Pin it
Cielaczek to jedno z tych ciast z PRL, które kojarzy się z kuchnią babci i blachą prosto z piekarnika. Nazwa wzięła się z wyglądu przekroju, bo plamy kakaowego ciasta i białego twarogu układają się tak nieregularnie, że przypominają łaciatą sierść cielaka.
Piecze się je w jednej blaszce, bez wałkowania i bez schładzania ciasta. Dwie masy, kakaowa i serowa, nakładane są naprzemiennie łyżką. Dzięki temu każdy kawałek wychodzi inny.
To ciasto dla kogoś, kto chce efektownie wyglądającego wypieku bez cukierniczej precyzji. Twaróg daje wilgotny, lekko kwaskowaty środek, a kakaowe ciasto zostaje przy tym puszyste i lekkie.
Co trafia do kakaowej i serowej masy
Do tego ciasta starczą składniki, które zwykle już masz w kuchni. Liczy się jedna rzecz: twaróg powinien być suchy i zwarty, inaczej nadzienie się rozleje.
- Twaróg półtłusty. Daje wilgotny, kremowy środek i lekką kwaskowość, która przełamuje słodycz ciasta.
- Masło. Spaja masę serową i nadaje jej gładkość bez wodnistości.
- Kakao. Odpowiada za ciemny kolor i gorzkawy ton ciasta, który kontrastuje z białym nadzieniem.
- Olej roślinny. Trzyma ciasto wilgotne przez kilka dni, dłużej niż wersja na maśle.
- Mąka ziemniaczana w nadzieniu. Stabilizuje masę serową podczas pieczenia, żeby nie pękała i nie opadała.
- Proszek do pieczenia i soda. Razem podnoszą kakaowe ciasto, a soda dodatkowo pogłębia jego kolor.
- Cukier wanilowy. Łagodzi kwaskowość twarogu i podkreśla smak nadzienia.
Jak ułożyć łaciate warstwy ciasta
- Przygotuj formę i piekarnik. Wyłóż blachę o wymiarach około 23x33 cm papierem do pieczenia i nastaw piekarnik na 180°C, grzanie góra-dół, bez termoobiegu.
- Zmiksuj nadzienie serowe. Utrzyj twaróg z masłem, cukrem, cukrem wanilowym, jajkami i mąką ziemniaczaną na gładką, kremową masę bez grudek. Odstaw na bok.
- Zrób ciasto kakaowe. Ubij jajka z cukrem na puszystą masę, wlej olej i mleko, a potem dodaj przesianą mąkę wymieszaną z kakao, proszkiem do pieczenia, sodą i solą. Wymieszaj do gładkości.
- Wylej pierwszą warstwę ciasta. Wylej około połowy ciasta kakaowego na dno blaszki i rozprowadź równą warstwą łyżką lub szpatułką.
- Nałóż pierwszą warstwę sera. Nałóż łyżką połowę masy serowej na ciasto w nierównych kupkach, z przerwami między nimi. Nie rozsmarowuj jej do końca, bo to właśnie te nieregularne wyspy dają efekt łaciatego cielaczka.
- Przykryj drugą warstwą ciasta i sera. Wylej na wierzch resztę ciasta kakaowego, które nie musi dokładnie zakryć wszystkiego, a na koniec nałóż łyżką resztę masy serowej w plamach po całej powierzchni.
- Upiecz i ostudź przed krojeniem. Piecz 50-55 minut, aż wykałaczka wbita w kakaową część ciasta wyjdzie sucha. Wystudź całkowicie w formie, najlepiej kilka godzin, zanim pokroisz w kwadraty.
Dlaczego warstwy wychodzą tak nieregularne
Sekret cielaczka to sposób nakładania masy serowej. Nie rozsmarowujesz jej równą warstwą jak w zwykłym sernika na cieście. Nakładasz ją łyżką, w nieregularnych kupkach, z przerwami między nimi. Kakaowe ciasto, które wlewasz na wierzch, częściowo zatapia te kupki. Częściowo zostawia je odkryte. Dlatego każdy kawałek wygląda inaczej, a przekrój przypomina łaciatą sierść.
Ta sama zasada działa na drugiej warstwie. Jeśli rozsmarujesz nadzienie zbyt równo, stracisz efekt plam i wyjdzie zwykłe dwuwarstwowe ciasto. Im bardziej przypadkowo nałożysz łyżką masy, tym ciasto wygląda ciekawiej po przekrojeniu.
Jak nie przesuszyć kakaowego ciasta
Największym ryzykiem w cielaczku jest wyjęcie go, kiedy część kakaowa jest już sucha, a nadzienie serowe wciąż surowe w środku. Sprawdzaj wykałaczką w miejscu, gdzie widzisz ciasto kakaowe, nie nadzienie. Twaróg z jajkiem zawsze zostaje trochę wilgotny, nawet po upieczeniu.
Nadzienie z jajkiem powinno się jednak całkowicie zapiec. Takie dania z jajek powinny dojść w środku do temperatury co najmniej 71°C (160°F), zgodnie z wytycznymi uniwersyteckiego serwisu rolniczego o bezpieczeństwie jaj. W praktyce 50-55 minut w 180°C wystarcza, żeby forma o grubości około 4 cm doszła w środku.
Jeśli brzegi ciemnieją szybciej niż środek dochodzi, przykryj ciasto po 35-40 minutach kawałkiem folii aluminiowej i dopiecz do końca bez przykrycia na ostatnie kilka minut, żeby wierch nie był blady.
