Pin it
To ciasto robię, kiedy mam ochotę na coś więcej niż zwykłą szarlotkę, ale wciąż chcę czuć smak jabłek. Migdałowy, kruchy spód niesie na sobie warstwę miękkich, lekko kwaskowych jabłek, a na wierchu ląduje chrupiąca beza, pod którą chowa się chłodny krem mascarpone.
Z wyglądu to ciasto na specjalną okazję, a w praktyce każdy krok jest prosty. Trzeba tylko dać poszczególnym warstwom czas na schłodzenie. Od pierwszego miksowania do pierwszego kawałka minie około 3 godzin 45 minut, a większość tego czasu to czekanie, nie praca w kuchni.
Jeśli pieczesz bezę po raz pierwszy, ten przepis tłumaczy też, jak dodatek mąki ziemniaczanej i porządne dopieczenie chronią ją przed puszczaniem wody na talerzu.
Składniki na cztery warstwy ciasta
Każda warstwa korzysta z innych produktów, więc warto rozłożyć je na blacie, zanim zaczniesz. Wybierz jabłka o wyraźnej kwaskowości, na przykład szarą reinetę albo antonówkę, i dobrze schłodzoną śmietankę 30-36 procent, bo tylko taka ubije się na sztywno.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę kruchego spodu i utrzymuje go w całości po upieczeniu.
- Masło. Schłodzone i pokrojone w kostkę, daje spodowi kruchość i maślany smak.
- Żółtka. Spajają ciasto i dodają mu delikatnego, zwartego kęsa.
- Płatki migdałowe w cieście. Wprowadzają orzechowy aromat i lekko chrupiącą fakturę spodu.
- Jabłka. Starte lub drobno pokrojone, tworzą wilgotną warstwę między spodem i kremem.
- Sok z cytryny. Chroni jabłka przed brązowieniem i podkreśla ich smak.
- Serek mascarpone. Daje kremowi gładkość i lekko maślany, śmietankowy smak.
- Śmietanka 30-36%. Ubita na sztywno, odpowiada za puszystość kremu.
- Białka. Ubite na sztywną pianę, są bazą chrupiącej bezy.
- Mąka ziemniaczana w bezie. Stabilizuje pianę i zapobiega puszczaniu wody po upieczeniu.
- Płatki migdałowe do dekoracji. Dodają chrupkości i ładnego wykończenia na wierchu bezy.
Cztery etapy pieczenia tego ciasta
- Zrób ciasto na spód. Zmiksuj mąkę, schłodzone masło, żółtka, cukier puder i proszek do pieczenia na zwarte ciasto, wmieszaj płatki migdałowe. Zawiń w folię i odłóż na 20 minut do lodówki.
- Podpiecz spód. Wgnieć ciasto w formę 22x26 cm wyłożoną papierem, nakłuj widelcem i piecz 10-15 minut w 180°C do lekkiego zezłocenia. Wystudź całkowicie.
- Przygotuj jabłka. Zetrzyj jabłka na tarce o grubych oczkach, wymieszaj z cukrem i sokiem z cytryny i poddusaj na patelni 5-7 minut, aż zmiękną i odparuje nadmiar soku. Ostudzone rozłóż równo na spodzie.
- Zrób krem mascarpone. Ubij śmietankę z cukrem pudrem na sztywno, potem kilkoma ruchami łyżki połącz z mascarpone, nie mikserem. Rozsmaruj na schłodzonej warstwie jabłek i wstaw do lodówki.
- Ubij bezę. Białka ze szczyptą soli ubij na sztywną, lśniącą pianę, dosypując cukier łyżka po łyżce do rozpuszczenia kryształków. Na koniec wmieszaj mąkę ziemniaczaną.
- Przykryj ciasto bezą. Rozprowadź bezę na schłodzonym kremie aż do krawędzi formy i posyp wierch dodatkowymi płatkami migdałowymi.
- Upiecz bezę. Piecz 55-60 minut w 140-150°C, aż stanie się krucha i lekko złota, a w środku pozostanie miękka. Wyłącz piekarnik i zostaw ciasto do ostudzenia z lekko otwartymi drzwiczkami.
- Schłodź przed podaniem. Po wystudzeniu przykryj i wstaw do lodówki na minimum 2 godziny, najlepiej na noc, żeby warstwy się przeschłodziły i ciasto łatwiej się kroiło.
Dwukrotne chłodzenie to cały sekret
To ciasto nie wybacza pośpiechu, ale wymaga głównie czekania, nie umiejętności. Spód musi całkowicie wystygnąć, zanim trafią na niego jabłka, inaczej para wodna zmięknie kruchą podstawę. Jabłka muszą być chłodne, zanim nałożysz na nie krem, bo ciepła warstwa rozpuści mascarpone i krem się rozleje.
Sam krem też powinien dobrze się schłodzić w formie przed nałożeniem bezy, żeby nie zaczął się rozwarstwiać pod wpływem ciepła z piekarnika. Potraktuj te przerwy jako część przepisu, a nie stratę czasu. Jedna godzina w lodówce między warstwami daje ciastu, które kroi się czystymi kawałkami, a nie rozpływa na talerzu.
