Pin it
Szarlotka z kruszonką i karmelizowanymi jabłkami różni się od klasycznej wersji jedną rzeczą. Jabłka smażysz najpierw na maśle z cukrem, aż zrobią się miodowe i lekko lepkie, zamiast wkładać je surowe pod kruszonkę.
Taki krok zabiera kilkanaście minut, ale zmienia wszystko. Nadzienie nie puszcza wody podczas pieczenia, a kawałek trzyma formę na talerzu, nawet gdy jeszcze jest ciepły.
Piekę ją najczęściej jesienią, gdy jabłka są twarde i kwaskowe. Taka odmiana znosi karmelizację najlepiej i nie rozpada się w papkę.
Co trafia do miski na trzy warstwy
Każda z trzech warstw potrzebuje innych składników, ale większość znajdziesz już w kuchni. Postaw na jabłka, które są twarde i kwaskowe, bo tylko takie dobrze się karmelizują i nie zmienią się w breję.
- Mąka pszenna. Baza kruchego spodu, daje mu strukturę i lekką chrupkość po upieczeniu.
- Masło. Odpowiada za maślany smak spodu i kruszonki, musi być zimne, żeby ciasto się nie rozklejało.
- Cukier puder. Słodzi spód i rozpuszcza się w cieście bez grudek.
- Żółtko. Spaja ciasto na spód i dodaje mu delikatnej, kremowej barwy.
- Jabłka. Główny bohater nadzienia, twarde i kwaskowe odmiany trzymają kształt po karmelizacji.
- Masło do nadzienia. Tworzy karmel razem z cukrem i podkreśla smak jabłek.
- Cukier do karmelizacji. Topi się na patelni i otula jabłka złotą, lepką powłoką.
- Cynamon. Dodaje ciepłej, korzennej nuty typowej dla jesiennych wypieków.
- Sok z cytryny. Łagodzi słodycz i nie pozwala jabłkom się przesłodzić.
- Mąka ziemniaczana. Zagęszcza sok z jabłek, żeby nadzienie nie rozlewało się po pokrojeniu.
- Mąka do kruszonki. Buduje grudki razem z masłem i cukrem.
- Cukier trzcinowy do kruszonki. Daje kruszonce karmelowy posmak i chrupkość.
- Sól. Odrobina w cieście i kruszonce wyostrza smak całości.
Jak złożyć trzy warstwy razem
- Zrób ciasto na spód. Zetnij masło z mąką i cukrem pudrem na drobną kruszonkę, dodaj żółtko i łyżkę zimnej wody, zagnieć gładkie ciasto. Zawiń je w folię i schłodź w lodówce 30 minut.
- Wylep blachę i podpiecz spód. Rozwałkuj ciasto i wylep nim blachę 24x24 cm, podnosząc brzegi na boki. Nakłuj widelcem i podpiecz 10 minut w 180°C, żeby nie namokł od nadzienia.
- Obierz i pokrój jabłka. Obierz jabłka ze skórki, usuń gniazda nasienne i pokrój w plastry o grubości około 5 mm.
- Skarmelizuj jabłka. Rozpuść masło na patelni i wsyp cukier z cynamonem. Dodaj jabłka i smaż 10-12 minut, mieszając co chwilę, aż zmiękną i nabiorą złotobrązowego koloru. Wlej sok z cytryny, dosyp mąkę ziemniaczaną i smaż jeszcze minutę, aż sos zgęstnieje.
- Przygotuj kruszonkę. Zetrzyj zimne masło na tarce o grubych oczkach lub pokrusz je palcami z mąką, cukrem trzcinowym i solą, aż powstaną nierówne grudki wielkości grochu.
- Złóż i upiecz całość. Rozłóż karmelizowane jabłka równomiernie na podpieczonym spodzie, posyp kruszonką aż do krawędzi i piecz 35-40 minut w 180°C, aż wierch będzie złoty.
- Ostudź przed krojeniem. Zostaw szarlotkę w blasze co najmniej 30 minut, żeby nadzienie stężało, dopiero potem krój na kawałki.
Jakie jabłka wybrać do pieczenia
Nie każde jabłko nadaje się do karmelizacji na patelni. Miękkie, soczyste odmiany puszczają tyle wody, że zamiast karmelu dostajesz kompot. Potrzebujesz jabłek twardych i raczej kwaskowych, które trzymają strukturę w wysokiej temperaturze. Idared, Szara Reneta i Antonówka sprawdzają się najlepiej w polskich kuchniach. Są dostępne jesienią i zimą, a ich wyraźna kwaskowość balansuje słodki karmel. Według przewodnika po odmianach jabłek Utah State University Extension odmiany o twardym miąższu, na przykład Haralson czy Idared, dobrze trzymają kształt po upieczeniu i są polecane do placków. Jeśli masz tylko słodkie i miękkie jabłka, dodaj więcej soku z cytryny i skróć czas smażenia o 2-3 minuty. Dzięki temu nie rozpadną się na patelni.
