Pin it
Rabarbarowy diabełek to sezonowe ciasto na blasze, które pojawia się w kuchni razem z pierwszym rabarbarem, czyli od maja do lipca. Nazwa bierze się od pianki na wierchu. Podczas pieczenia tworzy ona charakterystyczne, przypieczone szpice, które sterczą jak rogi małego diabełka.
To ciasto wymaga odrobiny planowania. Rabarbar trzeba zasypać cukrem i odstawić na minimum 12 godzin, najlepiej na całą noc, żeby puścił sok. Sama praca w kuchni zajmuje już tylko kilkadziesiąt minut, a piekarnik robi resztę.
Pod spodem jest kruchy, maślany placek. W środku gęsta, lekko drżąca masa z budyniem i kawałkami kwaśnego rabarbaru. Na wierchu chrupiąca, podpieczona piana. Ten kontrast kwaśnego, słodkiego i kruchego wraca do tego ciasta rok po roku.
Co znajdziesz w diabełku
Większość tych składników masz już pewnie w kuchni. Prawdziwym bohaterem jest tu świeży rabarbar. Szukaj sztywnych, chrupkich ogonków bez przebarwień i wgłębień. Od nich zależy, czy masa w środku wyjdzie gęsta czy wodnista.
- Rabarbar. Kwaskowata baza całego ciasta, po zasypaniu cukrem i odstawieniu na noc oddaje sok, z którego robi się budyń.
- Cukier. Część zasypuje rabarbar i wyciąga z niego sok, część idzie do spodu, a część do piany z białek.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę kruchego spodu, na którym stoi cała reszta ciasta.
- Masło. Robi spód kruchy i maślany, najlepiej sprawdza się zimne i pokrojone w kostkę.
- Żółtka. Spajają kruche ciasto i dają mu delikatnie żółty kolor.
- Budyń waniliowy w proszku. Zagęszcza sok z rabarbaru na gładką, lekko drżącą masę w środku ciasta.
- Białka. Ubite na sztywno tworzą pianę, z której formuje się charakterystyczne rogi diabełka.
- Budyń śmietankowy w pianie. Stabilizuje ubite białka, dzięki czemu rogi nie opadają w piekarniku.
Jak złożyć i upiec diabełka
- Zasyp rabarbar cukrem. Pokrojony w słupki rabarbar wymieszaj z 400 g cukru w dużej misce. Przykryj i odstaw na minimum 12 godzin, najlepiej na całą noc, do lodówki lub chłodnej spiżarni.
- Zagnieć kruche ciasto. Zimne masło, mąkę, 60 g cukru, żółtka, proszek do pieczenia i cukier wanilinowy zagnieć szybko na jednolite ciasto. Zawiń w folię i schłodź w lodówce przez 30 minut.
- Odcedź sok i przygotuj budyń. Odcedź rabarbar z soku na sitku. Sok przelej do garnka i dolej wody, by uzyskać ok. 800 ml płynu. Zagotuj płyn. Proszek budyniowy rozmieszaj w łyżce chłodnego płynu i wmieszaj do gotującego się soku, gotując chwilę do lekkiego zgęstnienia. Zdejmij z ognia i wymieszaj z odciśniętym rabarbarem.
- Rozłóż spód w formie. Schłodzone ciasto rozłóż i dociśnij dłońmi do dna blachy 24x36 cm wyłożonej papierem do pieczenia, robiąc niski boczek.
- Wylej masę rabarbarową. Jeszcze ciepłą masę rabarbarowo-budyniową wylej równo na surowy spód i rozprowadź łyżką.
- Ubij pianę z białkami. Białka ze szczyptą soli ubij na sztywną pianę, dodając cukier łyżka po łyżce, aż masa będzie gęsta i lśniąca. Na końcu delikatnie wmieszaj przesiany proszek budyniowy śmietankowy i proszek do pieczenia.
- Nałóż pianę i uformuj rogi. Pianę nałóż nierówno na wierch ciasta. Łyżką dociśnij powierzchnię w kilku miejscach i szybko podnieś do góry, żeby uformować charakterystyczne, sterczące rogi diabełka.
- Upiecz i ostudź. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C (góra-dół) przez 65-75 minut, aż rogi piany będą złocistobrązowe a środek ciasta stabilny. Studź w blasze co najmniej 2 godziny przed wyjęciem i krojeniem w kwadraty.
Dlaczego rabarbar zasypujemy cukrem
Rabarbar to w dziewięćdziesięciu procentach woda. Jeśli wrzucisz go na surowo do budyniu, masa zrobi się wodnista i ciasto nigdy się nie przekroi na równe kawałki. Cukier wyciąga sok przez osmozę. Woda wychodzi z komórek rabarbaru, a włókna mięknie jeszcze przed pieczeniem. Dzięki temu masa w środku ciasta jest gęsta, a nie rozlazła. Odcedzony sok nie idzie do zlewu. Łączysz go z wodą do około 800 ml płynu i na tej bazie robisz budyń, więc cały smak rabarbaru wraca do ciasta, tylko w bardziej skoncentrowanej formie. Przy wyborze rabarbaru szukaj sztywnych, chrupkich łodyg bez przebarwień i wgłębień. Purdue Extension radzi gotować i przechowywać rabarbar w garnkach ze stali nierdzewnej albo emaliowanych, bo aluminium czy miedź reagują z jego kwasami i mogą poszarzyć masę.
