Pin it
Makowiec z masą czekoladową to świąteczna rolada, która pachnie domem już na etapie wyrastania ciasta. Drożdżowe ciasto owija gęstą masę z maku i gorzkiej czekolady, dzięki czemu każdy kawałek ma ciemny słodki środek i miękki puszysty brzeg.
Ten przepis jest dla osób, które znają klasyczny makowiec, ale chcą dodać mu głębszego smaku bez zmiany całej struktury ciasta. Rolada dobrze sprawdza się na wigilijnym stole, ale równie dobrze smakuje w zwykłe grudniowe popołudnie z kawą.
Cały proces trwa dłużej niż przy zwykłym cieście, bo drożdżowe ciasto musi dwa razy wyrosnąć. Od startu do pierwszego kawałka licz około czterech godzin, a większość tego czasu ciasto po prostu odpoczywa w cieple.
Co trafia do makowej rolady
Do dobrego makowca potrzeba świeżego maku i prawdziwej gorzkiej czekolady, nie tylko kakao. Reszta to podstawowe składniki na ciasto drożdżowe, które prawdopodobnie już masz w kuchni.
- Mąka pszenna. Baza ciasta drożdżowego, daje mu strukturę i pozwala utrzymać kształt rolady po zwinięciu.
- Świeże drożdże. Odpowiadają za wyrastanie ciasta i jego puszystość po upieczeniu.
- Mleko i masło. Zmiękczają ciasto i dają mu delikatny, maślany smak.
- Żółtka. Nadają ciastu żółty kolor i zwartą, ale wilgotną strukturę.
- Mak niebieski. Główny składnik masy, najlepszy po dwukrotnym zmieleniu i sparzeniu w mleku.
- Gorzka czekolada. Dodaje masie makowej głębi i lekkiej goryczki, która równoważy słodycz ciasta.
- Białka ubite na sztywno. Odpowiadają za lekkość masy makowej, bez nich wnętrze rolady byłoby zbyt ciężkie.
- Bakalie. Rodzynki lub orzechy dodają masie teksturę, choć można je spokojnie pominąć.
- Czekolada i śmietanka na polewę. Tworzą błyszczącą, lekko gorzką polewę, która dopełnia smak całości.
Jak zwinąć i upiec makowiec
- Sparz i zmiel mak. Zalej mak gorącym mlekiem, przykryj i odstaw na około 30 minut, aż ziarna napęcznieją, a potem przemiel go dwukrotnie w maszynce z drobnym sitkiem.
- Zrób masę makowo-czekoladową. Zmielony mak wymieszaj z cukrem, roztopioną czekoladą i masłem, podgrzej chwilę na małym ogniu, ostudź, a na końcu delikatnie wmieszaj ubite na sztywno białka.
- Zagnieć ciasto drożdżowe. Rozczyn drożdżowy wymieszaj z ciepłym mlekiem, potem połącz z mąką, żółtkami, cukrem, solą i skórką z cytryny, zagnieć gładkie ciasto i wmieszaj roztopione masło.
- Odstaw ciasto do wyrośnięcia. Przykryte ciasto odstaw w ciepłe miejsce na około 60-90 minut, aż zwiększy swoją objętość dwukrotnie.
- Rozwałkuj i napełnij. Wyrośnięte ciasto rozwałkuj na prostokąt, rozłóż na nim masę makowo-czekoladową równą warstwą, zostawiając wolne brzegi.
- Zwiń roladę i odstaw ponownie. Zwiń ciasto od dłuższej strony, końce podklej pod spód, przełóż na blachę z papierem i odstaw na kolejne 30-45 minut.
- Upiecz i polej czekoladą. Posmaruj roladę roztrzepanym jajkiem i piecz w 170-180°C przez 40-45 minut, a po ostudzeniu polej roztopioną czekoladą wymieszaną ze śmietanką.
Dlaczego warto sparzyć mak
Surowy mak ma gorzki, trawiasty posmak, który psuje efekt nawet najlepszej masy. Parzenie w gorącym mleku rozmiękcza ziarna i neutralizuje tę goryczkę, dzięki czemu smak staje się głębszy i słodszy. Mak musi stać pod przykryciem co najmniej pół godziny, żeby wchłonął mleko i zmiękł na tyle, żeby dobrze się zmielił.
Mielenie dwukrotnie to nie fanaberia. Pierwsze mielenie rozbija łupinki, drugie rozcina je ponownie i uwalnia olejki, które dają makowej masie charakterystyczny, intensywny aromat. Jeśli masa po zmieleniu wygląda sucho, dolej odrobinę mleka, w którym mak się parzył, zamiast dodawać wody.
