Pin it
Szyszkowy król wygląda jak ciasto na specjalną okazję, a w rzeczywistości składa się z prostych kroków rozłożonych w czasie. Pod kruszonką z miodowego biszkoptu kryje się krem grysikowy, korzenne ciasteczka i chrupiący ryż preparowany spięty karmelem. Każda warstwa smakuje inaczej, ale razem tworzą gęsty, zimowy deser.
To przepis dla kogoś, kto lubi ciasta z charakterem i nie boi się kilku etapów. Żaden z nich nie jest trudny technicznie, liczy się tylko czas. Biszkopt i krem robi się wcześniej, a samo składanie zajmuje kwadrans. Ciasto potrzebuje potem chłodzenia, minimum 4 godziny, najlepiej całą noc, żeby warstwy się związały i dało się je równo pokroić.
Z czego składa się szyszkowy król
Do tego ciasta wystarczą składniki z przeciętnego sklepu spożywczego. Najważniejsze jest dobre masło, prawdziwy miód i świeża kaszka manna, bo to one budują smak każdej warstwy.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę biszkoptu, dzięki niej spód jest sprężysty, a nie kruchy.
- Miód płynny. Daje charakterystyczny, korzenny smak i ciemniejszy kolor spodu.
- Masło. Używane w trzech miejscach, odpowiada za wilgotność biszkoptu i gładkość kremu.
- Kaszka manna. Zagęszcza mleko w gładki, puszysty krem bez żelatyny.
- Ryż preparowany. Chrupiący element kontrastujący z miękkimi warstwami kremu i ciasteczek.
- Karmel lub kajmak. Spaja ryż w zwartą, lepką masę i dodaje głębokiego, karmelowego smaku.
- Korzenne ciasteczka z migdałami. Wprowadzają przyprawy i chrupiącą przekładkę między kremem a ryżem.
Jak złożyć ciasto krok po kroku
- Upiecz biszkopt. Roztopione masło wymieszaj z miodem i cukrem pudrem, ostudź, dodaj jajka i sodę, a na końcu mąkę. Rozsmaruj na blasze 20x30 cm i piecz 15-18 minut w 180°C, do złotego koloru.
- Zrób krem grysikowy. Zagotuj mleko z cukrem, wsyp kaszkę manny i gotuj na małym ogniu, mieszając, aż zgęstnieje. Ostudzony krem ubij z masłem na gładką, puszystą masę.
- Pokrusz część biszkoptu. Gdy spód ostygnie, odkrój z niego górną warstwę i pokrusz na grubą kruszonkę. To będzie posypka na wierzch ciasta.
- Rozsmaruj krem i dodaj ciasteczka. Pozostały biszkopt w blaszce przykryj równą warstwą kremu grysikowego, a na nim układaj korzenne ciasteczka jedna przy drugiej.
- Zrób warstwę ryżowo-karmelową. Podgrzej karmel z masłem, zdejmij z ognia i wymieszaj z ryżem preparowanym. Rozłóż ciepłą masę na ciasteczkach.
- Wykończ i schłodź. Posyp całość kruszonką z biszkoptu, przykryj i wstaw do lodówki na minimum 4 godziny, najlepiej na całą noc.
Dlaczego biszkopt musi dobrze ostygnąć
Ciepły biszkopt rozpuszcza krem grysikowy i rozmiękcza karmel. Całe ciasto traci wtedy warstwowy wygląd już przy składaniu. Zanim zaczniesz krem i resztę warstw, spód powinien być całkowicie chłodny. Potrzebuje na to około 30-40 minut w temperaturze pokojowej po wyjęciu z piekarnika. To samo dotyczy kremu grysikowego. Gotuje się na gorąco, ale do masła dodajesz go dopiero po całkowitym wystudzeniu. Inaczej masło się rozpuści i krem zrobi się wodnisty zamiast gładki. Jeśli masz mało czasu, biszkopt możesz upiec dzień wcześniej i zostawić przykryty w temperaturze pokojowej do następnego dnia.
Zamienniki, które naprawdę działają
Ryż preparowany możesz zastąpić podobną ilością potłuczonych płatków kukurydzianych. Efekt będzie równie chrupiący, choć smak wyjdzie mniej neutralny. Gotowy karmel lub kajmak z puszki śmiało zamienisz na domowe mleko skondensowane, karmelizowane 2-3 godziny w gorącej wodzie w zalanej puszce. Korzenne ciasteczka z migdałami zastąpią zwykłe herbatniki maślane. Stracisz wtedy nutę przypraw, więc dosyp do kremu szczyptę cynamonu lub goździków. Kaszkę manny możesz zamienić budyniem waniliowym bez cukru. Krem wtedy wyjdzie odrobinę słodszy, więc ogranicz cukier w cieście o jedną łyżkę.
