Pin it
Piernik przekładany masą krówkową to jeden z tych wypieków, które na polskim stole świątecznym pojawiają się częściej, niż ktokolwiek się przyznaje. Ciemne, korzenne warstwy ciasta i gęsty karmelowy krem robią więcej dobrego niż najdroższy sernik.
Ten przepis sprawdza się zarówno na Wigilię, jak i na zwykłą niedzielę. Piernik piecze się jako jeden płaski blat, a kroi się go na warstwy już po wystudzeniu, więc nie trzeba żonglować trzema formami naraz.
Najważniejsza zasada jest prosta. Ciasto musi dobrze wystygnąć, a cały tort trzeba schłodzić przed podaniem, inaczej krem się rozjedzie. Reszta to już tylko cierpliwość i dobry nóż.
Z czego składa się ten piernik
Do tego piernika wybierz miód płynny, najlepiej ciemny i wyraźny w smaku, bo w gotowym cieście to on niesie główny aromat. Masło do kremu i polewy musi być dobrej jakości, tłuszcz mleczny robi różnicę między gładką masą krówkową a ziarnistą.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę blatu, wystarczająco mocną, by unieść trzy warstwy kremu.
- Przyprawa do piernika. Mieszanka cynamonu, goździków, imbiru i gałki muszkatołowej daje charakterystyczny, korzenny aromat.
- Soda oczyszczona. Reaguje z kwasowym miodem i spulchnia ciasto, dzięki niej blat nie wychodzi zbity.
- Miód. Główne źródło smaku i wilgotności, najlepiej ciemny i wyraźny.
- Cukier brązowy. Dodaje lekko karmelowej nuty, która podkreśla smak masy krówkowej.
- Masło. Zmiękcza ciasto i tworzy bazę kremu, od jego jakości zależy gładkość masy krówkowej.
- Jajka. Spajają ciasto i dają mu sprężystość.
- Mleko. Rozrzedza ciasto do konsystencji gęstej śmietany, łatwej do rozlania w formie.
- Kakao. Pogłębia kolor blatu i dodaje lekko czekoladowej goryczki.
- Powidła śliwkowe. Tradycyjny dodatek, który utrzymuje wilgotność ciasta przez kilka dni.
- Masa krówkowa lub kajmak. Gęsty, karmelowy krem, który przekłada warstwy i trzyma tort w całości.
- Gorzka czekolada i śmietanka. Razem tworzą błyszczącą polewę, która kontrastuje ze słodkim kremem.
Jak upiec i przełożyć blat
- Wymieszaj suche składniki. Mąkę, przyprawę do piernika, sodę i sól przesiej do dużej miski i wymieszaj trzepaczką, żeby soda rozłożyła się równo.
- Połącz składniki mokre. W drugiej misce roztrzep jajka z miodem, cukrem brązowym, roztopionym i przestudzonym masłem, mlekiem, kakao i powidłami śliwkowymi na jednolitą masę.
- Zagnieć ciasto i upiecz blat. Wlej mokre składniki do suchych i wymieszaj do połączenia, bez grudek. Przelej do wysmarowanej masłem prostokątnej formy, około 25 na 35 cm, i piecz w 175°C przez 40-45 minut, do suchej wykałaczki wbitej w środek.
- Ostudź i przekrój na warstwy. Ostudź blat całkowicie na ruszcie, najlepiej kilka godzin albo przez noc, a potem przekrój długim, ostrym nożem na 3 równe warstwy.
- Ubij krem krówkowy. Zmiękczone masło zmiksuj na puch, dodawaj masę krówkową po łyżce, ucierając do gładkiej i błyszczącej konsystencji.
- Przełóż warstwy i udekoruj polewą. Przełóż warstwy kremem krówkowym, rozpuść czekoladę ze śmietanką i masłem w kąpieli wodnej i polej wierch tortu. Schłodź w lodówce co najmniej 3 godziny, najlepiej całą noc, przed krojeniem.
Zrób masę krówkową samodzielnie
Jeśli nie chcesz kupować gotowej masy krówkowej, zrób ją z dwóch puszek słodzonego mleka skondensowanego. Otwórz puszki, przelej mleko do żaroodpornego naczynia, przykryj folią aluminiową i wstaw do kąpieli wodnej w piekarniku nagrzanym do 190°C. Piecz około godziny do półtorej, mieszając raz w połowie czasu, aż masa zgęstnieje i nabierze karmelowego koloru.
Nigdy nie wkładaj zamkniętej, nieotwartej puszki do garnka z wodą, żeby ją ugotować. Ciśnienie, które narasta wewnątrz szczelnie zamkniętego pojemnika podczas podgrzewania, może go rozsadzić, a gorące mleko i ostre kawałki metalu to ostatnia rzecz, jakiej potrzebujesz w kuchni przed świętami. Otwarta puszka w kąpieli wodnej jest całkowicie bezpieczna i daje ten sam efekt.
Dlaczego ciasto musi odpocząć
Soda oczyszczona w cieście piernikowym reaguje z kwasowym miodem i powidłami, uwalniając dwutlenek węgla, który spulchnia ciasto. Ta reakcja zaczyna się od razu po połączeniu składników, dlatego wsadzaj blat do piekarnika szybko po wymieszaniu, zanim pęcherzyki gazu zdążą się ulotnić, podobnie jak w każdym innym cieście na sodzie.
