Pin it
Kawka to jedno z tych ciast, które w wielu polskich domach piecze się tylko raz, a potem wraca do niego cała rodzina. Kawowy biszkopt, kwaśny dżem z czarnej porzeczki i gładki krem cappuccino razem dają smak, który trudno opisać słowami. Trzeba go po prostu spróbować.
To ciasto dla ludzi, którzy kawę traktują serio. Biszkopt piecze się z kawą rozpuszczalną i kakao, krem na bazie żółtek i mleka dostaje drugą dawkę aromatu z kawy cappuccino, a na samym wierchu leży garść świeżo zmielonych ziaren. Porzeczka wchodzi między warstwy, żeby przełamać słodycz i dodać lekką kwaskowość.
Kawka wymaga trochę czasu, bo krem trzeba ugotować na blacie, a całe ciasto najlepiej schłodzić kilka godzin przed podaniem. Praca przy niej jest prosta, tylko rozłożona w czasie. Zrób ją wieczorem, a następnego dnia masz gotowy deser na kawę z sąsiadką.
Co znajdziesz w cieście kawka
Żaden ze składników nie jest egzotyczny, większość prawdopodobnie masz już w kuchni. Zwróć uwagę tylko na dżem, wybierz gęsty, intensywny dżem z czarnej porzeczki, bo to on odpowiada za charakter całego ciasta.
- Jajka. Ubite z cukrem na puch, dają biszkoptowi lekkość bez dodatku tłuszczu w cieście.
- Kawa rozpuszczalna i kakao. Barwią i aromatyzują spód, dzięki nim biszkopt pachnie kawą już na surowo.
- Mąka ziemniaczana. Część mąki pszennej zastępuje skrobia, dzięki czemu biszkopt wychodzi delikatny, nie gumowaty.
- Olej. Zamiast masła w cieście utrzymuje biszkopt wilgotny nawet po dniu w lodówce.
- Żółtka i mleko. Razem z mąką tworzą bazę budyniową kremu, która później łączy się z masłem.
- Masło. Ubite na puch i połączone z ostudzoną bazą daje kremowi gładką, stabilną strukturę.
- Kawa cappuccino rozpuszczalna. Dodaje kremowi słodkiej, mlecznej kawowej nuty, innej niż sama czarna kawa.
- Dżem z czarnych porzeczek. Kwaskowata warstwa, która przełamuje słodycz kremu i cukru w biszkopcie.
- Świeżo zmielona kawa. Posypana na wierchu, dodaje chrupkości i wyrazistego aromatu przy pierwszym kęsie.
Jak powstaje ciasto kawka
- Ubij jajka z cukrem. Ubijaj 5 jajek z cukrem mikserem na wysokich obrotach przez 5-7 minut, aż masa zblednie i urośnie około trzykrotnie, to podstawa lekkości biszkoptu.
- Dodaj suche składniki i olej. Przesiej do masy jajecznej mąkę pszenną, mąkę ziemniaczaną, kawę rozpuszczalną, kakao i proszek do pieczenia, wymieszaj delikatnie szpatułką, a na końcu wlej olej i połącz na gładkie ciasto.
- Upiecz spód. Przełóż ciasto do blaszki ok. 33 na 22 cm wyłożonej papierem do pieczenia i piecz w piekarniku nagrzanym do 170°C przez 20-25 minut, do suchego wykałaczki, potem odstaw do całkowitego wystudzenia.
- Ugotuj bazę kremu. W garnku połącz mleko, żółtka, cukier, mąkę pszenną i mąkę ziemniaczaną, podgrzewaj na średnim ogniu, mieszając bez przerwy trzepaczką, aż masa zgęstnieje jak budyń, to zajmie około 8-10 minut.
- Wmieszaj kawę i ostudź bazę. Zdejmij bazę z ognia, wmieszaj kawę cappuccino i przełóż do płaskiego naczynia, żeby szybciej ostygła do temperatury pokojowej, mieszając co jakiś czas.
- Połącz z masłem. Ubij masło na puch, a potem dokładaj po łyżce ostudzoną bazę kawową, ubijając do uzyskania gładkiego, jednolitego kremu.
- Przełóż i wykończ. Jeśli chcesz, skrop zimny biszkopt rumem lub mocną przestudzoną kawą, potem pokryj go równą warstwą dżemu z czarnej porzeczki, a na niej rozsmaruj krem cappuccino. Wierch posyp świeżo zmielonymi ziarnami kawy i wstaw ciasto do lodówki na minimum 3-4 godziny, najlepiej na całą noc.
Jak nie zważyć kremu cappuccino
Krem na bazie żółtek to najbardziej wymagający element tego ciasta, ale rozsądne tempo rozwiązuje większość problemów. Mleko z żółtkami, cukrem i mąką gotujesz na średnim ogniu, mieszając bez przerwy, żeby żółtka ścięły się równomiernie, a nie w grudki przy dnie garnka. Baza jest gotowa, gdy gęstnieje jak budyń i zostawia wyraźny ślad na łyżce. Taki sposób gotowania zapewnia żółtkom bezpieczną obróbkę termiczną, podobną do tej, jaką dla potraw z jajek opisuje wykaz bezpiecznych temperatur FoodSafety.gov. Drugi krok to ostudzenie bazy do temperatury pokojowej, zanim trafi do ubitego masła. Ciepła baza po prostu roztopi masło i krem się rozwarstwi, zamiast związać w gładką masę. Jeśli nie masz czasu czekać, przełóż bazę do płaskiego naczynia, tak szybciej odda ciepło.
