Pin it
Klasyczna karpatka ma spód i wierch z ciasta ptysiowego. Ta wersja jest inna, bo na dole leży krucha kruszonka z ananasem i dżemem, a ptysiowy wierch zostaje tylko na górze.
To jest ciasto na duże rodzinne spotkanie, kiedy trzeba napieczyć dużą blachę na raz. Kruchy spód trzyma się dobrze pod nożem, a krem na soku z ananasa daje lekko owocowy, nie przesadnie słodki smak.
Wymaga trzech etapów pieczenia i chłodzenia, ale każdy z nich jest prosty. Największą uwagę warto poświęcić wierchowi ptysiowemu, bo od niego zależy charakterystyczne pękanie na górze.
Trzy warstwy, które muszą się zgrać
Ta karpatka powstaje z trzech osobno przygotowanych elementów, które łączysz na końcu. Postaw na dobrze odsączony ananas i gęsty dżem, bo nadmiar wody rozmoczy kruchy spód.
- Mąka pszenna. Baza kruchego spodu, kremu i ptysiowego wierchu, w każdej warstwie pracuje inaczej.
- Mąka ziemniaczana. Dodana do kruszonki, odpowiada za jej delikatną, piaskową strukturę.
- Zimne masło do spodu. Pokruszone w mące zamiast rozpuszczone, dzięki temu spód zostaje chrupki, a nie zbity.
- Ananas z konserwy. Daje owocową wilgotność warstwie środkowej, pod warunkiem że jest dobrze odsączony.
- Dżem porzeczkowy. Wprowadza lekką kwasowość, która równoważy słodki krem.
- Sok z ananasa. Zastępuje część mleka w kremie i daje mu wyraźny, owocowy aromat.
- Masło do kremu. Ubite z ostudzonym budyniem, zamienia go w gładki, kremowy budyń maślany.
- Jajka w cieście ptysiowym. Budują strukturę wierchu i pozwalają mu wyrosnąć i popękać w piekarniku.
Jak powstają trzy pieczone warstwy
- Zrób kruche ciasto. Połącz mąkę pszenną, mąkę ziemniaczaną, cukier puder, cukier wanilinowy, proszek do pieczenia i szczyptę soli. Wsyp zimne masło w kostkach i szybko skrusz całość rękami albo mikserem z końcówkami do ciasta, aż powstanie krucha, sypka masa. Podziel ją na dwie części, większą i mniejszą.
- Ułóż spód z ananasem i dżemem. Większą część ciasta wciśnij w wyłożoną papierem blachę, formując równą warstwę. Rozsmaruj na niej dżem, rozłóż dobrze odsączone kawałki ananasa, a na wierzchu rozkrusz drugą część ciasta w nierówną kruszonkę.
- Upiecz spód. Piecz w 190°C przez 25-30 minut, aż kruszonka się zezłoci. Wyjmij i zostaw do całkowitego wystudzenia na blasze.
- Ugotuj krem na soku z ananasa. Zagrzej większość soku z ananasa w rondlu. Resztę soku wymieszaj z mąką i cukrem na gładką zawiesinę, wlej do gorącego soku i gotuj na małym ogniu, mieszając, aż masa zgęstnieje jak budyń. Przełóż do miski i wystudź całkowicie, przykrywając folią dotykającą powierzchni.
- Ubij krem z masłem. Zmiękczone masło ubij na puszystą masę. Dodawaj ostudzony budyń po łyżce, ubijając po każdej porcji, aż krem będzie gładki i lśniący.
- Zrób i upiecz ciasto ptysiowe. Zagotuj wodę z masłem i solą, zdejmij z ognia i wsyp mąkę, mieszając energicznie, aż masa odejdzie od dna rondla. Przestudzoną chwilę masę ubijaj z jajkami, dodając je jedno po drugim. Rozsmaruj ciasto na blasze o podobnym rozmiarze co spód i piecz 10 minut w 200°C, a potem 20-25 minut w 180°C, aż wierch wyrośnie, zbrązowieje i popęka. Wystudź całkowicie.
- Złóż ciasto. Krem rozsmaruj równą warstwą na wystudzonym kruchym spodzie. Na wierchu ułóż upieczony ptysiowy placek i dociśnij go bardzo delikatnie, tak by nie rozgnieść kremu.
- Schłodź i oprósz. Całość wstaw do lodówki na co najmniej godzinę, najlepiej na 2-3 godziny, aż krem stężeje. Przed podaniem oprósz obficie cukrem pudrem i pokrój w kawałki.
Dlaczego wierch musi dobrze się upiec
Ciasto ptysiowe nie ma w sobie żadnego proszku do pieczenia, bo wyrasta wyłącznie od pary wodnej. Woda z ciasta i z jajek zamienia się w parę w piekarniku i to ona rozpycha masę od wewnątrz, a jajka i mąka utrwalają ściany, gdy wierch się rumieni i pęka. Dlatego nie wyjmuj go za wcześnie, nawet jeśli z wierchu ładnie pachnie. Niedopieczony środek osiada po wyjęciu z piekarnika i traci charakterystyczne górskie pęknięcia. Ciasto z jajkami powinno się upiec na tyle długo, by całość dobrze się ścięła, zgodnie z zasadami bezpiecznego gotowania potraw z jajek opisanymi przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Jeśli po 25 minutach wierch jest wciąż blady, dopiecz go jeszcze 5-10 minut, zamiast podawać karpatkę z niedopieczonym środkiem.
