Pin it
Ciasto mandarynkowe to deser, który pachnie zimą zanim jeszcze wyjmiesz je z piekarnika. Puszysty biszkopt na oleju, kawałki mandarynek i cienka warstwa prażonego kokosu na wierzchu. Całość przykrywa gęsty krem na bazie śmietany kremówki, który dzięki odrobinie galaretki trzyma formę nawet po kilku godzinach w lodówce.
To wersja inspirowana klasycznym przepisem znanym jako ciasto mandarynka siostry Anastazji, popularnym w polskich domach od lat. Zamiast kopiować go jeden do jednego, dopracowałam proporcje i czas pieczenia, żeby ciasto wychodziło wilgotne w środku i nie rozmokło pod kremem.
Policz na to około czterech godzin od pierwszego miksowania do pierwszego kawałka, bo ciasto musi dobrze ostygnąć, a krem związać się w lodówce. Najlepiej zrobić je dzień wcześniej, na drugi dzień smakuje jeszcze lepiej.
Z czego powstaje mandarynkowy spód
Ten biszkopt opiera się na oleju, nie na maśle, dzięki czemu zostaje miękki nawet po wyjęciu z lodówki. Wybierz mandarynki w lekkim syropie, a nie w gęstym, bo to właśnie ten syrop nawilża ciasto.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę biszkoptu i utrzymuje go w całości po pokrojeniu.
- Cukier puder. Rozpuszcza się szybciej niż cukier kryształ, dzięki czemu żółtka ucierają się na gładką masę.
- Olej rzepakowy. Daje wilgotny, miękki środek biszkoptu na dłużej niż masło.
- Jajka. Żółtka spulchniają ciasto, a ubite białka podnoszą je jeszcze wyżej.
- Proszek do pieczenia. Dodatkowo spulchnia ciężkie, gęste ciasto na oleju.
- Syrop z mandarynek. Zastępuje część płynu w cieście i wzmacnia smak owoców.
- Mandarynki z puszki. Dobrze odsączone, nie puszczają wody pod kremem.
- Wiórki kokosowe. Tworzą chrupiącą, lekko karmelizowaną skórkę na wierzchu biszkoptu.
- Śmietanka kremówka 36%. Ubita na sztywno, daje kremowi gęstość i stabilność.
- Galaretka o smaku pomarańczowym. Stabilizuje krem, żeby nie opadł po kilku godzinach w lodówce.
Jak upiec i udekorować biszkopt
- Odsącz mandarynki i utrzyj żółtka. Odsącz mandarynki na sicie, zachowując 3/4 szklanki syropu do ciasta. Żółtka utrzyj z cukrem pudrem na jasną, puszystą masę.
- Dodaj olej, mąkę i syrop. Wlej olej do żółtek, miksując do połączenia. Wsyp połowę mąki wymieszanej z proszkiem do pieczenia i szczyptą soli, a gdy się połączy, dolej zarezerwowany syrop z mandarynek. Dodaj resztę mąki, uzyskując gęste, ciężkie ciasto.
- Ubij białka i delikatnie połącz. W czystej, suchej misce ubij białka na sztywną pianę. Dodawaj ją do gęstego ciasta w 3-4 partiach, mieszając łopatką ruchem od dołu do góry, żeby nie wygnieść powietrza z piany.
- Ułóż ciasto i upiecz. Przełóż ciasto do formy 21x32 cm wyłożonej papierem do pieczenia. Rozłóż odsączone mandarynki na wierzchu i posyp mieszanką wiórków kokosowych z cukrem. Piecz w 180°C przez 35-40 minut, do suchego patyczka.
- Ostudź biszkopt. Wystudź upieczony biszkopt w formie, najlepiej przez około godzinę, zanim nałożysz krem. Ciepłe ciasto rozpuści krem i zrobi się papkowate.