Dlaczego porzeczka ratuje to ciasto
Sam krem cappuccino i słodki biszkopt to dużo cukru na raz, dlatego dżem z czarnej porzeczki nie jest tu dodatkiem na pokaz. Jego kwaskowość i wyrazisty, lekko cierpki smak przecinają słodycz kremu i nie dają ciastu zjeść się nudnym po trzecim kawałku. Warto wybrać dżem gęsty, bez dużej ilości wody, bo rzadki szybko rozmoczy spód i warstwy zaczną się przesuwać przy krojeniu. Jeśli masz w spiżarni dżem z czarnej porzeczki robiony samodzielnie, to właśnie to miejsce, w którym jego intensywny smak naprawdę się wybija, mocniej niż w przypadku łagodniejszych owoców.
Kiedy nasączać, a kiedy nie
Biszkopt nasączaj dopiero, gdy jest całkiem zimny, inaczej razem z płynem zmiękczy się za bardzo i trudno będzie go później kroić w równe kawałki. Alkohol jest tu tradycją, nie koniecznością, więc możesz go pominąć albo zamienić na mocną, przestudzoną kawę czy herbatę. Ciasto łączy kawę rozpuszczalną w spodzie z kawą cappuccino w kremie, więc jeden kawałek ma umiarkowaną dawkę kofeiny, w granicach, które dla dorosłych opisuje jako bezpieczne europejski urząd EFSA. Osobom wrażliwym na kofeinę i małym dzieciom lepiej podać mniejszy kawałek, zwłaszcza wieczorem.
Ile czasu wytrzyma kawka w lodówce
Krem z masłem i żółtkami to nadzienie, które trzeba trzymać w chłodzie, nie na blacie. Po upieczeniu i przełożeniu wstaw ciasto do lodówki w zamkniętym pojemniku lub pod przykryciem, i zjedz je w ciągu 3-4 dni, podobnie jak zaleca się dla ciast i placków z nadzieniem budyniowym w wykazie przechowywania żywności FoodSafety.gov. Sam biszkopt bez kremu mrozi się dobrze, ale całe ciasto z kremem na maśle po rozmrożeniu często robi się wodniste, więc lepiej go nie zamrażać. Kawka smakuje najlepiej na drugi dzień, kiedy smaki warstw dobrze się przegryzą.
Zamienniki, które naprawdę działają
Kawę rozpuszczalną możesz zastąpić mocnym espresso, zmniejszając o tyle samo inny płyn w cieście, bo biszkopt nie lubi nadmiaru wilgoci. Dżem z czarnej porzeczki zamienisz na wiśniowy albo z agrestu, zachowując podobną kwaskowość. Jeśli nie masz kawy cappuccino w proszku, użyj tej samej ilości kawy rozpuszczalnej i dodaj do kremu dwie łyżki cukru więcej, żeby wyrównać słodycz. Ciasto nie jest dobrym kandydatem na wersję bez laktozy czy bez jajek, bo krem budyniowy na maśle i żółtkach to jego główna charakterystyka, a zamienniki roślinne zwykle nie dają tej samej stabilnej struktury.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy do ciasta kawka można użyć espresso zamiast kawy rozpuszczalnej?
Tak, możesz zastąpić kawę rozpuszczalną mocno zaparzonym espresso lub skoncentrowaną kawą z ekspresu. Zmniejsz wtedy ilość innego płynu w cieście o tyle samo, ile dolejesz kawy, żeby biszkopt nie wyszedł zbyt wilgotny.
- Jak długo można przechowywać ciasto kawka?
Ze względu na krem na bazie żółtek i masła trzymaj ciasto w lodówce, w zamkniętym pojemniku, i zjedz je w ciągu 3-4 dni. Tyle samo czasu rekomenduje się dla ciast i placków z nadzieniem budyniowym w wykazie przechowywania żywności FoodSafety.gov.
- Czy ciasto kawka można zamrozić?
Sam biszkopt, bez kremu i dżemu, mrozi się dobrze przez około miesiąc, owinięty szczelnie folią. Całego ciasta z kremem na maśle lepiej nie zamrażać, bo po rozmrożeniu krem często się rozwarstwia i robi się wodnisty.
- Czym zastąpić dżem z czarnej porzeczki?
Dobrze sprawdzi się dżem z wiśni, malin albo agrestu, każdy ma podobną kwaskowość, która przełamuje słodycz kremu. Wybieraj dżem gęsty, bez dużej ilości syropu, żeby nie rozmoczył biszkoptu.
- Ile kofeiny zawiera jeden kawałek i czy mogą go jeść dzieci?
Jeden kawałek zawiera umiarkowaną dawkę kofeiny, bliską niewielkiej filiżance słabej kawy, bo kofeina pochodzi z kawy rozpuszczalnej w biszkopcie i z kawy cappuccino w kremie. Dla dorosłych to ilość daleka od dziennych limitów opisanych przez EFSA, ale małym dzieciom lepiej podać mniejszy kawałek, zwłaszcza wieczorem.
- Dlaczego mój krem cappuccino się zważył?
Najczęściej masło dodano do jeszcze ciepłej bazy kawowej, przez co się rozpuściło i oddzieliło od reszty. Schłodź krem w lodówce na 15-20 minut i ubij go ponownie mikserem, powinien wrócić do gładkiej konsystencji.
- Czy nasączanie alkoholem jest konieczne?
Nie, to element tradycyjny, ale opcjonalny. Możesz go pominąć albo zastąpić mocno zaparzoną, przestudzoną kawą albo herbatą, ciasto i tak będzie wilgotne dzięki kremowi i dżemowi.