Pin it
Ten piernik piecze się bez większych ceregieli. Kefir i soda robią całą robotę, więc ciasto wychodzi wilgotne i lekko kwaskowate już przy pierwszym podejściu.
Samo mieszanie zajmuje kilka minut, pieczenie 50 minut, a potem ciasto musi ostygnąć i polewa stężeć w lodówce, więc na gotowy piernik czekasz w sumie około 3 godzin, choć realnej pracy przy nim jest jakieś 20 minut.
To dobry wybór na święta albo na szybki prezent dla kogoś, kto wpadnie z wizytą, bo smakuje równie dobrze ciepły i następnego dnia, gdy przyprawy się przegryzą.
Co znajdziesz w kuchni na ten piernik
Większość składników masz pewnie już w kuchni, bo to głównie mąka, kefir i przyprawy do pierników. Postaw na świeży kefir i aromatyczną mieszankę przypraw, bo to od nich zależy cały smak ciasta.
- Kefir. Nadaje wilgotność i kwaskowatość, a jego kwas uruchamia sodę, dzięki czemu ciasto rośnie bez drożdży.
- Olej rzepakowy. Neutralny tłuszcz, który trzyma ciasto wilgotne przez kilka dni.
- Jajko. Spaja składniki i daje ciastu zwartą, ale miękką strukturę.
- Cukier. Słodzi i pomaga wierchowi ciasta lekko się skarmelizować podczas pieczenia.
- Miód. Dodaje głębszego, korzennego smaku i jeszcze bardziej podkreśla wilgotność ciasta.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę ciasta, na tyle lekką, by piernik nie wyszedł zbity.
- Kakao. Nadaje ciemny kolor i lekko czekoladową nutę w tle przypraw.
- Przyprawa do piernika. Mieszanka cynamonu, goździków, imbiru, gałki muszkatołowej i ziela angielskiego, która tworzy charakterystyczny aromat piernika.
- Soda oczyszczona. Reaguje z kwaśnym kefirem i podnosi ciasto, więc to ona zastępuje tu drożdże.
- Sól. Wyrównuje słodycz i wzmacnia smak przypraw.
- Żelatyna. Sprawia, że polewa po schłodzeniu ścina się na gładką, lśniącą warstwę.
- Śmietanka kremówka. Robi polewę gładką i aksamitną, bez ziarnistości.
- Masło. Dodaje polewie błysku i lekko maślanego posmaku.
Jak upiec ten piernik krok po kroku
- Połącz składniki mokre. W dużej misce wymieszaj kefir, olej, jajko, cukier i miód, aż miód się rozpuści i całość się połączy.
- Dodaj składniki suche. Dosyp mąkę, kakao, przyprawę do piernika, sodę i sól, a następnie wymieszaj krótko, tylko do połączenia, żeby ciasto nie zrobiło się gumowate.
- Przełóż ciasto do formy. Przelej je do keksówki (25 na 12 cm) wyłożonej papierem do pieczenia i wyrównaj wierch łyżką.
- Upiecz piernik. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C przez 50 minut, pierwsze 30 minut na niższym poziomie, a ostatnie 20 minut na środkowym, do suchego patyczka.
- Ostudź ciasto. Zostaw piernik w formie na 15 minut, a potem przełóż na ruszt i ostudź całkowicie, najlepiej przez godzinę, przed polaniem polewą.
- Przygotuj polewę. Namocz żelatynę w 2 łyżkach wody, a śmietankę, masło, cukier i kakao podgrzej w kąpieli wodnej do połączenia, zdejmij z ognia i wmieszaj namoczoną żelatynę do rozpuszczenia.
- Polej ciasto i schłodź. Lekko przestudzoną polewę wylej na ostudzony piernik, rozprowadź równo i wstaw do lodówki na 30-60 minut, aż stężeje, dopiero potem krój na kawałki.
Jak soda i kefir podnoszą ciasto
Ten piernik nie potrzebuje drożdży, bo cała chemia dzieje się między sodą i kwaśnym kefirem. Soda oczyszczona to zasada, a kefir ma kwas mlekowy. Gdy się spotkają, powstaje dwutlenek węgla, a on tworzy bąbelki, które podnoszą ciasto już w piekarniku. Dlatego ciasto mieszamy krótko i od razu wkładamy do pieca, żeby nie stracić tych bąbelków. Więcej o tej reakcji znajdziesz w artykule Uniwersytetu Illinois o sodzie i proszku do pieczenia. Nie dosypuj sody na oko, bo w nadmiarze zostawia metaliczny posmak i nie podniesie ciasta bardziej niż podana ilość.
