Pin it
Ciasto makowa dama to przepis, który wraca na stół, kiedy trzeba zrobić coś efektownego bez całego dnia pieczenia. Jeden puszysty blat biszkoptu z makiem i chłodny krem z mascarpone robią całą robotę.
Krem ścina się dzięki odpowiednio dodanej galaretce, dlatego ciasto kroi się czysto, a przekrój wygląda jak z cukierni. To dobry wybór na rodzinne odwiedziny, kiedy chcesz mieć gotowy deser dzień wcześniej.
Najważniejsza rzecz do zapamiętania jest prosta. Galaretkę wlewasz do kremu, kiedy jest już przestygnięta, ale wciąż płynna. Zbyt gorąca rozpuści krem, zbyt zimna zrobi grudki.
Z czego powstaje makowa dama
Podstawą jest suchy, dobrze zmielony mak i świeże białka, które dają biszkoptowi lekkość. Do kremu wybierz schłodzoną śmietankę kremówkę 30 procent i mascarpone prosto z lodówki, inaczej masa nie utrzyma kształtu.
- Białka jaj. Ubite na sztywno dają biszkoptowi lekkość i objętość, bez nich blat byłby płaski i ciężki.
- Cukier. Stabilizuje piankę z białek i sprawia, że biszkopt pozostaje wilgotny po upieczeniu.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę blatu na tyle, żeby utrzymał warstwę kremu, ale nie zrobił się ciężki.
- Suszony, zmielony mak. Nadaje ciastu charakterystyczny smak i delikatnie chrupiącą teksturę w biszkopcie.
- Olej rzepakowy. Utrzymuje wilgotność blatu przez kilka dni, dłużej niż biszkopt na maśle.
- Śmietanka kremówka 30-36%. Ubita na sztywno jest bazą kremu i nadaje mu puszystość.
- Mascarpone. Dodaje kremowi gęstości i lekko maślanego smaku, bez niego masa byłaby zbyt lekka.
- Cukier puder. Słodzi krem równomiernie, bez grudek, które zostawiłby zwykły cukier.
- Galaretka owocowa. Ścina krem na tyle, że ciasto można pokroić w czyste kwadraty.
- Gorzka czekolada. Starta na wierzch dodaje gorzkiego kontrastu dla słodkiego kremu.
Krok po kroku do gotowej damy
- Przygotuj blachę i piekarnik. Nagrzej piekarnik do 170 stopni C (termoobieg 160 stopni C) i wyłóż papierem do pieczenia blachę o wymiarach około 24 na 34 cm.
- Ubij białka na sztywną pianę. Białka ubij ze szczyptą soli, a potem, nie przerywając miksowania, dodawaj cukier po łyżce, aż piana będzie gęsta i lśniąca.
- Dodaj mak, mąkę i olej. Mąkę wymieszaj z proszkiem do pieczenia, przesiej do piany razem z makiem i olejem, a potem wmieszaj delikatnie szpatułką od dołu do góry.
- Upiecz biszkopt. Masę przełóż do blachy, wyrównaj powierzchnię i piecz 20 do 25 minut, aż blat sprężynuje pod dotykiem palca. Zostaw do całkowitego wystudzenia w blasze.
- Ubij śmietankę z mascarpone. Dobrze schłodzoną śmietankę ubij na sztywno, a pod koniec, nie przerywając miksowania, dodawaj po łyżce cukier puder i mascarpone.
- Wlej letnią galaretkę do kremu. Galaretkę rozpuść w 150 ml gorącej wody i ostudź, aż będzie tylko letnia, ale wciąż płynna, potem wlewaj ją cienkim strumieniem do kremu przy niskich obrotach miksera.
- Złóż ciasto i wystudź w lodówce. Krem przełóż na wystudzony biszkopt, wyrównaj i posyp startą czekoladą. Wstaw do lodówki na co najmniej 4 do 6 godzin, najlepiej na całą noc.
Sekret puszystego biszkoptu makowego
Blat robi różnicę między ciastem, które się kroi czysto, a takim, które się rozpada na talerzu. Pierwsza zasada to suchy mak. Mak z zalewy olejowej albo mokra masa makowa z puszki ma zbyt dużo wilgoci i blat osiądzie zaraz po wyjęciu z piekarnika. Szukaj suszonego, zmielonego maku spożywczego, najlepiej w dziale do pieczenia.
Druga zasada to białka. Powinny być w temperaturze pokojowej i ubite w czystej, suchej misce, bez odrobiny tłuszczu, bo nawet ślad żółtka albo oleju nie pozwoli im się napowietrzyć. Mąkę i mak wmieszaj szpatułką, nie mikserem, krótkimi ruchami od dołu do góry. Im dłużej miksujesz na tym etapie, tym mniej powietrza zostaje w pianie.
Dlaczego galaretka musi być letnia
Krem w makowej damie trzyma formę dzięki galaretce, ale ten trik ma jeden warunek. Temperaturę. Zbyt gorąca galaretka rozpuści ubitą śmietanę i krem zrobi się wodnisty. Zbyt zimna zacznie się ścinać w grudki, zanim zdąży się równo rozprowadzić. Chodzi o moment, w którym galaretka jest jeszcze płynna, ale ledwo ciepła.
