacząco. Więcej na ten temat można znaleźć na stronie amerykańskiej agencji FDA, która monitoruje jakość maku dostępnego w sprzedaży.
Zamienniki, które naprawdę działają
Jeśli nie masz mascarpone, zastąp je tłustym twarożkiem śmietankowym wymieszanym z dodatkową łyżką śmietanki, choć krem będzie odczuwalnie mniej gładki. Gotowa masa makowa w słoiku działa równie dobrze jak samodzielnie zmielony mak, tylko pomiń etap zalewania mlekiem. Mąkę pszenną możesz zamienić na miks mąk bezglutenowych do wypieków w tej samej proporcji, biszkopt wyjdzie odrobinę bardziej zbity, ale wciąż smaczny. Żelatynę wieprzową zamienisz na żelatynę rybną albo agar, pamiętając, że agar trzeba najpierw zagotować, inaczej krem nie stężeje.
Jak przechowywać makową kostkę
Ciasto z kremem na bazie śmietany i mascarpone musi stać w lodówce od momentu, gdy krem się ustabilizuje, aż do podania. W zamkniętym pojemniku wytrzyma tam 3 dni, zachowując dobrą konsystencję. Desery na bazie ubitej śmietany najlepiej smakują i są najbezpieczniejsze, kiedy zjesz je w ciągu dnia lub dwóch od przygotowania, jak podaje uniwersytecki serwis Iowa State University Extension. Mrożenie jest możliwe, ale krem po rozmrożeniu może zrobić się trochę wodnisty, więc lepiej mrozić sam biszkopt bez kremu, jeśli planujesz przygotować ciasto z wyprzedzeniem.
Z czym podawać makową kostkę
Makowa kostka najlepiej smakuje bardzo chłodna, prosto z lodówki, kiedy krem jest sprężysty, a biszkopt wilgotny. Świetnie komponuje się z czarną kawą albo mocną herbatą, które równoważą słodycz kremu. Na świąteczny stół możesz podać ją razem z makowcem czy piernikiem, bo smaki maku i przypraw dobrze się uzupełniają. Jeśli robisz ciasto na większe przyjęcie, pokrój kostki mniejsze niż na co dzień, bo to deser dość słodki i sycący.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mak trzeba sparzyć przed użyciem?
Tak, jeśli używasz suchego, zmielonego maku, zalej go gorącym mlekiem lub wodą i odstaw na 10-15 minut przed dodaniem do ciasta. Napęczniały mak jest miększy i równiej rozkłada się w biszkopcie. Gotowa masa makowa ze słoika nie wymaga tego kroku.
- Czym zastąpić mascarpone w kremie?
Najbliższy zamiennik to tłusty twarożek śmietankowy wymieszany z odrobiną dodatkowej śmietanki, choć krem wyjdzie mniej gładki. Unikaj twarogu półtłustego, bo krem będzie zbyt wodnisty i nie utrzyma kształtu po pokrojeniu.
- Jak długo można przechowywać makową kostkę?
W zamkniętym pojemniku w lodówce ciasto zachowuje dobrą konsystencję około 3 dni. Po tym czasie krem zaczyna oddawać wodę, a biszkopt traci wilgotność.
- Czy można zrobić wersję bezglutenową?
Tak, zamień mąkę pszenną i ziemniaczaną na miks mąk bezglutenowych do wypieków w tej samej proporcji. Biszkopt wyjdzie odrobinę bardziej zbity, ale nadal puszysty. Sprawdź też, czy proszek do pieczenia ma oznaczenie bezglutenowy.
- Dlaczego mój krem jest zbyt rzadki i nie tężeje?
Zwykle to kwestia żelatyny, która była za gorąca w momencie łączenia z resztą kremu, albo śmietanki, która nie była ubita na tyle sztywno. Wstaw krem na chwilę do lodówki i delikatnie wymieszaj ponownie, zanim rozłożysz go na biszkopcie.
- Czy makową kostkę można zamrozić?
Sam biszkopt z makiem mrozi się dobrze, owinięty ciasno folią, do 2 miesięcy. Gotowego ciasta z kremem lepiej nie zamrażać, bo krem na bazie ubitej śmietany po rozmrożeniu robi się wodnisty.
- Ile kostek wychodzi z tego przepisu?
Z podanych proporcji w formie o wymiarach około 24 na 24 centymetry wychodzi 16 kostek średniej wielkości. Jeśli chcesz mniejsze porcje na duże przyjęcie, pokrój ciasto na 20-24 kawałki.