Dlaczego beza nie powinna płakać
Surowe białka mogą zawierać salmonellę, dlatego bezę trzeba dopiekać do końca, a nie tylko do ładnego koloru z wierchu, zgodnie z wytycznymi FDA dotyczącymi bezpieczeństwa jajek oraz informacjami Iowa State University Extension o surowych białkach. Niska temperatura i pełne 55-60 minut pieczenia robią tu więcej niż wysoka temperatura na krótko.
Druga sprawa to sama piana. Białka muszą być ubijane w czystej, odtłuszczonej misce, a cukier dosypywany stopniowo, inaczej piana zostaje ziarnista i później puszcza wodę. Łyżka mąki ziemniaczanej wmieszana na samym końcu ubijania działa jak stabilizator i to ona najczęściej ratuje bezę przed płaczącym spodem.
Czym zastąpić mascarpone i migdały
Brak mascarpone w lodówce nie musi oznaczać odłożenia pieczenia. Gęsty serek śmietankowy typu Philadelphia albo przetarta przez sito ricotta dają podobną konsystencję, choć smak będzie mniej maślany. Płatki migdałowe w spodzie możesz zastąpić zmielonymi migdałami w tej samej ilości, ciasto wyjdzie odrobinę mniej chrupiące, ale równie aromatyczne.
Dla kogoś z alergią na orzechy całe migdały ze spodu i dekoracji da się pominąć, zastępując je prażonymi pestkami słonecznika. Smak będzie inny, bardziej neutralny, ale struktura ciasta się nie zmieni.
Jak przechowywać ciasto z bezą
Gotowe ciasto trzymaj w lodówce, przykryte folią albo w zamkniętym pojemniku, i zjedz w ciągu 3 do 4 dni. To wytyczna dla domowych dań z pieczonymi jajami i śmietaną, nie tylko dla tego konkretnego ciasta, więc traktuj ją jako bezpieczny górny limit, a nie cel.
Nie zamrażaj go. Krem mascarpone i beza po odmrożeniu robią się wodniste i tracą całą przyjemną teksturę. Jeśli zostanie ci kawałek dłużej niż kilka dni, lepiej go po prostu zjeść od razu, niż próbować przedłużać jego życie w zamrażarce.
Z czym podać to ciasto
To ciasto najlepiej smakuje prosto z lodówki, w pełni schłodzone, kiedy krem jest jeszcze gęsty, a beza chrupiąca na wierchu. Nie potrzebuje bitej śmietany na talerzu, bo sam już ma kremową warstwę w środku.
Do kawy pasuje świetnie, bo tłusty krem i słodka beza równoważą gorycz mocnego espresso. Dobrze też wypada na popołudniowym stole z czarną albo owocową herbatą, zamiast cięższego sernika czy tortu.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy spód i warstwę jabłkową można przygotować dzień wcześniej?
Tak, to nawet wygodniejsze. Upiecz spód, rozłóż na nim jabłka i trzymaj całość przykrytą w lodówce do następnego dnia. Krem mascarpone i bezę zrób tuż przed pieczeniem finałowym, bo świeżo ubita piana trzyma formę najlepiej.
- Czym zastąpić mascarpone w tym przepisie?
Dobrze działa gęsty, naturalny serek śmietankowy typu Philadelphia albo ricotta przetarta przez sito, żeby zrobiła się gładka. Smak będzie odczuwalnie mniej maślany, ale krem wciąż dobrze utrzyma formę pod bezą.
- Jak długo można przechowywać ciasto z bezą i kremem?
Trzymaj je w lodówce, w zamkniętym pojemniku lub pod folią, i zjedz w ciągu 3 do 4 dni. To ciasto z pieczonymi jajami i śmietaną, więc nie powinno stać dłużej poza chłodnym miejscem niż te kilka dni.
- Dlaczego moja beza puszcza wodę po upieczeniu?
Najczęściej winna jest za krótka lub za gorąca pieczenie, albo zbyt szybkie ostudzenie. Piecz w niskiej temperaturze przez cały czas, nie otwieraj piekarnika w trakcie i daj bezie wystygnąć powoli, najlepiej w lekko otwartym piekarniku. Mąka ziemniaczana dodana na koniec ubijania też pomaga pianę ustabilizować.
- Czy mogę zrobić to ciasto z innymi owocami niż jabłka?
Gruszki albo mirabelki sprawdzą się bardzo podobnie, trzeba je tylko krócej dusić, żeby nie puściły za dużo soku. Owoce o bardzo wodnistej strukturze, jak truskawki, odradzam, bo rozmoczą spód.
- Z czym najlepiej podać to ciasto?
Najlepiej smakuje prosto z lodówki, samo, z filiżanką czarnej herbaty albo mocnej kawy. Nie potrzebuje dodatkowego sosu ani bitej śmietany, bo warstwa kremu mascarpone już daje tę kremowość.