Co najczęściej psuje ten piernik
Największym grzechem jest otwieranie piekarnika w pierwszych 20 minutach, bo spadek temperatury może zatrzymać wzrost ciasta w połowie pieczenia. Drugi częsty problem to za mało kefiru, sprawdź więc, czy masz pełne 400 ml, bo mniej płynu daje suchy, zbity środek. Jeśli wierch robi się ciemny, a środek wciąż jest wilgotny na patyczku, przykryj formę folią i piecz dalej w niższej temperaturze, 160-170°C, aż patyczek wyjdzie suchy. Ostatnia pułapka to krojenie ciasta zaraz po wylaniu polewy, bo wtedy ciecz się rozlewa i nie zdąży stężeć. Daj polewie spokojnie dojść w lodówce, dopiero potem sięgaj po nóż.
Zamienniki, które naprawdę działają
Zamiast kefiru możesz użyć maślanki albo jogurtu naturalnego rozprowodzonego odrobiną mleka, w obu przypadkach kwas wciąż uruchomi sodę. Miód spokojnie zamienisz na syrop klonowy albo melasę, ciasto będzie nieco mniej lepkie, ale równie wilgotne. Chcesz wersję z bakaliami? Wsyp garść posiekanych orzechów włoskich, suszonej żurawiny albo rodzynek razem z mąką. Mąkę pszenną możesz częściowo zastąpić mąką orkiszową, maksymalnie do połowy, bo orkisz ma słabszy gluten i ciasto może się rozpadać przy większej ilości.
Przechowywanie i mrożenie piernika
Piernik z polewą przechowuj w lodówce, w zamkniętym pojemniku, bo śmietanka w polewie szybko się psuje w temperaturze pokojowej. Zjedz go w ciągu kilku dni i wyrzuć, jeśli zauważysz pleśń, kwaśny zapach albo lepką, śliską powierzchnię. Piernik bez polewy jest bezpieczniejszy do przechowywania poza lodówką, wystarczy przykryć go folią albo trzymać w zamkniętym pojemniku na blacie. Możesz go też zamrozić, najlepiej w kawałkach bez polewy, owinięty dokładnie folią, a potem po prostu rozmrozić w temperaturze pokojowej i dopiero wtedy udekorować polewą.
Do czego podać ten piernik
Ten piernik dobrze znosi towarzystwo gorącej herbaty z goździkami albo kubka kawy z mlekiem. Na święta możesz podać go z łyżką bitej śmietany albo odrobiną sosu z czerwonych owoców, kontrast kwaskowatości dobrze gra ze słodką polewą. Jeśli robisz go na prezent, zapakuj całą keksówkę w papier śniadaniowy i sznurek, bez polewy ciasto zniesie podróż znacznie lepiej.
Najczęściej zadawane pytania
- Czym mogę zastąpić kefir w tym pierniku?
Najlepiej sprawdzi się maślanka albo jogurt naturalny rozprowadzony odrobiną mleka do podobnej konsystencji co kefir. Ważne, żeby zamiennik był kwaśny, bo to kwas uruchamia sodę oczyszczoną i podnosi ciasto.
- Czy mogę zrobić ten piernik bez polewy?
Tak, ciasto jest smaczne i wilgotne nawet bez polewy. Wystarczy oprószyć je cukrem pudrem po ostudzeniu albo polać prostym lukrem z cukru pudru i odrobiny wody.
- Jak długo i jak przechowywać ten piernik?
Piernik z polewą trzymaj w lodówce w zamkniętym pojemniku i zjedz w ciągu kilku dni, bo śmietanka w polewie szybko się psuje w temperaturze pokojowej. Ciasto bez polewy możesz trzymać przykryte w temperaturze pokojowej, a resztki zawsze wyrzuć, jeśli poczujesz kwaśny zapach albo zobaczysz pleśń.
- Czy ten piernik można zamrozić?
Tak, najlepiej zamroź go w kawałkach, bez polewy, dokładnie owinięty folią spożywczą. Rozmrażaj w temperaturze pokojowej kilka godzin, a polewę zrób dopiero po rozmrożeniu.
- Dlaczego mój piernik nie urósł równo?
Najczęściej winna jest nierówno rozprowadzona soda albo zbyt długie mieszanie ciasta po dodaniu mąki. Sodę wymieszaj najpierw z suchymi składnikami, a ciasto łącz tylko do połączenia. Więcej o tej reakcji chemicznej pisze Uniwersytet Illinois.
- Czy mogę podać ten piernik małemu dziecku?
Ciasto zawiera miód, a miodu nie powinno się podawać dzieciom młodszym niż 12 miesięcy, bo może zawierać zarodniki wywołujące botulizm niemowlęcy, jak podaje amerykańskie CDC. Starszym dzieciom ciasto można podawać bez obaw, w rozsądnej porcji.
- Czy mogę upiec ten piernik bez glutenu?
Możesz spróbować z mieszanką mąk bezglutenowych przeznaczoną do wypieków, choć struktura ciasta będzie trochę inna i mniej elastyczna. Sprawdzaj gotowość patyczkiem, bo mąki bezglutenowe czasem potrzebują chwilę dłużej w piekarniku.