Sekret chrupiących rogów z pianki
Rogi diabełka to zwykła piana z białek, tylko uformowana w szpice zamiast rozprowadzona na gładko. Żeby się udały, białka muszą być w temperaturze pokojowej i bez odrobiny żółtka. Miska musi być sucha i odtłuszczona, bo kropla tłuszczu nie pozwoli pianie się spiąć. Ubijaj najpierw samo białko ze szczyptą soli na sztywną, matową pianę. Potem dodawaj cukier po łyżce, nie od razu całą porcję. Piana powinna być gęsta i lśniąca, a kiedy podniesiesz ubijaczkę, powinna trzymać czubek bez opadania. Proszek budyniowy wmieszaj na końcu łopatką, delikatnie i krótko, żeby piana nie straciła powietrza. Rogi formujesz łyżką. Dociśnij powierzchnię piany, a potem szybko podnieś łyżkę prosto do góry. Im szybszy ruch, tym wyższy i ostrzejszy szpic.
Liście rabarbaru i bezpieczne przygotowanie
Do tego ciasta używasz tylko czerwonych lub zielonych ogonków rabarbaru. Liście zostają w ogrodzie albo w kompostowniku. Zawierają duże ilości kwasu szczawiowego, który w większych dawkach jest szkodliwy i może wywołać nudności czy wymioty. SDSU Extension ostrzega też, że po silnym przymrozku kwas szczawiowy może przenieść się z liści do ogonków. Przemarznięte, zwiędłe pędy lepiej wtedy wyrzucić. Świeży rabarbar z warzywniaka czy targu nie ma tego problemu. Wybieraj ogonki sztywne, bez przebarwień i śladów pleśni, a przed krojeniem zdejmij z nich cienkie, włókniste nitki, tak jak przy selerze naciowym.
Zamienniki i warianty diabełka
Mrożony rabarbar działa tu równie dobrze co świeży. Rozmroź go w misce i dobrze odciśnij z nadmiaru wody, zanim zasypiesz cukrem, bo mrożony rabarbar oddaje więcej płynu. Budyń waniliowy możesz zamienić na śmietankowy albo cytrynowy. Zmieni to smak masy, nie zmieni jednak samej techniki. Jeśli nie masz czasu na ubijanie piany, górę możesz zamiast tego posypać kruszonką z masła, mąki i cukru. Wtedy to już nie będzie klasyczny diabełek, tylko kruszonkowa odmiana tego samego ciasta. Dla wersji bez glutenu spróbuj mąki bezglutenowej z dodatkiem gumy ksantanowej. Spód wychodzi wtedy odrobinę bardziej kruchy i trzeba go schładzać dłużej.
Jak przechowywać i mrożyć diabełka
Ostudzone ciasto przechowuj w lodówce, przykryte folią albo w zamykanym pojemniku, i zjedz w ciągu trzech dni. Pianka z czasem traci chrupkość i robi się bardziej gumowata, ale smak zostaje. Sam spód z masą rabarbarową, bez piany, można zamrozić w kawałkach na około miesiąc. Pianę lepiej robić już na świeżo przed podaniem. Rozmrażaj powoli w lodówce. Podawaj diabełka na chłodno albo w temperaturze pokojowej, najlepiej z łyżką gęstej, kwaśnej śmietany albo kulką lodów waniliowych, które złapią kontrast z kwaskowatym rabarbarem.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy do diabełka można użyć mrożonego rabarbaru?
Tak, mrożony rabarbar działa równie dobrze. Rozmroź go w misce i odciśnij nadmiar wody, zanim zasypiesz go cukrem, bo mrożone kawałki oddają więcej płynu niż świeże.
- Jak długo można przechowywać ciasto z rabarbarem i budyniem?
W lodówce, dobrze przykryte, wytrzyma do trzech dni bez utraty smaku, choć pianka z czasem robi się mniej chrupka. Sam spód z masą rabarbarową, bez piany, możesz zamrozić na około miesiąc.
- Czy trzeba obierać rabarbar ze skórki przed pieczeniem?
Obieranie nie jest konieczne. Wystarczy umyć ogonki i zdjąć z nich grube, włókniste nitki, podobnie jak przy selerze naciowym. Młody, cienki rabarbar zwykle nie wymaga nawet tego.
- Czy liście rabarbaru są jadalne?
Nie, liście rabarbaru zawierają duże ilości kwasu szczawiowego i nie powinny trafiać do jedzenia. Do tego ciasta używasz wyłącznie ogonków, a liście najlepiej skompostować.
- Czy można zrobić to ciasto bez pianki z białek?
Można, choć wtedy to już inna odmiana tego samego ciasta. Zamiast piany możesz posypać wierch kruszonką z masła, mąki i cukru, co daje bardziej kruchy, mniej lekki efekt.
- Co zrobić, gdy pianka nie chce się zrumienić albo opada po upieczeniu?
Najczęściej winna jest zbyt krótko ubita piana albo tłuszcz w misce przed ubijaniem. Białka muszą być ubite na gęsto i lśniąco, a miska i ubijaczka całkiem suche i odtłuszczone. Jeśli rogi są blade, dopiecz ciasto jeszcze kilka minut, obserwując je przez szybkę.
- Z czym najlepiej podawać rabarbarowego diabełka?
Najlepiej na chłodno, z łyżką gęstej, kwaśnej śmietany albo kulką lodów waniliowych. Chłodny, kwaskowaty kontrast dobrze równoważy słodycz piany i spodu.