Pin it
Zapiekanka z budki to jeden z tych smaków, które od razu przenoszą w czasy PRL-u. Przekrojona bułka paryska, pieczarki, trochę szynki i stos żółtego sera, a na wierzchu obowiązkowy ketchup.
Ten przepis robię, kiedy mam ochotę na coś prostego i sycącego, bez wychodzenia z domu. Pieczarki podsmażam z cebulą, żeby oddały wodę jeszcze na patelni, a nie dopiero w piekarniku.
Dobra zapiekanka ma chrupiącą spodnią część bułki i ciągnący się ser na wierzchu. Reszta to już kwestia tego, co masz w lodówce.
Lista zakupów na stare dobre zapiekanki
Im świeższe pieczarki i bułka, tym lepszy efekt. Kupuj żółty ser w kawałku, a nie w plastrach, bo taki lepiej się topi i obficiej obsypuje farsz.
- Bułka paryska. Podłużna, z twardszą skórką, to ona po przekrojeniu i zapieczeniu daje ten charakterystyczny chrupiący spód.
- Pieczarki. Podsmażone z cebulą dają wilgotny, lekko mięsisty farsz, bez nich zapiekanka nie jest zapiekanką.
- Cebula. Podsmażona razem z pieczarkami dodaje słodyczy i głębi smaku całemu farszowi.
- Szynka lub kiełbasa. Dokładają konkretu i sytności, to dodatek, który wiele domów wprowadziło do klasycznej wersji.
- Żółty ser. Roztopiony na wierzchu łączy wszystkie składniki w jedną, ciągnącą się całość.
- Olej. Potrzebny do podsmażenia cebuli i pieczarek, żeby się zeszkliły, a nie tylko puściły wodę.
- Sól i pieprz. Doprawiają farsz tak, żeby smak nie gubił się pod serem.
- Ketchup. Obowiązkowy akcent na końcu, dokładnie taki, jaki znamy z budek z PRL-u.
Jak upiec zapiekankę krok po kroku
- Podsmaż cebulę i pieczarki. Cebulę pokrój w kostkę, a pieczarki w plasterki. Podsmaż cebulę na rozgrzanym oleju przez 2-3 minuty, dodaj pieczarki i smaż na średnim ogniu 6-8 minut, aż puszczą wodę i ta wyparuje, a grzyby lekko się zarumienią. Dopraw solą i pieprzem i zdejmij z ognia.
- Przekrój bułkę paryską. Rozgrzej piekarnik do 180°C bez termoobiegu i przygotuj blachę wyłożoną papierem do pieczenia. Bułkę przekrój wzdłuż na pół, a potem każdą połówkę na dwie krótsze części, tak aby powstały 4 kawałki do zapieczenia.
- Nałóż pieczarki i szynkę. Ułóż kawałki bułki przekrojoną stroną do góry na blasze. Rozłóż na nich równo podsmażone pieczarki z cebulą, a następnie pokrojoną w kostkę szynkę lub kiełbasę.
- Posyp startym serem. Każdy kawałek obficie posyp startym żółtym serem, tak by przykrył całą powierzchnię farszu aż do krawędzi bułki.
- Zapiecz do roztopienia sera. Piecz 12-15 minut, aż ser się roztopi, lekko zarumieni w kilku miejscach i zacznie bulgotać, a krawędzie bułki zrobią się złociste i chrupiące.
- Polej ketchupem i podawaj. Wyjmij zapiekanki z piekarnika i odczekaj minutę, żeby ser lekko stężał. Polej każdą porcję ketchupem w zygzak i podawaj od razu, najlepiej na gorąco.
Sekret chrupiącej, niemoknącej bułki
Największym grzechem domowej zapiekanki jest rozmokła bułka. Winne są zwykle pieczarki, które po podsmażeniu wciąż są mokre. Smaż je na tyle długo, aż na dnie patelni nie zostanie ani kropli wody, inaczej cały sok wsiąknie w środek bułki podczas pieczenia. Jeśli Twoja bułka jest bardzo świeża i miękka, podpiecz same kawałki skórki 2-3 minuty w piekarniku, zanim nałożysz farsz. To utwardzi spód i da efekt bliższy temu z budki z PRL-u, gdzie bułka była zwykle suchsza niż domowa.
