Pin it
Zawijaski drożdżowe to jeden z tych wypieków, które robią wrażenie na stole, choć składniki masz pewnie już w kuchni. Pasek drożdżowego ciasta z dżemem w środku zaplata się w cienki warkoczyk, przez który prześwituje owocowa nadzienie, i piecze na złoto. Wygląda jak z cukierni, a tak naprawdę potrzeba tylko odrobiny cierpliwości.
Ten przepis trzyma się prostego, lekko słodkiego ciasta na mleku i wodzie, bez jajka w środku. Całość zajmuje około dwóch godzin, ale większość tego czasu ciasto po prostu rośnie, a ty w tym czasie możesz zająć się czymś innym.
Jeśli pieczesz drożdżowe wypieki rzadko, ten przepis jest dobrym treningiem. Nauczysz się rozpoznawać dobrze wyrośnięte ciasto, a samo zaplecenie pasków w warkoczyk jest prostsze, niż wygląda na zdjęciach.
Co znajdziesz w cieście i nadzieniu
Do tych zawijasków wystarczy kilka podstawowych składników z lodówki i szafki. Postaw na gęsty dżem, bo rzadki będzie wyciekał podczas zaplatania ciasta.
- Mąka pszenna. Baza ciasta, typ 500 daje najbardziej elastyczną i lekką strukturę.
- Mleko i woda. Rozpuszczają drożdże i nawilżają ciasto, dzięki czemu zawijaski wychodzą miękkie, a nie suche.
- Drożdże instant. Spulchniają ciasto. Mieszasz je bezpośrednio z mąką, bez wcześniejszego rozczynu.
- Cukier. Lekko dosładza ciasto i pomaga drożdżom pracować.
- Masło. Dodaje ciastu delikatności i ładnego smaku, nawet w niewielkiej ilości.
- Sól. Wzmacnia smak całego ciasta. Bez niej wypiek wychodzi płaski w smaku.
- Dżem. Gęsty dżem, na przykład wiśniowy albo z czarnej porzeczki, trzyma formę podczas zaplatania i nie wycieka w piekarniku.
- Żółtko i mleko do posmarowania. Dają zawijaskom błyszczącą, złotą skórkę po upieczeniu.
Jak zapleść i upiec zawijaski
- Zagnieć ciasto. W misce połącz mąkę, drożdże instant, cukier i sól, a następnie wlej ciepłe mleko z wodą i roztopione masło. Wyrabiaj około 10 minut, aż ciasto będzie gładkie i odklei się od rąk.
- Odstaw do wyrośnięcia. Przykryj miskę ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na 45-60 minut, aż ciasto podwoi swoją objętość.
- Rozwałkuj i podziel. Wyrośnięte ciasto podziel na dwie części. Każdą rozwałkuj na cienki prostokąt o wymiarach około 30 na 20 cm.
- Rozsmaruj dżem i złóż. Na całej powierzchni rozsmaruj warstwę dżemu, zostawiając wąski brzeg. Złóż prostokąt na pół wzdłuż, tak aby dżem został w środku.
- Pokrój i zapleć. Złożone ciasto pokrój na paski o szerokości około 4 cm. W każdym pasku natnij trzy równoległe paski wzdłuż, nie docinając do końca na około centymetr, a potem zapleć je w warkoczyk i zwiń w niewielki ślimaczek.
- Wyrośnij ponownie i wypiecz. Ułożone na blasze zawijaski przykryj i odstaw na 20 minut. Posmaruj żółtkiem roztrzepanym z mlekiem i piecz w 180 stopniach przez około 30 minut, do złotego koloru.
Dlaczego temperatura mleka ma znaczenie
Drożdże instant pracują najlepiej, kiedy płyn, który do nich dodajesz, jest ciepły, a nie gorący. Według wskazówek uniwersyteckiego serwisu o pieczeniu chleba, idealna temperatura do aktywowania drożdży to około 40-46 stopni Celsjusza, tyle co ciepła woda z kranu, a nie gorąca herbata. Zbyt gorący płyn zabija drożdże. Chłodny tylko wydłuża wyrastanie.
Ciasto najlepiej rośnie w cieple powyżej 24 stopni. Wtedy podwaja objętość w 45-60 minut. Jeśli w kuchni jest chłodno, włącz piekarnik na chwilę, wyłącz go i wstaw miskę z ciastem do jeszcze ciepłego, ale wygaszonego piekarnika.
Najczęstszy błąd przy zaplataniu
Największy kłopot przy tych zawijaskach to przecięcie paska na wylot podczas robienia trzech naciętych pasków. Jeśli nóż przejdzie przez całą grubość ciasta, warkoczyk się rozpada i dżem wycieka już na blasze. Zostaw około centymetra nienaciętego ciasta na jednym końcu, dokładnie tak jak przy zwykłym warkoczu z włosów, żeby paski trzymały się razem.