Po upieczeniu ciasto musi natomiast poczekać. Ciepły blat kroi się nierówno, a masa krówkowa na gorącym piernika po prostu się rozpuszcza i ścieka. Ostudzenie do temperatury pokojowej, a najlepiej odstawienie na noc, pozwala warstwom stężeć i przyprawom lepiej się przegryźć.
Zamienniki, które nadal działają
Mąkę pszenną możesz zamienić na bezglutenową mieszankę do wypieków w proporcji 1:1, jeśli zawiera gumę ksantanową. Blat wyjdzie nieco bardziej zbity, ale nadal da się kroić na warstwy. Miód można zastąpić melasą albo syropem z buraka cukrowego w tej samej ilości, smak będzie mniej kwiatowy, ale równie głęboki.
Powidła śliwkowe to dodatek tradycyjny, nie obowiązkowy, spokojnie je pominiesz albo zastąpisz dwiema łyżkami przecieru z suszonych śliwek. Gorzką czekoladę w polewie możesz zmienić na mleczną, jeśli wolisz mniej intensywny wierch, wtedy warto odrobinę zmniejszyć cukier brązowy w cieście.
Przechowywanie i mrożenie piernika
Piernik z masą krówkową ma w sobie dużo masła i śmietany, więc zgodnie z ogólnymi zasadami dla wypieków z kremami na bazie nabiału trzymaj go w lodówce, w zamkniętym pojemniku, i zjedz w ciągu 3-4 dni. W temperaturze pokojowej nie powinien stać dłużej niż 2 godziny, zwłaszcza latem.
Pojedyncze warstwy ciasta bez kremu i polewy można zamrozić na 2-3 miesiące, owinięte folią i włożone do szczelnego pojemnika. Rozmrażaj je w lodówce przez noc, dopiero potem przekładaj masą krówkową, inaczej skondensowana wilgoć zmoczy spód.
Najczęstszy błąd przy krojeniu
Najczęstszy błąd to krojenie tortu od razu po udekorowaniu polewą, kiedy krem krówkowy jest jeszcze ciepły i miękki. Warstwy się rozjeżdżają, a nóż zostawia smugi kremu na każdym kawałku.
Poczekaj, aż tort naprawdę wychłodnie, grzej ostrze noża w gorącej wodzie i wycieraj je po każdym cięciu. Jeśli krem mimo chłodzenia wciąż wydaje się zbyt mięknięty, wstaw cały tort na 15 minut do zamrażarki przed krojeniem, nie dłużej, inaczej krem stwardnieje za bardzo i będzie się kruszył pod nożem.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć gotowej masy krówkowej ze słoika zamiast karmelizować mleko samodzielnie?
Tak, możesz zastąpić domowe karmelizowane mleko dwoma słoikami gotowej masy krówkowej lub kajmaku z dobrego sklepu. Smak będzie niemal identyczny, a zaoszczędzisz około półtorej godziny pieczenia masy w piekarniku.
- Jak długo piernik przekładany masą krówkową zachowuje świeżość?
Ze względu na maślano-śmietankowy krem ciasto trzeba trzymać w lodówce i zjeść w ciągu 3-4 dni. Nie zostawiaj go w temperaturze pokojowej dłużej niż 2 godziny, zwłaszcza w ciepłe dni.
- Czy trzeba odstawić piernik przed podaniem?
Tak, warto. Trzygodzinne chłodzenie wystarczy, żeby krem stężał, ale najczystsze kawałki i najlepszy smak daje odstawienie na całą noc, kiedy ciasto dodatkowo nasiąka aromatem przypraw.
- Czy można zrobić bezglutenową wersję tego piernika?
Tak, mąkę pszenną można zastąpić bezglutenową mieszanką do wypieków w proporcji 1:1, jeśli zawiera gumę ksantanową. Ciasto wyjdzie odrobinę bardziej zbite, ale warstwy nadal da się ładnie przekładać.
- Z czym podawać piernik przekładany masą krówkową?
Najlepiej smakuje sam, z filiżanką czarnej kawy albo korzennej herbaty, bo krówkowy krem jest już wystarczająco słodki. Na świątecznym stole dobrze komponuje się też z odrobiną bitej śmietany bez cukru.
- Co zrobić, jeśli masa krówkowa się rozwarstwia podczas ucierania?
Najczęściej winne jest zbyt chłodne masło albo zbyt gorące mleko skondensowane. Ucieraj dalej na średnich obrotach, a jeśli masa się nie łączy, podgrzej miskę kilka sekund nad parą i zacznij ucierać od nowa.
- Czy mogę upiec ciasto w innej formie niż prostokątna?
Możesz użyć dwóch okrągłych tortownic o średnicy 24 cm i upiec dwa osobne blaty zamiast krojenia jednego, skracając czas pieczenia do około 30 minut. Piernik upieczony w mniejszej formie będzie wyższy, więc sprawdzaj środek wykałaczką.