Zapiekanka raz klasyczna, raz z dodatkami
W budkach z PRL-u najprostsza zapiekanka miała tylko surowe, starte na tarce pieczarki wymieszane z solą, pieprzem i startym żółtym serem, bez żadnego mięsa. Ta wersja z podsmażonymi grzybami, cebulą i szynką to już ulepszenie, które wiele domów dodało do klasycznej kuchni. Możesz spokojnie zamienić szynkę na pokrojony w kostkę boczek, podsmażony razem z cebulą, albo na cienkie plastry kabanosów. Dla wersji bez mięsa wystarczy pominąć szynkę i dodać więcej pieczarek albo garść pokrojonej papryki, podsmażonej razem z cebulą.
Jak wybrać dobre pieczarki do zapiekanki
Świeże pieczarki powinny być jasne, twarde w dotyku i bez ciemnych, wilgotnych plam na kapeluszu. Po zakupie trzymaj je w lodówce w papierowej torbie, a nie w zamkniętym plastikowym woreczku, bo bez przepływu powietrza szybciej robią się śliskie, jak opisuje poradnik University of New Hampshire Extension. Najlepiej kupować je na dzień lub dwa przed przygotowaniem zapiekanek, kiedy są najświeższe i najmniej wodniste.
Przechowywanie i odgrzewanie resztek
Upieczone zapiekanki najlepiej zjeść od razu, kiedy ser jest jeszcze ciągnący, a bułka chrupiąca. Resztki przechowuj w lodówce najwyżej 2 dni, w zamkniętym pojemniku. Odgrzewaj w piekarniku lub tosterze, nigdy w mikrofalówce, która zmiękczy spód. Jak przypomina poradnik Rutgers Cooperative Extension, odgrzewane dania powinny w całej porcji dojść do temperatury około 74°C, żeby były bezpieczne do jedzenia, zwłaszcza gdy w farszu jest szynka lub kiełbasa.
Z czym podawać zapiekanki
Zapiekanka sama w sobie jest sytnym daniem, ale dobrze jej towarzyszy coś chłodnego i kwaśnego, na przykład mizeria z ogórka albo kiszona kapusta. Latem sprawdza się szklanka chłodnego kompotu, zimą gorąca herbata. Jeśli robisz większą porcję na imprezę, pokrój bułkę na mniejsze kawałki, żeby każdy mógł spróbować kilku rodzajów na raz.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć innej bułki niż paryska?
Tak, dobrze sprawdzi się każda podłużna, chrupiąca bułka, na przykład bagietka albo ciabatta. Ważne, żeby miała twardszą skórkę, bo mięciutka bułka maślana po upieczeniu robi się papkowata.
- Czy można zrobić zapiekanki bez mięsa?
Oczywiście, to właściwie oryginalna wersja z czasów PRL-u. Pomiń szynkę lub kiełbasę i dodaj więcej pieczarek, ewentualnie garść podsmażonej papryki, żeby farsz nie wyszedł zbyt suchy.
- Jak nie dopuścić, żeby bułka była rozmoczona?
Dobrze odsmaż pieczarki, tak żeby na patelni nie zostało płynu, i rozkładaj farsz w jednej równej warstwie. Jeśli bułka jest bardzo świeża i miękka, podpiecz jej kawałki 2-3 minuty przed nałożeniem farszu.
- Czy da się przygotować zapiekanki wcześniej?
Farsz z pieczarek, cebuli i szynki możesz zrobić dzień wcześniej i trzymać w lodówce w zamkniętym pojemniku. Bułkę przekrajaj i zapiekaj dopiero na świeżo, tak danie będzie najchrupiące.
- Jak długo mogą stać upieczone zapiekanki w lodówce?
Najwyżej 2 dni, w zamkniętym pojemniku. Przed podaniem odgrzej je w piekarniku lub tosterze do momentu, gdy ser znowu będzie gorący w całej porcji, a nie tylko na wierchu.
- Jaki żółty ser wybrać?
Dobrze topi się gouda, ementaler albo mozzarella w kostce, startych grubo na tarce. Unikaj plastrów typu żółty ser do sandwiczy, bo mają mniej tłuszczu i zamiast się roztopić, często po prostu wysychają.
- Czy mogę zrobić zapiekanki na imprezę dla wielu osób?
Tak, po prostu kup kilka bułek paryskich i zwiększ proporcje farszu. Piecz je na dużej blasze w kilku turach, żeby każda porcja zmieściła się w jednej warstwie, bez wzajemnego dotykania.