Pin it
Choinka makowa to jedna z tych świątecznych przekąsek, które robią wrażenie na stole, a w kuchni zajmują naprawdę niewiele czasu. Dwa arkusze ciasta francuskiego, słodka masa makowa i trochę cierpliwości przy skręcaniu gałązek, i gotowe.
To dobra opcja, kiedy chcesz urozmaicić świąteczny stół czymś innym niż klasyczne pierniki, a jednocześnie nie masz czasu na skomplikowane wypieki. Całość powstaje z gotowych składników, więc poradzi sobie nawet ktoś, kto rzadko piecze.
Chrupiące, maślane ciasto w kontraście z gęstym, lekko miodowym nadzieniem makowym smakuje najlepiej jeszcze ciepłe, prosto z piekarnika.
Co znajdzie się w choince makowej
Bazą jest gotowe ciasto francuskie, dzięki czemu cała choinka powstaje bez wałkowania własnego ciasta od zera. Do nadzienia wybierz gotową, przemysłowo przygotowaną masę makową, ma bardziej wyrównaną konsystencję i smak niż samodzielnie mielony mak.
- Ciasto francuskie. Tworzy chrupiącą, maślaną bazę i pozwala łatwo wyciąć kształt choinki oraz skręcić gałązki.
- Masa makowa. Główne nadzienie, daje gęstą, lekko ziemistą słodycz charakterystyczną dla świątecznych wypieków.
- Miód. Dodaje nadzieniu wilgotności i delikatnej karmelowej nuty, zamiast suchego smaku samego maku.
- Orzechy włoskie lub migdały. Wprowadzają chrupkość i przełamują miękkość nadzienia.
- Kandyzowana skórka pomarańczowa. Świąteczny, cytrusowy akcent, który rozjaśnia ciężkie nadzienie makowe.
- Rodzynki lub żurawina. Dodają naturalnej słodyczy i lekko kwaskowatego kontrastu.
- Jajko. Posmarowane na wierzchu ciasto nabiera ładnego, złotego koloru po upieczeniu.
- Cukier puder. Ostatni, dekoracyjny akcent przypominający śnieg na świątecznym stole.
Jak złożyć i skręcić choinkę
- Nagrzej piekarnik i przygotuj blachę. Rozgrzej piekarnik do 200°C z termoobiegiem i wyłóż blachę papierem do pieczenia, a ciasto francuskie wyjmij z lodówki tylko na chwilę przed użyciem.
- Przygotuj nadzienie makowe. Połącz masę makową z miodem, posiekanymi orzechami, skórką pomarańczową i rodzynkami, nadzienie powinno być gęste, żeby nie wyciekało podczas pieczenia.
- Rozłóż pierwszy płat ciasta. Rozwiń pierwszy arkusz ciasta francuskiego na oprószonym mąką blacie, zachowując prostokątny kształt, i przenieś na blachę.
- Nałóż nadzienie i przykryj drugim płatem. Rozsmaruj masę makową równomiernie, zostawiając wolny brzeg, przykryj drugim arkuszem ciasta i delikatnie dociśnij.
- Wykrój choinkę i skręć gałązki. Zostaw nienacinaną linię pnia na środku, po obu jej stronach pokrój ciasto na ukośne paski, a każdy przekręć 2-3 razy wokół własnej osi, tak żeby było widać przekrój z makiem.
- Posmaruj jajkiem. Rozprowadź roztrzepane jajko pędzelkiem po całej powierzchni, to da ładny, złoty kolor po upieczeniu.
- Upiecz do złocistego koloru. Piecz 15-18 minut, aż choinka będzie złocistobrązowa, przestudź kilka minut i oprósz cukrem pudrem przed podaniem.
Dlaczego ciasto musi być chłodne
Ciasto francuskie podnosi się dzięki cienkim warstwom masła, które podczas pieczenia zamieniają się w parę i rozpychają ciasto. Jeśli ciasto zbyt długo leży w cieple, masło zaczyna się topić już przed włożeniem do piekarnika, warstwy się zlepiają i choinka wychodzi płaska, a nie chrupiąca. Pracuj szybko, a jeśli ciasto robi się miękkie i elastyczne jak guma, odłóż je na 10 minut do lodówki, zanim zaczniesz kroić gałązki.
Ile maku jest bezpieczne na stole
Ziarna maku same w sobie zawierają niewiele alkaloidów opium, jak morfina i kodeina, problem powstaje, gdy ziarna zostają zanieczyszczone podczas uprawy i zbioru. Z tego powodu Europejski Urząd Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zaleca ograniczenie spożycia dużych porcji surowego, niemielonego maku, zwłaszcza u małych dzieci i kobiet w ciąży. Mycie, parzenie i mielenie znacząco zmniejszają poziom tych substancji, dlatego do choinki makowej lepiej wybrać gotową masę makową z pewnego źródła niż samodzielnie zmielone, surowe ziarna. Jedna, umiarkowana porcja wypieku z gotową masą makową dla dorosłego nie jest powodem do obaw.
