Pin it
Mak kojarzy się w polskich domach głównie z makowcem na Wigilię, ale w cieście francuskim sprawdza się równie dobrze, a dużo szybciej. Wystarczy kupione, chłodzone ciasto francuskie i gotowa masa makowa, żeby w pół godziny mieć na stole chrupiące ciastka.
Kopertki z makiem dobrze znoszą transport, więc są wygodnym wypiekiem na święta, na wigilijny stół czy do pracy z termosem kawy. Złocisty kolor i cukier puder na wierzchu robią wrażenie bez wysiłku.
Ten przepis zakłada gotowe składniki z chłodziarki, więc nie ma w nim mrożenia na noc ani wielogodzinnego wyrastania. Cała robota to krojenie kwadratów, nałożenie nadzienia i złożenie rogów.
Z czego składają się kopertki z makiem
Lista jest krótka, bo większość pracy wykonało za nas chłodzone ciasto francuskie. Wybierz gotową masę makową z dużą zawartością maku, bez nadmiaru wody, żeby nadzienie nie rozmoczyło warstw ciasta.
- Ciasto francuskie. Chłodzone, rozwałkowane płaty dają najchrupszą i najbardziej równą strukturę warstw.
- Masa makowa. Główne nadzienie, gęste i wyraźnie makowe w smaku, najlepiej bez nadmiaru płynu.
- Żółtko. Posmarowane na wierzchu daje głęboki, złoty kolor po upieczeniu.
- Mleko. Rozcieńcza żółtko, żeby smarowanie było równe i nie za gęste.
- Cukier puder. Ostatni akcent, oprószony już na ciepłych lub ostudzonych ciastkach.
- Rodzynki lub skórka pomarańczowa. Opcjonalny dodatek, który urozmaica nadzienie i dodaje lekkiej kwaskowatości.
- Cynamon. Szczypta przyprawy, która podkreśla smak maku bez dominowania nad nim.
- Miód. Dosładza nadzienie, jeśli kupiona masa makowa wypada mało słodko.
Jak złożyć i upiec kopertki
- Przygotuj ciasto. Wyjmij chłodzone ciasto francuskie z lodówki na około 10 minut przed pracą i rozwałkuj delikatnie na blacie podsypanym mąką, żeby wyrównać zagięcia.
- Pokrój na kwadraty. Podziel płaty na kwadraty o boku 8 do 9 centymetrów. Z dwóch opakowań wyjdzie około 16 sztuk.
- Nałóż nadzienie. Na środek każdego kwadratu połóż łyżkę masy makowej, zostawiając wolny brzeg szerokości jednego centymetra, żeby nadzienie nie wypłynęło podczas pieczenia.
- Złóż kopertki. Dwa przeciwległe rogi złóż do środka na nadzienie, częściowo się przykrywając, i dociśnij miejsce złączenia palcami.
- Posmaruj i piecz. Ułóż ciastka na blasze z papierem, posmaruj roztrzepanym żółtkiem z mlekiem i piecz w piekarniku nagrzanym do 200 do 220 stopni Celsjusza przez 15 do 18 minut, do złotego koloru.
- Ostudź i oprósz. Zostaw ciastka do całkowitego wystudzenia na blasze lub ruszcie, a na końcu oprósz cukrem pudrem przez sitko.
Dlaczego ciasto francuskie tak się unosi
Ciasto francuskie rośnie, bo między warstwami mąki i wody leżą cienkie płaty tłuszczu. W piekarniku tłuszcz topi się, a uwolniona z niego wilgoć zamienia się w parę, która rozpycha kolejne warstwy od siebie. Dlatego ciasto musi trafić do gorącego piekarnika od razu po uformowaniu kopertek, zanim tłuszcz zdąży się rozpuścić na blacie. Jeśli kuchnia jest ciepła, włóż uformowane ciastka na chwilę do lodówki przed pieczeniem. Warstwy wtedy zostaną wyraźniejsze. Z tego samego powodu nie dociskaj ciasta mocno wałkiem w jednym miejscu, bo rozsmarowany tłuszcz nie wytworzy już równych warstw i ciastka wyjdą płaskie z boku, gdzie powinny być pulchne.
Co warto wiedzieć o maku
Mak to drobne, oleiste ziarno. W stu gramach ma około czterdziestu czterech procent tłuszczu i ponad dwudziestu procent białka, jak pokazuje analiza składu opublikowana w bazie FAO AGRIS. To właśnie ten wysoki udział tłuszczu daje masie makowej charakterystyczną, kremową konsystencję, nawet bez dodatku masła. Przy wyborze gotowej masy makowej sprawdź listę składników. Dobra powinna mieć mak na pierwszym miejscu, a nie wodę czy skrobię. Jeśli wolisz wersję domową, ugotuj mak w mleku do miękkości i zmiel go dwa lub trzy razy. Dopiero wtedy nabierze właściwej, gładkiej tekstury.