Ten sam mechanizm stoi za domowym stabilizowaniem bitej śmietany żelatyną. Dodaje się ją dopiero, gdy krem zaczyna gęstnieć, i wlewa cienkim strumieniem przy niskich obrotach, jak opisuje poradnik Iowa State University Extension. Krem z galaretką trzeba od razu przełożyć na biszkopt, bo szybko zaczyna się ścinać w misce.
Zamienniki i warianty na inne okazje
Wiśniowa galaretka to klasyka, ale ciasto makowa dama dobrze przyjmuje też malinową albo brzoskwiniową wersję, w zależności od tego, co masz w szafce. Jeśli nie masz mascarpone, zastąp je gęstym serkiem homogenizowanym naturalnym. Krem będzie trochę lżejszy, ale wciąż się utrzyma.
Mąkę pszenną możesz zamienić na miks bezglutenowy do wypieków w tej samej proporcji, bo biszkopt oparty na białkach jest z natury lekki. Gotowe galaretki owocowe zwykle zawierają żelatynę zwierzęcą, więc dla wersji wegetariańskiej potrzebny jest produkt na bazie agaru, przygotowany według instrukcji na opakowaniu. Agar tężeje inaczej niż żelatyna i trzeba go dodać gorący, nie letni.
Przechowywanie i ile wytrzyma w lodówce
Ciasto makowa dama musi stać w lodówce, bo krem na bazie śmietany i mascarpone jest produktem łatwo psującym się. Po upieczeniu i złożeniu nie zostawiaj go dłużej niż dwie godziny w temperaturze pokojowej. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zaleca chłodzenie produktów łatwo psujących się właśnie w tym czasie. W lodówce, w zamkniętym pojemniku, ciasto spokojnie przetrwa dwa do trzech dni.
Zamrażanie nie jest dobrym pomysłem, krem z galaretką po odmrożeniu robi się wodnisty i traci strukturę. Jeśli chcesz przygotować deser wcześniej, upiecz i wystudź biszkopt dzień wcześniej, a krem dodaj tego samego dnia, kiedy planujesz podawać ciasto.
Z czym podać makową damę
Makowa dama jest wystarczająco bogata, żeby stanowić deser sam dla siebie. Najlepiej pasuje do niej mocna czarna kawa albo herbata, które przełamują słodycz kremu. Na rodzinnym stole dobrze wygląda pokrojona w równe kwadraty, bez dodatkowych ozdób, bo przekrój z warstwami sam robi wrażenie.
Krój ciasto dobrze schłodzone, najlepiej nożem umytym w ciepłej wodzie i osuszonym między kawałkami, tak kwadraty wychodzą czyste, a krem się nie rozmazuje. Jeśli zostaje kilka kawałków, trzymaj je w jednym pojemniku, przykryte, żeby biszkopt nie wysuszył się od powietrza w lodówce.
Najczęściej zadawane pytania
- Co to jest ciasto makowa dama?
To przekładane ciasto złożone z jednego blatu puszystego biszkoptu z makiem i warstwy kremu na bazie śmietanki kremówki, mascarpone oraz galaretki owocowej, która ścina krem na tyle, że ciasto ładnie się kroi. Całość posypana jest startą czekoladą i podawana na chłodno.
- Czy mogę użyć innej galaretki niż wiśniowa?
Tak, malinowa, truskawkowa albo brzoskwiniowa galaretka działają równie dobrze i zmieniają tylko kolor oraz smak kremu. Trzymaj się tej samej ilości wody do rozpuszczenia, bo to ona decyduje o konsystencji masy.
- Jak długo ciasto makowa dama wytrzyma w lodówce?
W zamkniętym pojemniku w lodówce ciasto zachowuje dobrą konsystencję przez dwa do trzech dni. Po tym czasie krem zaczyna puszczać wodę, a biszkopt robi się mniej świeży, więc najlepiej zjeść je wcześniej.
- Dlaczego mój krem się rozwarstwia albo robi wodnisty?
Najczęściej to kwestia temperatury galaretki, zbyt gorąca rozpuszcza ubitą śmietanę. Drugi częsty powód to niedostatecznie schłodzona śmietanka kremówka, która po ubiciu nie ma wystarczającej struktury, żeby utrzymać dodatkowe składniki.
- Czy da się zrobić wersję bezglutenową albo wegetariańską?
Na wersję bezglutenową wymień mąkę pszenną na miks bezglutenowy do wypieków w tej samej ilości. Na wersję wegetariańską potrzebujesz galaretki na bazie agaru, bo zwykłe gotowe galaretki owocowe zwykle zawierają żelatynę zwierzęcą.
- Z czym podać ciasto makowa dama?
Najlepiej z mocną czarną kawą albo niesłodzoną herbatą, które równoważą słodki krem. Nie potrzebuje dodatkowych dekoracji, wystarczy równo pokrojony kwadrat na talerzu.
- Czy mak w cieście może wpłynąć na wynik testu na obecność narkotyków?
Teoretycznie tak, bo na łupince maku spożywczego mogą zostać śladowe ilości alkaloidów opiatowych, głównie morfiny i kodeiny, pochodzące z procesu zbierania ziarna. Dane z amerykańskiego National Institutes of Health pokazują, że po zjedzeniu produktów z makiem test na opiaty bywa dodatni na kilka godzin, co nie oznacza zażycia narkotyków.