Najczęstsze błędy przy skręcaniu gałązek
Najczęstszy problem to zbyt duża ilość nadzienia na jeden arkusz ciasta, masa wtedy wypływa podczas skręcania i pieczenia, a choinka traci kształt. Rozsmaruj masę makową w miarę cienko i równo, zostawiając wolny brzeg przy krawędziach. Drugi błąd to skręcanie już ciepłego ciasta, warstwy się rozklejają, zamiast ładnie rozchylić się w piekarniku. Trzeci to zbyt szerokie paski na gałązki, przez to ciasto piecze się nierówno, środek bywa niedopieczony, gdy brzegi już się przypalają.
Zamienniki ciasta i nadzienia
Ciasto francuskie można zastąpić ciastem drożdżowym francuskim (tzw. duńskim), choinka wtedy będzie bardziej miękka i puszysta, a mniej krucha, czas pieczenia wydłuż o kilka minut. Osoby z alergią na orzechy mogą po prostu je pominąć albo zamienić na pestki dyni. Zamiast kandyzowanej skórki pomarańczowej dobrze działa odrobina otartej skórki ze świeżej pomarańczy wymieszana z masą makową. Jeśli nie masz pod ręką klasycznej masy makowej, zadziała też gotowe nadzienie makowe z bakaliami ze sklepu, ważne, żeby było gęste i niewilgotne, inaczej przemoczy ciasto.
Przechowywanie i podawanie na wigilii
Choinka makowa najlepiej smakuje w dniu upieczenia, najchętniej jeszcze ciepła. Jeśli zostanie na kolejny dzień, przechowuj ją przykrytą w temperaturze pokojowej i odgrzej kilka minut w piekarniku, żeby ciasto znów stało się chrupiące, mikrofalówka zmiękczy warstwy. Choinkę możesz złożyć i wyciąć dzień wcześniej, przykryć folią i trzymać w lodówce, a upiec tuż przed podaniem. Przy pracy z jajkiem do posmarowania trzymaj je w lodówce do ostatniego momentu i dokładnie umyj ręce po kontakcie z surowym jajkiem, zgodnie z zasadami bezpiecznego przygotowywania jajek opisanymi przez amerykańską agencję FSIS.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć ciasta drożdżowego zamiast francuskiego?
Tak, dobrze sprawdzi się gotowe ciasto drożdżowe francuskie (tzw. duńskie) z chłodni. Choinka wyjdzie bardziej miękka i puszysta, a mniej krucha niż z klasycznego ciasta francuskiego. Wydłuż czas pieczenia o 3-5 minut i sprawdzaj kolor, drożdżowe ciasto ciemnieje nieco inaczej.
- Jak przechowywać choinkę makową i czy mogę ją zrobić dzień wcześniej?
Najlepiej smakuje świeżo upieczona, ale możesz złożyć i wyciąć choinkę dzień wcześniej, przykryć folią i trzymać w lodówce, a upiec tuż przed podaniem. Upieczoną choinkę przechowuj przykrytą w temperaturze pokojowej maksymalnie przez jeden dzień i odgrzej kilka minut w piekarniku, żeby odzyskała chrupkość.
- Czy surowy, samodzielnie zmielony mak jest bezpieczny do tego przepisu?
Do nadzienia lepiej wybrać gotową, przemysłowo przygotowaną masę makową, która przeszła mycie, parzenie i mielenie, a nie samodzielnie zmielone surowe ziarna. EFSA wskazuje, że duże porcje surowego maku mogą zawierać więcej alkaloidów opium niż przetworzona masa, co ma znaczenie zwłaszcza przy częstym podawaniu dzieciom.
- Jak zapobiec wyciekaniu nadzienia podczas pieczenia?
Rozsmaruj masę makową w cienkiej, równej warstwie i zostaw wolny brzeg przy krawędziach ciasta. Jeśli masa jest bardzo wilgotna, odciśnij z niej nadmiar płynu przed użyciem. Delikatnie zawiń brzegi pasków do środka przed skręceniem, to też ogranicza wyciekanie.
- Czy mogę zrobić wersję bez orzechów, dla osób z alergią?
Tak, orzechy włoskie lub migdały można całkowicie pominąć albo zamienić na pestki dyni czy słonecznika, które nie zmieniają znacząco tekstury nadzienia. Sprawdź też etykietę gotowego ciasta francuskiego i masy makowej, bywają produkowane w zakładach przetwarzających orzechy.
- Czym posmarować ciasto, jeśli nie chcę używać jajka?
Dobrze działa mleko, śmietanka 30% albo roztopione masło. Choinka będzie miała trochę mniej intensywny złoty kolor niż z jajkiem, ale wciąż wyjdzie apetyczna i chrupiąca.
- Czy choinkę makową można zamrozić przed upieczeniem?
Tak, złożoną i pokrojoną na gałązki choinkę, jeszcze nieposmarowaną jajkiem, możesz zamrozić na blasze, a potem piec bez rozmrażania, wydłużając czas pieczenia o 3-4 minuty i posmarowując jajkiem po wyjęciu z zamrażarki.