Pin it
To jest ciasto, które robię, kiedy w piekarniku nie ma już miejsca, a stół i tak musi być pełny. Herbatniki z ząbkami, budyń na maśle i gotowa masa krówkowa układają się w blasze bez żadnego pieczenia. Cała praca to wieczorne złożenie warstw.
Smak jest typowo świąteczny. Powidła śliwkowe z przyprawą piernikową dają korzenny akcent, a orzechy wnoszą chrupkość pod miękkim kremem.
Blacha stoi w lodówce co najmniej 8 godzin, najlepiej całą noc. Rano herbatniki są już miękkie jak w serniku na zimno, a ciasto kroi się w równe kawałki.
Co trafia do świątecznej blachy
Lista jest krótka i typowo spiżarniowa. Najważniejsze są dobre herbatniki i prawdziwe masło, bez nich krem nie będzie trzymał formy.
- Herbatniki petit beurre. Chrupiące ciastka z ząbkami na krawędzi, które po nocy w lodówce zmiękną i zmienią się w delikatny spód.
- Mleko. Baza budyniu, który po ugotowaniu z mąką i skrobią daje gładki, kremowy nadzienie.
- Żółtka. Dodają budyniowi koloru i aksamitnej konsystencji, trzeba je dobrze wmieszać, żeby się nie zważyły.
- Mąka pszenna i mąka ziemniaczana. Razem zagęszczają budyń, dzięki czemu krem trzyma formę między warstwami.
- Masło. Ubite z przestudzonym budyniem zamienia go w puszysty, stabilny krem.
- Masa krówkowa. Gotowe mleko skarmelizowane, które daje znany smak krówek z cukierków.
- Orzechy. Posiekane grubo, dodają chrupkości pod miękkim kremem.
- Powidła śliwkowe. Kwaskowa, gęsta warstwa, która przełamuje słodycz kremów.
- Przyprawa piernikowa. Cynamon, goździki i imbir w jednej mieszance, od razu daje świąteczny aromat.
- Wiórki kokosowe. Sypane na wierch ciasta, dają biały wygląd i lekko orzechowy smak.
- Suszona żurawina. Kwaskowe akcenty na wierchu, które dodają koloru i rozbijają słodycz.
Jak ułożyć warstwy ciasta
- Zagotuj budyń. Podgrzej mleko z cukrem i cukrem wanilinowym, w osobnym kubku rozmieszaj mąkę, skrobię i żółtka z łyżką odlanego chłodnego mleka, wlej do gorącego mleka i mieszaj na średnim ogniu, aż krem zgęstnieje i zacznie lekko bulgotać.
- Przestudź i ubij z masłem. Przykryj budyń folią położoną na powierzchni, poczekaj aż ostygnie do temperatury pokojowej, potem ubij go partiami z miękkim masłem na gładki krem.
- Podziel krem na dwie części. Dwie trzecie zostaw bez zmian, do jednej trzeciej dodaj masę krówkową i posiekane orzechy i wymieszaj na jednolitą masę.
- Układaj pierwsze warstwy. Na dnie blachy ułóż warstwę herbatników, przykryj kremem krówkowo-orzechowym, potem kolejna warstwa herbatników i powidła wymieszane z przyprawą piernikową.
- Dokończ warstwy budyniem. Na powidła połóż kolejne herbatniki, rozsmaruj połowę zwykłego budyniu, dodaj ostatnią warstwę herbatników i przykryj resztą budyniu, wyrównując wierzch łopatką.
- Udekoruj i schłodź. Posyp wiórkami kokosowymi i żurawiną, przykryj folią i wstaw do lodówki na co najmniej 8 godzin, najlepiej na całą noc.
Sekret gładkiego budyniu
Największy problem przy tej masie to grudki albo rozwarstwienie po dodaniu masła. Żółtka trzeba zahartować, czyli rozcieńczyć je łyżką chłodnego mleka przed połączeniem z gorącą masą, inaczej się zaprzą. Budyń mieszaj do samego końca na średnim ogniu, nie na dużym, bo za szybkie zagęszczanie robi grudki, które potem nie znikną.
Masło łączy się z budyniem najlepiej, kiedy oba mają zbliżoną temperaturę pokojową. Zimny budyń ścina masło, a za ciepły budyń rozpuszcza je na płynną breję. Jeśli krem na chwilę się rozdzieli, nie panikuj, po dalszym ubijaniu zwykle wraca do gładkiej postaci.
Najczęstszy błąd przy warstwach
Wiele osób kroi to ciasto zaraz po złożeniu, kiedy herbatniki są jeszcze twarde. Bez pełnej nocy w lodówce ciasto się rozpada, a kawałki wyglądają na niedokończone. Druga sprawa to zbyt ciepłe kremy nakładane na herbatniki, które wtedy się rozpuszczają i warstwy zlewają się w jedną.