- Przygotuj krem i udekoruj. Rozpuść galaretkę w 180 ml wrzącej wody i ostudź do temperatury pokojowej. Ubij zmrożoną śmietankę kremówkę na sztywno, dolej ostudzoną, płynną galaretkę i krótko zmiksuj do połączenia. Rozsmaruj krem równą warstwą na wystudzonym biszkopcie.
- Schłodź przed podaniem. Wstaw udekorowane ciasto do lodówki na co najmniej 2 godziny, najlepiej na noc, aby krem dobrze się związał. Krój na kawałki schłodzonym nożem tuż przed podaniem.
Dlaczego piana z białek unosi ciasto
Żółtka utarte z cukrem dają kremowości i smak, ale to sztywno ubite białka odpowiadają za wysokość tego biszkoptu. Piana z białek zatrzymuje w sobie drobne bąbelki powietrza, które podczas pieczenia rozszerzają się i unoszą ciężkie, oleiste ciasto. Żeby to zadziałało, miska i końcówki miksera muszą być suche i czyste, bo nawet odrobina tłuszczu nie pozwoli białkom się ubić. Dodawaj pianę do gęstego ciasta w kilku partiach i mieszaj łopatką od dołu do góry, a nie w kółko, inaczej wyciśniesz z niej powietrze zamiast je zachować. Gęste, oleiste ciasto na mandarynkowy biszkopt jest trudniejsze do połączenia z pianą niż lekkie ciasto na maśle, więc nie żałuj czasu na tym etapie.
Najczęstszy błąd przy odsączaniu mandarynek
Mandarynki z puszki pływają w syropie, który jest bardzo słodki i rzadki, dlatego trzeba go dobrze odlać przed ułożeniem owoców na cieście. Najwygodniej odsączyć je na sicie przez kilka minut, a potem jeszcze chwilę na papierowym ręczniku, zanim ułożysz kawałki na wierzchu. Jeśli pominiesz ten krok, syrop wsiąknie w ciasto podczas pieczenia i środek zostanie gumowaty, a wierzch nie przyrumieni się tak, jak powinien. Z drugiej strony nie dociskaj mandarynek na sicie, bo rozpadną się na kawałki i stracą kształt. Zarezerwowany syrop nie idzie do zlewu, tylko do ciasta, to on daje biszkoptowi mandarynkowy aromat bez dodawania sztucznego aromatu.
Bezpieczne przechowywanie ciasta z kremem
Krem na bazie śmietany kremówki to produkt, który psuje się szybko w temperaturze pokojowej, dlatego ciasto po udekorowaniu trzyma się w lodówce, a nie na blacie. Bakterie namnażają się najszybciej w zakresie temperatur między 4 a 60 stopni Celsjusza, a amerykańskie wytyczne żywnościowe mówią wprost, że żywność łatwo psującą się trzeba schłodzić w ciągu dwóch godzin od wyjęcia z chłodu, co opisuje poradnik UF/IFAS Extension o zasadzie dwóch godzin. W praktyce ciasto mandarynkowe stoi na stole podczas podawania tylko tyle, ile trzeba na zjedzenie kawałka, a reszta wraca do lodówki. Przechowuj je przykryte, najlepiej w szczelnym pojemniku, i zjedz w ciągu dwóch do trzech dni.
Zamienniki, które realnie się sprawdzają
Zimą świetnie sprawdzą się świeże mandarynki albo klementynki, obrane i podzielone na cząstki, tylko pamiętaj, że nie dają syropu, więc dolej do ciasta dodatkowe 3-4 łyżki soku pomarańczowego, żeby zachować wilgotność. Jeśli szukasz wersji bez żelatyny zwierzęcej, zamień galaretkę na agar-agar rozpuszczony w gorącym soku pomarańczowym, ale ubijaj krem od razu po wymieszaniu, bo agar tężeje szybciej niż żelatyna i krem może się ściąć nierówno. Olej rzepakowy można zastąpić olejem słonecznikowym bez zmiany proporcji, natomiast zamiana mąki pszennej na mąkę bezglutenową zazwyczaj daje bardziej kruchy, mniej elastyczny biszkopt, więc dodaj pół łyżeczki więcej proszku do pieczenia, by to zrównoważyć.
