Pin it
Zapach cynamonu i goździków unoszący się z piekarnika zwiastuje święta lepiej niż jakakolwiek płyta z kolędami. Te pierniczki z bakaliami mają chrupiący brzeg, miękki środek i lśniącą po posmarowaniu jajkiem powierzchnię, obsypaną orzechami i suszonymi owocami.
To przepis dla każdego, kto lubi piec razem z dzieckiem. Wykrawanie foremek i obsypywanie ciasteczek bakaliami to etap, który najbardziej cieszy najmłodszych.
Sekret leży w odpoczynku ciasta. Chłodzenie w lodówce przez co najmniej godzinę, a najlepiej całą noc, scala masło, miód i mąkę, dzięki czemu pierniczki nie rozlewają się na blasze i zachowują wyraźny kształt.
Z czego upieczesz te korzenne ciasteczka
Podstawą jest proste ciasto na miodzie i maśle, przyprawione mieszanką korzennych przypraw. Do dekoracji wybierz drobno posiekane bakalie, które po upieczeniu lekko skarmelizują się na powierzchni.
- Mąka pszenna. Daje ciastu strukturę i pozwala je wałkować bez pękania.
- Miód. Słodzi, nadaje wilgotność i ten charakterystyczny piernikowy smak.
- Masło. Tłuszcz, który odpowiada za kruchość i bogaty smak ciasta.
- Cukier trzcinowy. Dodatkowa słodycz z lekką karmelową nutą.
- Jajka. Jedno spaja ciasto, drugie służy do posmarowania przed pieczeniem.
- Soda oczyszczona i proszek do pieczenia. Delikatnie spulchniają ciasto, bez nich pierniczki byłyby zbite.
- Przyprawa piernikowa. Mieszanka cynamonu, goździków, imbiru, gałki muszkatołowej i ziela angielskiego, która daje rozpoznawalny aromat.
- Szczypta soli. Podkreśla słodycz miodu i przypraw.
- Suszone morele, śliwki i rodzynki. Słodka, lekko kwaskowa dekoracja wierchu.
- Orzechy włoskie i laskowe. Chrupkość i orzechowy aromat w każdym kęsie.
Krok po kroku do pachnących pierniczków
- Rozpuść miód z przyprawami. W małym rondlu podgrzej miód, masło, cukier i przyprawę piernikową, mieszając do rozpuszczenia. Zdejmij z ognia i ostudź do temperatury pokojowej.
- Połącz suche składniki. W misce wymieszaj mąkę, sodę, proszek do pieczenia i sól, żeby leśninki rozprowadziły się równo w cieście.
- Zagnieć ciasto. Do mąki dodaj przestudzoną masę miodową i jedno jajko. Zagnieć gładkie, elastyczne ciasto, które nie klei się do rąk.
- Schłodź ciasto. Zawiń ciasto w folię i wstaw do lodówki na co najmniej godzinę, a najlepiej na całą noc.
- Wałkuj i wykrawaj. Rozwałkuj ciasto na podsypanej mąką stolnicy na grubość około 3 mm i wykrawaj foremkami.
- Udekoruj bakaliami. Posmaruj wykrojone ciasteczka roztrzepanym jajkiem i obsyp drobno posiekanymi morelami, śliwkami, rodzynkami i orzechami.
- Piecz do złotego brzegu. Piecz w partiach w piekarniku nagrzanym do 180°C przez 10-12 minut, aż brzegi się przyrumienią. Ostudź na blasze przed przełożeniem.
Dlaczego ciasto musi odpocząć w lodówce
Chłodzenie to nie fanaberia, to etap, który decyduje o kształcie ciasteczek. Ciepłe masło i miód są płynne, więc ciasto po zagnieceniu jest lepkie i trudne do wałkowania. Po godzinie w lodówce tłuszcz twardnieje, ciasto nabiera sprężystości i łatwo odchodzi od stolnicy.
Dodatkowy plus to smak. Przyprawy mają czas, by przeszły w głąb ciasta, więc pierniczki pachną intensywniej niż te pieczone od razu po zagnieceniu.
Sekret dobrze wymieszanej przyprawy piernikowej
Gotowa przyprawa piernikowa z pudełka bywa bardzo różna, jedna marka stawia na cynamon, inna przesadza z goździkami, które szybko robią ciasto gorzkie. Jeśli mieszasz przyprawy samodzielnie, zacznij od dużej ilości cynamonu, dodaj odrobinę imbiru i gałki muszkatołowej, a goździki i ziele angielskie dawkuj bardzo ostrożnie.