Warto też nie dociskać warstw zbyt mocno łopatką. Lekkie, równe rozprowadzenie kremu wystarczy, a mocne dociskanie wypycha krem na boki i psuje równe krawędzie po pocięciu. Kroić najlepiej długim, ostrym nożem zanurzanym w ciepłej wodzie między kawałkami.
Zamienniki na co dzień i święta
Powidła śliwkowe można zamienić na dżem z suszonych śliwek albo konfiturę z wiśni, jeśli akurat tych nie masz. Zamiast orzechów włoskich świetnie sprawują się pekany albo orzechy laskowe, a zamiast kokosu można posypać wiórki migdałowe. Masę krówkową zastąpi gotowy kajmak z cukierni, choć smak będzie odrobinę mniej karmelowy.
Dla gości, którzy nie jedzą orzechów, po prostu pomiń je w kremie krówkowym. Smak i tak zostanie wyraźny, a konsystencja kremu się nie zmieni. Przyprawę piernikową możesz też zastąpić samym cynamonem, jeśli nie masz pełnej mieszanki pod ręką.
Dlaczego trzeba trzymać je w lodówce
To ciasto nie trafia do piekarnika, ale ma w środku gotowany budyń z mlekiem, żółtkami i masłem, a to produkty, które psują się w temperaturze pokojowej. Zgodnie z wytycznymi amerykańskiej agencji FDA żywność wymagająca chłodzenia nie powinna stać poza lodówką dłużej niż dwie godziny. Desery z nadzieniem mlecznym lub jajecznym traktuje się tak samo jak inne łatwo psujące się produkty, co potwierdza też poradnik uniwersyteckiego serwisu rozszerzeń Iowa State dotyczący ciast z nadzieniem mlecznym i jajecznym.
W praktyce oznacza to, że blachę od razu po udekorowaniu wstawiasz do lodówki, a nie zostawiasz na blacie do ostygnięcia przez pół dnia. Trzymaj ją przykrytą folią, żeby nie wchłonęła zapachów z lodówki.
Przechowywanie, krojenie i mrożenie
Gotowe ciasto trzymaj w lodówce, najlepiej w tej samej blasze przykrytej folią albo pod pokrywką. Kroić wygodnie się je prosto z chłodu, długim nożem zamoczonym w ciepłej wodzie i osuszonym między kawałkami, wtedy warstwy nie rozmazują się po ostrzu.
Mrożenie nie jest dobrym pomysłem. Budyń na maśle po rozmrożeniu robi się wodnisty i oddziela od herbatników, które z kolei tracą swoją miękką, nasączoną strukturę. Lepiej zrobić porcję na tyle dużą, na ile faktycznie masz gości, i zjeść ją świeżą w ciągu kilku dni z lodówki.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć innych herbatników niż petit beurre?
Tak, działają też zwykłe herbatniki maślane bez ząbków albo ciastka typu digestive. Ważne, żeby były suche i niezbyt słodkie, bo w cieście i tak zmiękną od kremu i wchłoną cukier z budyniu.
- Jak długo można przechowywać to ciasto w lodówce?
Trzymaj je w lodówce pod przykryciem i zjedz w ciągu kilku dni. Krem na bazie mleka, masła i żółtek jest produktem łatwo psującym się, więc nie powinno stać poza chłodnym miejscem. Przy jakimkolwiek obcym zapachu lub oznakach pleśni wyrzuć porcję.
- Dlaczego mój budyń mi się rozwarstwił albo zrobił grudkowaty?
Najczęściej budyń był za ciepły, kiedy dodawałaś do niego masło, albo masło było zbyt zimne i twarde. Ubijaj masło partiami do w pełni przestudzonego budyniu, a jeśli masa się rozdziela, chwilę ją jeszcze ubij, zwykle się złączy.
- Czy da się zrobić to ciasto bez orzechów?
Tak, po prostu pomiń orzechy w kremie krówkowym, smak i tak będzie wyraźny dzięki samej masie krówkowej. To dobra wersja dla gości z alergią na orzechy, warto wtedy też sprawdzić skład kupionych herbatników i masy krówkowej.
- Z czym podawać takie ciasto?
Wystarczy filiżanka mocnej herbaty albo kawy, które przełamują słodycz kremów. Dobrze komponuje się też z odrobiną bitej śmietany podanej z boku, jeśli ciasto ma być jeszcze bardziej świąteczne.
- Czy mogę przygotować większą porcję w większej blasze?
Tak, przelicz składniki proporcjonalnie do powierzchni nowej blachy i zachowaj tę samą liczbę warstw. Czas chłodzenia pozostaje taki sam, bo zależy od wysokości warstw, a nie od ich szerokości.