Sekret naprawdę złotego karmelu
Karmelizacja działa tylko wtedy, gdy na patelni jest sucho. Jeśli wsypiesz cukier do mokrych jabłek, zamiast karmelu dostaniesz syrop, który się nie zagęści. Smaż jabłka na średnim ogniu i nie przykrywaj patelni. Para musi mieć gdzie uciekać. Mieszaj od czasu do czasu, a nie bez przerwy, bo zbyt częste mieszanie nie pozwala powstać rumianej skórce na plastrach. Kiedy sok z patelni zacznie bulgotać gęściej i zmieni kolor na bursztynowy, to znak, że jabłka są gotowe. Zdejmij je z ognia zaraz potem, bo karmel gorzknieje bardzo szybko przy zbyt długim smażeniu.
Najczęstszy błąd przy kruszonce
Najczęściej kruszonka wychodzi płaska i zbija się w jedną warstwę. Winne jest zbyt ciepłe masło, które rozpuszcza się zanim trafi do piekarnika. Masło do kruszonki musi być zimne, najlepiej prosto z lodówki. Pokrusz je palcami szybko, żeby nie zdążyło się ogrzać od ciepła rąk, albo zetrzyj je na tarce o grubych oczkach i wstaw na chwilę do zamrażarki przed użyciem. Grudki powinny być nierówne i wielkości grochu, a nie jednolitej piaskowej masy. Taka struktura daje chrupiącą i sypką kruszonkę, a nie zbity twardy placek na wierchu szarlotki.
Jak przechowywać gotową szarlotkę
Szarlotka z karmelizowanymi jabłkami jest wdzięczna w przechowywaniu, bo nadzienie nie zawiera jajek ani nabiału. W odróżnieniu od placków z budyniem czy śmietaną, placek z owocowym nadzieniem może stać przykryty poza lodówką przez pewien czas. Według wytycznych University of Maine Cooperative Extension placek owocowy bez budyniu i nabiału w nadzieniu może stać przykryty w temperaturze pokojowej do 2 dni, a w lodówce wytrzyma do tygodnia. Przechowuj ją w zamknietym pojemniku albo pod folią, żeby kruszonka nie wysuszyła się od powietrza. Na podgrzanie wystarczy kilka minut w piekarniku w 160°C, dzięki czemu spód odzyska chrupkość, czego nie zrobi mikrofalówka.
Czym podać szarlotkę z karmelem
Ciepła szarlotka z kulką lodów waniliowych to klasyka, która nigdy się nie starzeje. Lód topi się na gorącym cieście i miesza z sokiem z karmelizowanych jabłek. Jeśli chcesz podkreślić karmelowy charakter deseru, podlej kawałek łyżką gęstej śmietanki kremówki ubitej na sztywno, albo przygotuj prosty sos na bazie karmelizowanego cukru i masła i skrop nim talerz przed podaniem. Odrobina soli morskiej na wierchu kruszonki dobrze kontrastuje ze słodyczą. Na zimno szarlotka też się sprawdza, zwłaszcza na drugi dzień, kiedy smaki zdążą się przegryźć. Wtedy wystarczy filiżanka mocnej czarnej kawy.
Najczęściej zadawane pytania
- Jakie jabłka najlepiej się karmelizują do szarlotki?
Najlepiej sprawdzają się twarde, kwaskowe odmiany takie jak Idared, Szara Reneta czy Antonówka. Trzymają kształt podczas smażenia i nie zmieniają się w papkę, a ich kwaskowość balansuje słodki karmel.
- Czy mogę przygotować szarlotkę dzień wcześniej?
Tak, to nawet wygodne, bo smaki lepiej się przegryzą po nocy. Upiecz ją w całości, ostudź i przechowaj przykrytą, a przed podaniem podgrzej kawałek w piekarniku kilka minut, żeby kruszonka odzyskała chrupkość.
- Jak długo szarlotka zachowuje świeżość?
Placek z owocowym nadzieniem bez budyniu i nabiału może stać przykryty w temperaturze pokojowej do 2 dni. W lodówce, w zamkniętym pojemniku, wytrzyma do tygodnia.
- Czy można zrobić kruszonkę bezglutenową?
Tak, zamień mąkę pszenną na mieszankę mąk bezglutenowych do wypieków w takiej samej ilości, zarówno w spodzie, jak i w kruszonce. Tekstura będzie odrobinę bardziej krucha, ale smak zostaje ten sam.
- Dlaczego moja kruszonka wyszła płaska i zbita?
Najczęściej winne jest ciepłe masło, które rozpuściło się przed pieczeniem. Użyj masła prosto z lodówki, pokrusz je szybko i w razie potrzeby wstaw gotową kruszonkę na chwilę do zamrażarki przed posypaniem jabłek.
- Czy mogę upiec szarlotkę w innej blasze?
Tak, w prostokątnej blasze o zbliżonej powierzchni, na przykład 20 na 30 centymetrów. Placek wyjdzie wtedy nieco niższy, więc skróć czas pieczenia o około 5 minut i sprawdzaj kolor kruszonki.