Jak uniknąć wyciekającego nadzienia
Najczęstszy błąd to zbyt duża ilość masy makowej na jednym kwadracie. Gdy nadzienia jest więcej niż łyżka, ciasto nie ma szans go utrzymać i masa wypływa na blachę, gdzie przypala się i przykleja ciastka do papieru. Drugi błąd to zbyt ciepłe ciasto. Rozciąga się, a nie kroi, przez co kwadraty wychodzą nierówne i źle się składają. Trzeci błąd to zbyt słabe dociśnięcie złożonych rogów, przez co kopertka otwiera się w piekarniku. Dociśnij miejsce złączenia palcami albo widelcem, podobnie jak przy zamykaniu pierogów. Pracuj szybko, żeby ciasto zostało zimne przez cały czas formowania.
Bezpieczne smarowanie żółtkiem
Żółtko do smarowania zostaje na cieście surowe aż do momentu, gdy całe ciastko trafi do gorącego piekarnika, więc warto zachować podstawową higienę przy jego rozbijaniu. Amerykański urząd bezpieczeństwa żywności FSIS przypomina, że po kontakcie z surowymi jajkami należy umyć ręce oraz blat i naczynia ciepłą wodą z mydłem, a samych jajek nie je się na surowo. W praktyce oznacza to jedną miskę na żółtko, czysty pędzelek i umyte ręce zanim wrócisz do krojenia ciasta.
Czym zastąpić masę makową
Mak nie jest obowiązkowy, żeby ta forma ciastek działała. Dobrze sprawdza się też gęsty dżem lub powidła śliwkowe. Dobrze działa również krem z białej czekolady albo pasta z marcepanu wymieszana z odrobiną soku z pomarańczy. Ważne, żeby zamiennik był gęsty. Rzadkie nadzienie, jak zwykły dżem owocowy, łatwo wypływa i parzy się na blasze. Jeśli zależy ci na mniej słodkiej wersji, spróbuj pasty z suszonych śliwek z dodatkiem skórki cytrynowej, która dobrze komponuje się z chrupiącym ciastem francuskim i nie jest przesadnie cukrowa.
Przechowywanie i mrożenie na zapas
Upieczone kopertki najlepiej trzymać w zamkniętej blaszanej puszce albo pojemniku w temperaturze pokojowej i zjeść w ciągu kilku dni, kiedy ciasto jest najchrupsze. W lodówce warstwy mięknie, więc nie jest to najlepsze miejsce na przechowywanie. Nieupieczone, już uformowane kopertki możesz zamrozić na tacy, a po zamrożeniu przełożyć do pojemnika. Piecz je prosto z zamrażarki, wydłużając czas pieczenia o kilka minut i obserwując kolor. To wygodny sposób, żeby przygotować porcję na święta wcześniej i piec tylko tyle, ile akurat potrzebujesz.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć mrożonego ciasta francuskiego zamiast chłodzonego?
Tak, ale najpierw je rozmroź. Najlepiej przełóż je z zamrażarki do lodówki na noc, a jeśli się spieszysz, zostaw je owinięte na blacie na 30 do 40 minut. Ciasto powinno być elastyczne, ale wciąż chłodne, zanim zaczniesz je kroić.
- Czym zastąpić masę makową w tym przepisie?
Dobrze sprawdzą się gęste powidła śliwkowe, krem czekoladowy albo pasta marcepanowa. Unikaj rzadkich dżemów, bo łatwo wyciekają z kopertek podczas pieczenia.
- Jak przechowywać upieczone ciastka francuskie z makiem?
Trzymaj je w zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej i zjedz najlepiej w ciągu kilku dni, kiedy ciasto jest najchrupsze. Lodówka niepotrzebnie zmiękcza warstwy ciasta.
- Czy można przygotować kopertki wcześniej i zamrozić je na później?
Tak. Uformowane, surowe kopertki można zamrozić na tacy, a potem przełożyć do pojemnika. Piecz je prosto z zamrażarki, dodając kilka minut do czasu pieczenia i obserwując kolor ciasta.
- Dlaczego nadzienie wypłynęło mi podczas pieczenia?
Najczęściej winna jest zbyt duża porcja masy makowej na jednym kwadracie albo zbyt słabo dociśnięte rogi kopertki. Użyj maksymalnie łyżki nadzienia i dociśnij miejsce złączenia palcami, podobnie jak przy zamykaniu pierogów.
- Czy da się upiec te ciastka bez jajka?
Tak. Zamiast żółtka posmaruj ciastka odrobiną mleka albo roślinnej śmietanki. Kolor po upieczeniu będzie jaśniejszy, ale ciasto i tak dobrze się zrumieni. Pamiętaj, że samo ciasto francuskie i masa makowa zwykle zawierają masło, więc to nie jest przepis wegański.
- Ile kopertek wychodzi z jednego przepisu i jak zwiększyć porcję?
Z dwóch opakowań ciasta francuskiego wychodzi około 16 kopertek. Żeby zrobić więcej, zwiększ proporcjonalnie ilość ciasta, masy makowej i żółtek do smarowania, ale piecz ciastka partiami, żeby zmieściły się w jednej warstwie na blasze.