Mandarynki jako źródło witaminy C
Mandarynki należą do owoców cytrusowych bogatych w witaminę C, jeden mały surowy owoc dostarcza około 19 miligramów tego składnika, jak podaje baza żywieniowa University of Rochester Medical Center. W wersji z puszki część witaminy C ginie podczas przetwarzania i w kontakcie z syropem, ale owoce wciąż wnoszą do ciasta naturalną słodycz i lekko kwaskowy smak, który przełamuje ciężki krem. To wyłącznie informacja o składzie owoców, a decyzje dotyczące własnej diety warto konsultować z lekarzem lub dietetykiem.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć świeżych mandarynek zamiast tych z puszki?
Tak, obierz i podziel na cząstki około 500 g świeżych mandarynek lub klementynek. Nie dają syropu, więc dolej do ciasta dodatkowe 3-4 łyżki soku pomarańczowego, żeby zachować wilgotność biszkoptu. Osusz cząstki papierowym ręcznikiem przed ułożeniem na cieście, żeby nie puściły za dużo soku podczas pieczenia.
- Czy to ciasto mandarynkowe można przygotować dzień wcześniej?
Tak, i wychodzi na tym lepiej, bo krem ma czas się dobrze związać, a smaki przegryzają się przez noc. Upiecz biszkopt, ostudź go i udekoruj kremem tego samego dnia, a potem przechowaj w lodówce do następnego dnia. Pokrój na kawałki tuż przed podaniem, żeby krem nie obsychał na powietrzu.
- Jak długo ciasto mandarynkowe wytrzyma w lodówce?
Dobrze przykryte, w szczelnym pojemniku lub pod folią, wytrzyma od dwóch do trzech dni. Krem na bazie świeżej śmietany jest produktem łatwo psującym się, więc nie trzymaj ciasta poza lodówką dłużej niż na czas podania. Jeśli po tym czasie krem zacznie się rozwarstwiać albo pojawi się nieprzyjemny zapach, nie jedz ciasta.
- Czym zastąpić galaretkę pomarańczową w kremie?
Możesz użyć czystej żelatyny rozpuszczonej w ciepłym soku pomarańczowym z odrobiną cukru, zachowując podobną proporcję płynu. Dla wersji bez żelatyny zwierzęcej sprawdzi się agar-agar, ale działa szybciej, więc wymieszaj go z kremem zaraz po przygotowaniu. W obu przypadkach płynna galaretka musi ostygnąć do temperatury pokojowej, zanim trafi do ubitej śmietany, inaczej krem się rozwarstwi.
- Dlaczego mój krem na cieście jest wodnisty albo się rozwarstwia?
Najczęściej galaretka była jeszcze ciepła, kiedy trafiła do ubitej śmietany, i rozpuściła pianę zamiast się z nią połączyć. Innym powodem jest śmietana ubita za krótko, przez co nie ma wystarczającej struktury, by utrzymać dodatkowy płyn. Zacznij od dobrze zmrożonej śmietanki 36% i dodawaj galaretkę dopiero, gdy jest w pełni ostudzona, najlepiej lekko ciepła, ale nie gorąca.
- Czy mogę zamrozić ciasto mandarynkowe?
Sam biszkopt z mandarynkami, bez kremu, zamraża się dobrze na okres do miesiąca, zawinięty szczelnie w folię. Krem na bazie świeżej śmietany i galaretki po rozmrożeniu zwykle się rozwarstwia i robi się wodnisty, więc lepiej dodać go już po rozmrożeniu biszkoptu. Rozmrażaj w lodówce przez kilka godzin, a krem przygotuj świeży tuż przed podaniem.