Najczęstszy błąd przy kruchym spodzie
Największym ryzykiem tej karpatki jest mokry spód. Ananas z konserwy trzyma w sobie dużo soku, więc odcedź go na sitku kilka minut i delikatnie odciśnij, zanim ułożysz go na dżemie. Sok, który odcieknie, zachowaj, bo to on trafia później do kremu. Drugi częsty błąd to zbyt długie ugniatanie kruchego ciasta. Masło powinno zostać w nim w drobnych grudkach, a nie zmienić się w jednolitą kulę, bo to właśnie te grudki dają kruchość po upieczeniu. Jeśli masa zbyt się ogrzeje i zacznie się lepić do rąk, wstaw ją na 10 minut do lodówki przed formowaniem spodu.
Czym zastąpić dżem i ananas
Dżem porzeczkowy możesz zamienić na truskawkowy, wiśniowy albo morelowy, karpatka dobrze przyjmie lekko kwaśny smak. Z ananasem z konserwy jest podobnie elastycznie. Świeży ananas też się nada, ale pokrój go w mniejsze kawałki i podduś chwilę na suchej patelni, żeby oddał część wody, zanim trafi na spód. Jeśli nie masz pod ręką soku z ananasa na krem, zastąp go w całości sokiem jabłkowym albo mlekiem, smak będzie inny, ale konsystencja kremu zostanie taka sama.
Jak przechowywać karpatkę z kremem
Krem na maśle i ciasto ptysiowe z jajkami to składniki, które nie mogą stać długo w temperaturze pokojowej. University of Illinois Extension przypomina, że ciasta z kremem lub budyniem nie powinny stać poza lodówką dłużej niż dwie godziny. Karpatkę trzymaj więc przykrytą w lodówce i zjedz w ciągu 3 dni. Przed podaniem możesz wyjąć porcję na 10-15 minut, żeby krem lekko zmiękł, ale cała blacha powinna wracać do lodówki od razu po pokrojeniu.
Z czym podawać kruchą karpatkę
Ta karpatka jest dość słodka i owocowa, więc najlepiej smakuje z czymś gorzkim w szklance. Mocna czarna kawa albo herbata bez cukru równoważą krem i dżem. Na rodzinnym stole dobrze wygląda pokrojona w kwadraty na dużym półmisku, od razu z całej blachy, bez przekładania na osobne talerzyki przed podaniem. Jeśli piekłaś ją na specjalną okazję, kawałek z wyraźnie widoczną warstwą ananasa i pękającym wierchem zostaw na wierzchu półmiska, bo on przyciąga wzrok pierwszy.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć świeżego ananasa zamiast ananasa z konserwy?
Tak, ale pokrój go w drobniejsze kawałki niż z konserwy i podduś krótko na suchej patelni, żeby oddał nadmiar wody. Dzięki temu spód nie zrobi się wilgotny. Sok z konserwy w przepisie na krem możesz wtedy zastąpić sokiem jabłkowym albo mlekiem.
- Dlaczego mój ptysiowy wierch nie popękał?
Najczęściej oznacza to, że ciasto było zbyt gęste albo piekarnik za chłodny na początku pieczenia. Upewnij się, że masa z jajkami jest gładka i lśniąca, a piekarnik dobrze rozgrzany, zanim wstawisz blachę. Zbyt krótkie pieczenie też nie daje wierchowi czasu, żeby się odpowiednio uniosło i popękało.
- Jak długo można przechowywać karpatkę na kruchym spodzie?
Ze względu na krem na maśle i jajka w cieście ptysiowym karpatkę trzymaj przykrytą w lodówce i zjedz w ciągu 3 dni. Nie powinna stać poza lodówką dłużej niż dwie godziny, zwłaszcza w ciepłym pomieszczeniu.
- Czy karpatkę można przygotować dzień wcześniej?
Tak, to nawet wygodne rozwiązanie. Upiecz spód i wierch dzień wcześniej, a krem zrób tego samego dnia albo dzień wcześniej i trzymaj w lodówce osobno. Złóż ciasto rano w dniu podania, żeby wierch zachował jak najwięcej swojej lekkości.
- Czym zastąpić dżem porzeczkowy?
Dowolnym gęstym dżemem o wyraźnym smaku, truskawkowym, wiśniowym albo morelowym. Unikaj bardzo rzadkich konfitur, bo mogą rozmoczyć spód pod ananasem.
- Czy to ciasto można zamrozić?
Lepiej nie zamrażać już złożonego ciasta, bo krem na maśle zmienia konsystencję po rozmrożeniu i traci gładkość. Można jednak zamrozić sam upieczony i wystudzony kruchy spód albo wierch ptysiowy na około miesiąc, a krem zrobić świeży tuż przed złożeniem.