Przechowywanie i czas chłodzenia
Ciasto z kremem na bazie mleka i masła traktuj jak każdy inny deser z nadzieniem mlecznym. Trzymaj je w lodówce, nie na blacie. Amerykańskie wytyczne dla żywności zalecają przechowywanie produktów z kremem, jajkami i bitą śmietaną w lodówce, w temperaturze poniżej 4°C, zgodnie z wytycznymi Virginia Tech dotyczącymi przechowywania żywności. Szyszkowy król najlepiej zjeść w ciągu 3-4 dni od przygotowania, w zamkniętym pojemniku w lodówce. Miód w cieście sam w sobie prawie się nie psuje, bo ma bardzo niską aktywność wodną, jak wyjaśnia poradnik Mississippi State University Extension. To krem i karmel w cieście ograniczają jednak czas przechowywania całego deseru. Nie zostawiaj pokrojonego ciasta na blacie dłużej niż dwie godziny, zgodnie z zasadą dwóch godzin dla deserów na bazie śmietany opisaną przez Iowa State University Extension.
Najczęstszy błąd przy krojeniu
Największym błędem jest krojenie ciasta tuż po wyjęciu z lodówki, nożem prosto z szuflady. Karmel w niskiej temperaturze robi się twardy. Przy krojeniu łamie spód, zamiast dać się ładnie przeciąć. Zanurz nóż na chwilę w ciepłej wodzie i osusz go przed każdym cięciem. Warstwa karmelowa przejdzie przez niego gładko. Drugim błędem jest zbyt krótkie chłodzenie. Minimum 4 godziny to naprawdę minimum, krem potrzebuje tego czasu, żeby dobrze stężeć. Jeśli po przekrojeniu krem wygląda wodnisto, ciasto najpewniej stało za krótko w lodówce albo krem dodano do zbyt ciepłego biszkoptu.
Z czym podać szyszkowego króla
To ciasto jest wystarczająco bogate, żeby podać je samo, bez dodatków. Najlepiej smakuje w temperaturze lekko niższej niż pokojowa, prosto z lodówki po 5-10 minutach na blacie. Do kawy czy mocnej czarnej herbaty komponuje się świetnie, bo gorzki napój równoważy słodycz karmelu. Na świąteczny stół połóż kawałki na płaskim talerzu i posyp je odrobiną startej czekolady, nawiązując do szyszkowego wyglądu ciasta. Dzieciom zwykle bardziej smakuje chrupiąca, ryżowa warstwa. Przy krojeniu dla najmłodszych warto robić mniejsze, ale wyższe kawałki, żeby każdy miał porcję wszystkich warstw.
Najczęściej zadawane pytania
- Co to za ciasto, skąd pochodzi nazwa szyszkowy król?
Szyszkowy król to polskie ciasto warstwowe, które zawdzięcza nazwę wyglądowi wierzchu, przypominającemu łuski szyszki. Tworzą go pokruszony biszkopt i chrupiący ryż preparowany spięty karmelem, ułożone na kremie grysikowym i korzennych ciasteczkach. Piecze się tylko spód, resztę warstw tylko się składa i chłodzi.
- Czym zastąpić gotowy karmel lub kajmak z puszki?
Możesz użyć domowego mleka skondensowanego, karmelizowanego w zalanej wodą, zamknietej puszce przez 2-3 godziny, albo gęstego sosu toffi z masła, cukru i śmietanki. Ważne, żeby masa była gęsta i lepka. Taka konsystencja zwiąże ryż preparowany w zwartą warstwę, a nie rozleje się po cieście.
- Jak długo szyszkowy król wytrzymuje w lodówce?
Ciasto z kremem mlecznym i karmelem najlepiej zjeść w ciągu 3-4 dni, przechowywane w zamkniętym pojemniku w lodówce. Nie zostawiaj pokrojonych kawałków na blacie dłużej niż dwie godziny, bo krem jest produktem łatwo psującym się w temperaturze pokojowej.
- Dlaczego biszkopt trzeba dobrze wystudzić przed złożeniem ciasta?
Ciepły spód rozpuszcza krem grysikowy i rozmiękcza karmel, więc warstwy się rozmywają. Ciasto wtedy nie utrzyma kształtu po pokrojeniu. Spód potrzebuje przynajmniej 30-40 minut w temperaturze pokojowej, a krem dodajesz do masła tylko wtedy, gdy jest już całkowicie chłodny.
- Czy można zrobić wersję bez pieczenia biszkoptu?
Tak, spód z pieczonego biszkoptu możesz zastąpić pokruszonymi herbatnikami maślanymi, wymieszanymi z roztopionym masłem i odrobiną miodu, ugniecionymi na dnie formy. Stracisz wtedy charakterystyczny, korzenny smak pieczonego spodu, ale skrócisz przygotowanie o etap pieczenia.
- Czy szyszkowego króla można zamrozić?
Sam upieczony biszkopt można zamrozić na zapas, owinięty folią, na 2-3 miesiące. Złożonego ciasta z kremem grysikowym i warstwą karmelową lepiej nie zamrażać, bo po rozmrożeniu krem traci strukturę i robi się wodnisty.