Zamienniki gdy nie masz twarogu
Najlepszy efekt daje twaróg sernikowy, zmielony lub przepuszczony przez praskę, bo jest gęsty i nie puszcza wody. Jeśli masz tylko twaróg w kostce, zmiksuj go dłużej albo przepuść przez sitko, inaczej nadzienie wyjdzie grudkowate. Ricotta też się nada, ale odciśnij ją najpierw na sitku z nadmiaru płynu, bo jest wodnista. Serek wiejski warto zmiksować blenderem na gładką masę, inaczej zostaną w niej grudki. Unikaj twarogów homogenizowanych w wiaderkach, bo są za wilgotne i nadzienie się nie zetnie.
Przechowywanie cielaczka na kolejne dni
Cielaczek ma w środku wcześniej surowe jajko i twaróg, więc po upieczeniu i ostudzeniu trzeba go trzymać w lodówce, nie na blacie. Zasada jest taka sama jak przy innych wypiekach z nabiałem. Zostaw ciasto do wystudzenia maksymalnie na dwie godziny, potem przełóż je pod przykryciem do lodówki.
Mówi o tym też poradnik uniwersyteckiego serwisu o przechowywaniu nabiału, zgodnie z którym miękkie i półmiękkie sery trzeba trzymać w chłodzie, żeby nie namnożyły się w nich bakterie. W lodówce, w zamkniętym pojemniku, cielaczek wytrzyma kilka dni. Smak nadzienia nawet się przegryzie i zyska na głębi. Ciasto można też mrożyć w porcjach, owinięte folią, i rozmrażać w lodówce przez noc.
Z czym podawać kakaowego cielaczka
Cielaczek jest słodki i wilgotny, więc najlepiej smakuje bez dodatków, prosto z talerzyka. Filiżanka czarnej kawy albo mocnej herbaty dobrze balansuje słodycz nadzienia. Latem kawałek ciasta możesz podać z odrobiną owoców sezonowych, na przykład truskawkami albo wiśniami, które pasują do kakaowo-serowego smaku. Jeśli robisz je na przyjęcie, krój w mniejsze kwadraty, bo ciasto jest treściwe i po jednym większym kawałku szybko robi się sycące.
Wariacje z dżemem albo bakaliami
Klasyczna wersja nie potrzebuje żadnych dodatków, ale cielaczek dobrze przyjmuje drobne zmiany. Do ciasta kakaowego możesz dodać 2-3 łyżki dżemu wiśniowego, wymieszanego tylko częściowo, żeby zostały w nim smugi. Do nadzienia serowego pasują też rodzynki namoczone wcześniej w ciepłej wodzie albo odrobina skórki pomarańczowej. Jeśli lubisz wyraźniejszy smak kakaowy, zwiększ kakao do 4 łyżek i dodaj łyżeczkę mocnej kawy do ciasta. To nie zmieni konsystencji, tylko pogłębi kolor i aromat.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy można zrobić cielaczka bez jajek w nadzieniu serowym?
Jajka w nadzieniu odpowiadają za to, że masa serowa się zetnie i nie rozpłynie podczas pieczenia. Bez nich nadzienie zostanie wilgotne i luźne, nawet po pełnym czasie pieczenia. Jeśli chcesz ograniczyć liczbę jajek, zastąp jedno z nich dwiema łyżkami mąki ziemniaczanej, ale efekt będzie mniej kremowy.
- Jak długo cielaczek zachowuje świeżość?
W lodówce, w zamkniętym pojemniku, ciasto smakuje dobrze przez kilka dni. Po upieczeniu i wystudzeniu przełóż je do chłodu najpóźniej po dwóch godzinach, tak jak inne wypieki z twarogiem i jajkami. Możesz je też pokroić i zamrozić w porcjach na dłuższe przechowywanie.
- Czym zastąpić twaróg w cielaczku?
Najbliższy efekt dają gęste sery twarogowe przeznaczone do sernika. Ricotta też się sprawdzi, jeśli wcześniej odciśniesz z niej nadmiar płynu na sitku. Serek wiejski trzeba zmiksować blenderem, inaczej w nadzieniu zostaną grudki.
- Czy cielaczka można upiec dzień wcześniej?
Tak, i nawet lepiej smakuje następnego dnia, kiedy nadzienie całkowicie stężeje i smaki się przegryzą. Upiecz go, ostudź do temperatury pokojowej, a potem przechowuj w lodówce pod przykryciem. Krój dopiero po całkowitym wystudzeniu, inaczej warstwa serowa się rozpadnie.
- Dlaczego moje nadzienie serowe opadło na dno formy?
Najczęściej winny jest zbyt wodnisty twaróg albo zbyt rzadkie ciasto kakaowe, które nie utrzymało nakładanych na niego kupek. Odciśnij twaróg z nadmiaru płynu przed zmiksowaniem i sprawdź, czy ciasto kakaowe ma konsystencję gęstej śmietany, a nie lejącego się płynu. Nakładanie nadzienia łyżką, a nie wylewanie go, też pomaga mu zostać na powierzchni.
- Czy mogę upiec cielaczka w innej wielkości formy?
Tak, ale dopasuj czas pieczenia do grubości ciasta. W większej, płytszej formie upiecze się szybciej, nawet w 35-40 minut. W mniejszej i głębszej formie potrzebuje więcej czasu, czasem nawet 65-70 minut. Zawsze sprawdzaj wykałaczką w części kakaowej, a nie tylko na oko po kolorze wierchu.