Miód również ma znaczenie. Ciemny, mocniejszy miód, na przykład spadziowy, podkreśla korzenne nuty lepiej niż jasny, delikatny miód wielokwiatowy.
Zamienniki bakalii i dodatków
Jeśli w domu nie ma orzechów włoskich albo laskowych, śmiało użyj pestek dyni, słonecznika lub migdałów w płatkach. Suszone morele i śliwki można zamienić na żurawinę albo daktyle, pamiętając, żeby pokroić je równie drobno, inaczej będą spadać z ciasteczek podczas pieczenia.
Masło zastąpi margaryna roślinna w tej samej ilości, a jajko do ciasta można zamienić na 3 łyżki jogurtu roślinnego, choć ciasto będzie wtedy odrobinę mniej zwarte.
Bezpieczeństwo surowego ciasta i miodu
Surowe ciasto piernikowe zawiera mąkę i jajka, dlatego nie próbuj go przed upieczeniem. Amerykańska FDA przypomina, że surowej mąki i surowego ciasta nigdy nie je się ani nie daje dzieciom do zabawy, bo mogą zawierać bakterie takie jak salmonella czy E. coli.
Miód w tym przepisie jest bezpieczny dla dorosłych i starszych dzieci, ale zgodnie z wytycznymi przywołanymi w karcie informacyjnej WHO o zatruciu jadem kiełbasianym nie podaje się go, także w wypiekach, dzieciom poniżej pierwszego roku życia.
Jak przechowywać pierniczki na dłużej
Upieczone i całkiem ostudzone pierniczki przechowuj w szczelnym pudełku lub słoiku w temperaturze pokojowej, najlepiej w ciemnym miejscu. Dzięki miodowi nie wysychają szybko, a po kilku dniach robią się nawet bardziej miękkie w środku.
Surowe bakalie, zanim wylądują na cieście, przechowuj w zamkniętych pojemnikach w chłodnym i suchym miejscu. Poradnik Oregon State University Extension o przechowywaniu żywności poleca właśnie taki sposób dla suszonych owoców i orzechów, żeby zachowały świeżość na dłużej.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy ciasto na pierniczki trzeba koniecznie chłodzić?
Tak, przynajmniej godzinę. Schłodzone masło i miód w cieście twardnieją, przez co ciasteczka lepiej trzymają kształt wykrojony foremką i mniej się rozlewają na blasze. Jeśli masz czas, zostaw ciasto w lodówce na całą noc, owinięte folią.
- Czym zastąpić przyprawę piernikową, jeśli nie mam gotowej mieszanki?
Wymieszaj cynamon, zmielone goździki, imbir, odrobinę gałki muszkatołowej i ziele angielskie. Goździków dodaj niewiele, mają najsilniejszy, lekko gorzki smak i łatwo przeważają resztę przypraw.
- Jak długo można przechowywać upieczone pierniczki?
W zamkniętym pudełku w temperaturze pokojowej zachowują dobrą jakość przez około dwa tygodnie, a z czasem robią się nawet bardziej miękkie, bo miód przyciąga wilgoć z powietrza. Suszone owoce i orzechy przed użyciem przechowuj w szczelnym pojemniku w chłodnym, suchym miejscu, zgodnie z ogólnymi zasadami przechowywania żywności.
- Dlaczego pierniczki rozlewają się podczas pieczenia i jak tego uniknąć?
Najczęściej winne jest zbyt ciepłe ciasto albo za mało mąki na stolnicy przy wałkowaniu. Pracuj z dobrze schłodzonym ciastem, podsypuj je mąką i w razie potrzeby wstaw wykrojone ciasteczka na blasze na 10 minut do lodówki przed pieczeniem.
- Czy mogę zrobić wersję bez orzechów lub bez glutenu?
Orzechy śmiało zastąp pestkami dyni lub słonecznika, smak i chrupkość zostaną zachowane. Mąkę pszenną można wymienić na mieszankę bezglutenową do wypieków, ale ciasto będzie mniej elastyczne, więc wałkuj je między dwoma arkuszami papieru do pieczenia.
- Z czym podawać pierniczki z bakaliami?
Najlepiej smakują z gorącą herbatą z cynamonem albo z kompotem z suszonych owoców. Świetnie sprawdzają się też jako dodatek do świątecznego talerza ciasteczek, razem z chałwą czy makowcem.
