Pin it
To ciasto ma trzy różne warstwy, które brzmią jak trzy osobne desery. Miodowe blaty pachną karmelem. Biszkopt makowy jest lekki i chrupki na brzegach. Krem z kaszy manny spaja wszystko w jedną gładką całość.
Robię je, kiedy chcę czegoś bardziej wystawnego niż zwykła szarlotka, ale bez całodziennego stania przy mikserze. Każda warstwa piecze się szybko i osobno. Cały trud polega na cierpliwości, bo ciasto musi odpocząć w lodówce przez noc.
Jeśli masz za sobą pieczenie klasycznego miodownika, ten przepis pójdzie łatwo. Jeśli to twój pierwszy warstwowy wypiek z kremem na bazie kaszy manny, poświęć chwilę na uważne przeczytanie etapu z kremem, zanim zaczniesz.
Trzy warstwy, trzy różne tekstury
Każda z trzech warstw ma własną, krótką listę produktów. Najważniejsze to świeże masło, dobry miód płynny i drobna kasza manna, która stanowi bazę kremu.
- Masło. Buduje strukturę miodowych blatów i jest bazą kremu grysikowego.
- Miód płynny. Daje blatom ciemny kolor i wilgotność, która nie znika po upieczeniu.
- Jajka. Spajają ciasto miodowe i trzymają je w jednym kawałku po upieczeniu.
- Białka jaj. Ubite na sztywno dają biszkoptowi makowemu jego charakterystyczną lekkość.
- Mak suszony. Wnosi chrupiący posmak i drobne czarne kropki widoczne w przekroju biszkoptu.
- Kasza manna. Ugotowana w mleku i wymieszana z masłem zamienia się w gładki krem bez grudek.
- Cukier puder. Słodzi krem bez ryzyka wyczuwalnych kryształków cukru.
- Soda oczyszczona. Spulchnia ciężkie, miodowe ciasto.
- Mleko. Rozprowadza kaszę manną podczas gotowania i daje kremowi jedwabistą konsystencję.
Jak upiec i złożyć ciasto
- Zagotuj masło z miodem. Podgrzej masło, miód i cukier tylko do rozpuszczenia się masła. Nie dopuszczaj do wrzenia. Odstaw na 5 minut do przestygnięcia.
- Upiecz dwa blaty miodowe. Wmieszaj jajka, a potem mąkę wymieszaną z sodą. Podziel ciasto na dwie części i rozwałkuj każdą na blasze 24x24 cm wyłożonej papierem. Piecz w 180°C przez 12-15 minut do złotobrązowego koloru, potem wystudź całkowicie.
- Ubij i upiecz biszkopt makowy. Białka ze szczyptą soli ubij na sztywną pianę, dodawaj cukier po łyżce, na końcu wlej ocet. Delikatnie wmieszaj mąkę ze skrobią i mak. Piecz w 180°C przez 20-25 minut, wystudź w blasze.
- Ugotuj kaszę mannę. Zagotuj mleko z cukrem wanilinowym, wsyp kaszę manną drobnym strumieniem, mieszając trzepaczką. Gotuj 2-3 minuty na małym ogniu do zgęstnienia, potem przykryj folią i ostudź do temperatury pokojowej.
- Zmiksuj krem grysikowy. Miękkie masło utrzyj z cukrem pudrem przez 8-10 minut na puszysty krem. Dodawaj wystudzoną kaszę manną po łyżce, miksując dalej, aż krem będzie gładki.
- Złóż i schłodź ciasto. Na blacie rozsmaruj połowę kremu, przykryj biszkoptem, nałóż resztę kremu i przykryj drugim blatem. Oprósz cukrem pudrem i wstaw do lodówki na minimum 8 godzin, najlepiej na całą noc.
Dlaczego blaty muszą odpoczywać
Prosto z piekarnika miodowe blaty są twarde i chrupkie. To nie błąd, tylko etap, który trzeba przeczekać. Krem grysikowy oddaje wilgoć do suchego ciasta, a ciasto wchłania ją powoli, warstwa po warstwie.
Dlatego to ciasto wymaga minimum 8 godzin w lodówce, najlepiej całej nocy, czyli około 10-12 godzin od złożenia do podania. Krojenie wcześniej kończy się twardym kawałkiem i kremem, który jeszcze nie zdążył się związać z blatami.
Kasza manna bez grudek
Największy kłopot z masą grysikową to grudki. Kaszę mannę wsypuj do gorącego mleka drobnym strumieniem. Mieszaj cały czas trzepaczką, nie łyżką, bo trzepaczka rozbija zbitki zanim zdążą się sklejać.
Drugi warunek to pełne wystudzenie kaszy przed połączeniem z masłem. Ciepła masa manny, nawet lekko letnia, rozpuści ubite masło. Krem wtedy zrobi się wodnisty, zamiast puszysty. Przykryj kaszę folią dociśniętą do powierzchni, żeby nie zrobiła się skórka. Odstaw do pełnego wystudzenia w temperaturze pokojowej. Zajmie to około godziny.
Jak bezpiecznie przechowywać krem
Krem grysikowy to masa na bazie masła i mleka, więc zachowuje się jak każdy inny nabiałowy nadzień. Po pokrojeniu ciasto może stać na blacie tylko na czas podawania. Resztę trzymaj w lodówce w zamkniętym pojemniku.