Czas wyrastania ciasta ma znaczenie
Drożdżowe ciasto na makowiec potrzebuje ciepła i czasu, nie siły wyrabiania. Drożdże najlepiej pracują w temperaturze powyżej 24°C, a w chłodnej kuchni wyrastanie potrwa znacznie dłużej niż podane w przepisie 60-90 minut. Według wyjaśnienia uczelnianego serwisu rolniczego Iowa State University, ciasto drożdżowe najlepiej rośnie w ciepłym miejscu powyżej 75°F, czyli około 24°C, i w takich warunkach podwaja swoją objętość w 45-60 minut.
Jeśli w domu jest chłodno, włącz piekarnik na chwilę, wyłącz go, a potem wstaw tam miskę z ciastem przykrytą folią. Nie przyspieszaj procesu wyższą temperaturą, bo drożdże zaczną pracować nierówno, a ciasto zrobi się kwaśne.
Najczęstszy błąd przy zwijaniu
Najczęstszy problem z makowcem to pękające ciasto albo masa wylewająca się na boki podczas pieczenia. Zwykle wynika to z dwóch rzeczy. Ciasto jest rozwałkowane nierówno albo masy jest zbyt dużo w stosunku do grubości ciasta.
Rozwałkuj ciasto na równą grubość, maksymalnie 3-4 milimetry, i rozłóż masę makowo-czekoladową łyżką, a nie nożem, żeby nie rozciągać ciasta. Zostaw około dwóch centymetrów wolnego brzegu po bokach i na końcu rolady, żeby masa miała gdzie się rozlać podczas pieczenia bez wylewania się na blachę.
Czekolada czy kakao w maku
Gorzka czekolada daje masie makowej gładkość i błysk, których samo kakao nie zapewni. Jeśli jednak masz pod ręką tylko kakao, zastąp 100 g czekolady trzema łyżkami kakao i dodatkową łyżką masła, żeby masa nie wyszła sucha.
Dobrze sprawdza się czekolada o zawartości kakao 70% lub wyższej, bo mniej słodzi, a mocniej podkreśla smak maku. Mleczna czekolada też zadziała, ale wtedy warto odjąć łyżkę cukru z masy, żeby całość nie wyszła przesadnie słodka.
Przechowywanie i mrożenie makowca
Upieczony i ostudzony makowiec wytrzyma w zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej około 3-4 dni, a w lodówce nawet tydzień, choć wtedy ciasto trochę traci miękkość. Przed podaniem warto go lekko odgrzać.
Makowiec dobrze się zamraża, najlepiej jeszcze przed polaniem czekoladą. Według wytycznych dotyczących przechowywania w zamrażarce Uniwersytetu Illinois, upieczone drożdżowe bułki i chleby zachowują dobrą jakość w zamrażarce przez 2-3 miesiące w temperaturze 0°F, czyli około -18°C. Zawiń roladę w folię i woreczek, a rozmrażaj w lodówce przez noc.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę przygotować masę makowo-czekoladową dzień wcześniej?
Tak, i to nawet dobry pomysł. Masa bez białek przetrwa w lodówce w zamkniętym pojemniku do dwóch dni. Białka ubij na sztywno i wmieszaj dopiero bezpośrednio przed zwijaniem rolady, inaczej stracą swoją lekkość.
- Czy mogę użyć gotowego maku mielonego z puszki?
Tak, choć smak będzie mniej intensywny niż przy samodzielnym parzeniu i mieleniu. Gotowy mak zwykle jest już osłodzony, więc zmniejsz cukier w masie o połowę i spróbuj przed zwinięciem rolady.
- Dlaczego moje ciasto drożdżowe nie chce wyrosnąć?
Najczęściej winne jest zbyt chłodne mleko, zbyt stare drożdże albo przeciąg w kuchni. Mleko powinno być letnie, nie gorące, bo wysoka temperatura zabija drożdże. Sprawdź też datę przydatności drożdży, zwłaszcza świeżych.
- Jak długo można przechowywać upieczonego makowca?
W zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej makowiec wytrzyma około 3-4 dni. Dobrze też się zamraża na 2-3 miesiące, najlepiej bez polewy, którą dodaje się po rozmrożeniu i odgrzaniu.
- Czy da się zrobić wersję bez laktozy?
Tak. Zamień mleko na wersję bez laktozy albo roślinną, a masło na margarynę roślinną w tej samej ilości. Smak będzie bardzo zbliżony do oryginału.
- Z czym podawać makowiec z masą czekoladową?
Najlepiej smakuje w temperaturze pokojowej, pokrojony w niezbyt grube kawałki, z filiżanką czarnej kawy albo mocnej czarnej herbaty. Na świąteczny stół można go podać razem z innymi ciastami drożdżowymi, bez dodatkowych sosów czy kremów.