Drugi częsty problem to zbyt rzadki dżem. Dżem o gęstej konsystencji, taki jak z czarnej porzeczki czy wiśni, trzyma formę w piekarniku. Dżem rzadki, prawie jak syrop, wycieknie zanim ciasto się dopiecze. Warto odcisnąć nadmiar soku łyżką przed nałożeniem.
Zamienniki nadzienia i ciasta
Jeśli masz w szafce świeże drożdże, a nie instant, użyj około 20 gramów. Pokrój je, rozpuść w ciepłym mleku z wodą i odstaw na kilka minut, a potem postępuj jak wcześniej. Nadzienie z dżemu można zamienić na powidła śliwkowe, które są jeszcze gęstsze i prawie nie uciekają w piekarniku.
Dobrze działa też gęsty mak na słodko. Wtedy warto odparować nadmiar wilgoci z maku przed nałożeniem, żeby zawijaski nie wyszły wilgotne w środku.
Bezpieczne wykończenie z żółtkiem
Do posmarowania wierzchu używasz surowego żółtka wymieszanego z odrobiną mleka. To nie jest problem, bo cienka warstwa na cieście piecze się razem z zawijaskami w 180 stopniach przez pół godziny, czyli dłużej, niż potrzeba do ścięcia żółtka. Amerykańska agencja FDA podaje, że potrawy z jajkiem, w tym wypieki, powinny osiągnąć w środku temperaturę co najmniej 160 stopni Fahrenheita, czyli około 71 stopni Celsjusza. Powierzchnia zawijasków jest przez cały czas pieczenia znacznie gorętsza.
Jeśli wolisz całkiem pominąć jajko, posmaruj wierzch po prostu mlekiem albo roztopionym masłem. Zawijaski będą mniej błyszczące, ale równie smaczne.
Przechowywanie zawijasków na później
Zawijaski najlepiej smakują w dniu pieczenia, kiedy ciasto jest jeszcze puszyste. Przechowuj je w zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej i zjedz w ciągu 1-2 dni. Jeśli chcesz, żeby wytrzymały dłużej, przełóż je do lodówki.
Ponieważ wierzch jest posmarowany jajkiem, nie trzymaj upieczonych zawijasków poza lodówką dłużej niż dwie godziny po ostudzeniu, zgodnie z ogólną zasadą dla potraw z jajkiem opisaną przez FDA. Zawijaski można też zamrozić po upieczeniu na około miesiąc, a przed podaniem rozgrzać na kilka minut w piekarniku, żeby ciasto odzyskało miękkość.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć świeżych drożdży zamiast instant?
Tak. Użyj około 20 gramów świeżych drożdży na tę ilość mąki. Rozkrusz je do ciepłego mleka z wodą i odstaw na 10 minut, aż zacznie się pojawiać piana, a potem dodaj do mąki jak w przepisie.
- Czym zastąpić dżem w zawijaskach drożdżowych?
Dobrze działają gęste powidła śliwkowe, bo prawie nie wyciekają podczas pieczenia. Można też użyć gęstego maku na słodko lub pasty z suszonych owoców. Unikaj rzadkich dżemów i konfitur, bo rozleją się na blasze.
- Jak długo można przechowywać zawijaski drożdżowe?
W zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej wytrzymają 1-2 dni. W lodówce zachowają świeżość kilka dni dłużej, choć ciasto nieco stwardnieje. Upieczone i ostudzone zawijaski można też zamrozić na około miesiąc.
- Dlaczego moje zawijaski rozpadły się w piekarniku?
Najczęstszy powód to przecięcie paska na wylot podczas robienia trzech naciętych pasków do warkoczyka. Zostaw około centymetra nienaciętego ciasta na jednym końcu, żeby paski trzymały się razem. Drugi powód to zbyt rzadki dżem, który pod wpływem ciepła po prostu wycieka.
- Czy zawijaski drożdżowe można przygotować dzień wcześniej?
Tak. Ciasto po wyrobieniu możesz przykryć i wstawić na noc do lodówki, a następnego dnia tylko je uformować i upiec. Można też zapleść i uformować zawijaski, a surowe zamrozić, a potem upiec bez rozmrażania, dodając kilka minut do czasu pieczenia.
- Z czym podawać zawijaski drożdżowe?
Najlepiej smakują jeszcze ciepłe, same, do herbaty lub kawy na śniadanie czy podwieczorek. Dobrze komponują się też z odrobiną masła rozsmarowanego na przekrojonym boku.