University of Illinois Extension przypomina, że produkty nabiałowe pozostawione w temperaturze pokojowej dłużej niż dwie godziny wchodzą w strefę zagrożenia między około 4 a 60 stopniami Celsjusza, w której bakterie namnażają się bardzo szybko (zasada dwóch godzin). W praktyce to ciasto z kremem grysikowym nie powinno stać poza lodówką dłużej niż dwie godziny.
Miód a najmłodsi domownicy
Miód w blatach jest upieczony w wysokiej temperaturze, ale to nie zmienia jednej zasady żywieniowej. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) wskazuje, że dzieciom poniżej 12 miesiąca życia nie wolno podawać miodu ani produktów z miodem. Zakaz obejmuje też miód upieczony w cieście, ponieważ może on zawierać przetrwalniki bakterii wywołujących zatrucie jadem kiełbasianym u niemowląt (wytyczne CDC dotyczące żywienia niemowląt).
Starszym dzieciom i dorosłym to ciasto nie stwarza żadnego problemu. Na imprezę z najmłodszymi gośćmi warto po prostu przygotować dla nich osobny, bezmiodowy deser.
Sprawdzone zamiany składników
Mak suszony możesz zastąpić makiem już zmielonym ze sklepu. Biszkopt wyjdzie wtedy odrobinę ciemniejszy i bardziej miękki. Miód lipowy spokojnie zamienisz na miód wielokwiatowy albo rzepakowy, zmieni się tylko głębia aromatu.
Jeśli nie masz klasycznej kaszy manny, kasza manna błyskawiczna działa identycznie i gotuje się nawet szybciej. Cukier wanilinowy możesz zastąpić łyżeczką ekstraktu z wanilii dodanego do gorącego mleka. Jednej proporcji nie warto zmieniać, chodzi o ilość masła względem kaszy w kremie. Mniej masła daje krem, który się rozpływa po pokrojeniu ciasta.
Jak podawać to ciasto
To ciasto jest słodkie i maślane, więc najlepiej broni się z mocną czarną kawą albo z herbatą bez cukru. Mocny napar przełamuje bogactwo kremu i nie pozwala, żeby słodycz się nudziła.
Na rodzinnym stole stawiam je zwykle razem z czymś bardziej owocowym i lekkim, żeby gościom nie zabrakło kontrastu smaków. Kawałek wraca do lodówki zaraz po tym, jak talerz zostanie opróżniony.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę przygotować to ciasto dzień wcześniej?
Tak, a nawet trzeba. Ciasto musi postać w lodówce minimum 8 godzin, najlepiej całą noc, zanim zostanie pokrojone. Upiecz blaty i biszkopt jednego dnia, a krem zrób i złóż całość następnego.
- Czym zastąpić kaszę mannę w kremie?
Najbliższym zamiennikiem jest kasza manna błyskawiczna, która gotuje się szybciej i daje bardzo podobny efekt. Budyń waniliowy na mleku też zadziała, choć krem wyjdzie wtedy odrobinę mniej zwarty.
- Jak długo ciasto wytrzyma w lodówce?
W zamkniętym pojemniku zachowuje dobrą jakość przez 3-4 dni. Po tym czasie krem maślany traci świeżość, nawet jeśli ciasto wygląda bez zmian.
- Czy biszkopt makowy da się zrobić bez octu?
Ocet albo sok z cytryny stabilizują ubitą pianę z białek, dzięki czemu biszkopt nie opada podczas pieczenia. Można go pominąć, ale piana łatwiej się rozwarstwia. Wmieszaj wtedy mąkę i mak jeszcze delikatniej i piecz od razu po wyrobieniu ciasta.
- Czy to ciasto mogą jeść małe dzieci?
Dla dzieci powyżej roku i dorosłych nie ma żadnego przeciwwskazania. Dzieciom poniżej 12 miesiąca życia nie podaje się miodu w żadnej formie, również upieczonego w cieście, bo może on zawierać przetrwalniki bakterii wywołujących zatrucie jadem kiełbasianym u niemowląt.
- Czy mogę zamrozić to ciasto?
Lepiej nie. Krem na maśle i kaszy mannie po rozmrożeniu robi się ziarnisty i oddaje wodę, a biszkopt makowy traci swoją lekkość. To ciasto najlepiej smakuje świeże, zjedzone w ciągu kilku dni od złożenia.
- Jak przeliczyć przepis na mniejszą blachę?
Wszystkie trzy warstwy przelicz proporcjonalnie do powierzchni nowej blachy. Dla formy o połowę mniejszej użyj połowy każdego składnika. Czas pieczenia blatów i biszkoptu sprawdzaj wtedy 3-4 minuty wcześniej, bo cieńsza warstwa piecze się szybciej.
- Co zrobić, jeśli krem grysikowy się rozwarstwił?
Najczęściej oznacza to, że kasza manna była jeszcze ciepła, kiedy trafiła do ubitego masła. Przełóż krem z powrotem do miski i wstaw na 10 minut do lodówki, żeby się schłodził. Zmiksuj ponownie. Krem powinien się połączyć.