Pin it
Placek orzechowy to jeden z tych wypieków, które pachną całym domem jeszcze przed wyjęciem z piekarnika. Dwie chrupiące warstwy kruchego ciasta trzymają w środku gęstą bezę pełną zmielonych orzechów włoskich. Brzmi jak ciasto na specjalną okazję, a tymczasem robi się je z prostych, dostępnych składników.
Samo pieczenie zajmuje około 35 minut, ale licząc schłodzenie ciasta i stygnięcie przed krojeniem, na cały proces warto zarezerwować około dwóch godzin. To wypiek dla ludzi, którzy lubią mocny, orzechowy smak bez dodatkowych kremów i polew, jedyna dekoracja to cukier puder na wierzchu.
Co znajdziesz w cieście i bezie
Do tego wypieku nie potrzebujesz niczego wyszukanego, liczy się jakość orzechów i świeże jajka. Kupuj orzechy włoskie w całości i mielej je tuż przed użyciem, bo zmielone szybciej jełczeją.
- Mąka pszenna. Buduje kruchą strukturę obu warstw ciasta.
- Zimne masło. Odpowiada za kruchość, musi być naprawdę chłodne, kiedy łączysz je z mąką.
- Cukier puder do ciasta. Rozpuszcza się szybciej niż cukier kryształ, dzięki czemu spód nie jest ziarnisty.
- Żółtka. Spajają ciasto i dodają mu delikatnego koloru.
- Proszek do pieczenia. Lekko podnosi spód, żeby nie wyszedł zbity.
- Kwaśna śmietana. Dociąga ciasto, kiedy masło i mąka same się nie łączą.
- Białka. Ubite na sztywno budują puszystą bezę z orzechami.
- Cukier do bezy. Stabilizuje piankę i nadaje jej chrupkość po upieczeniu.
- Orzechy włoskie, zmielone. Główny bohater przepisu, dają gęsty, intensywny smak.
- Odrobina mąki do bezy. Wiąże pianę, dzięki czemu beza nie wypływa podczas pieczenia.
- Cukier puder do oprószenia. Jedyna dekoracja placka, dodaje słodyczy na wierzchu.
Jak upiec placek krok po kroku
- Zrób kruche ciasto. Mąkę przesiej do miski, dodaj zimne masło pokrojone w kostkę i posiekaj na drobną kruszonkę. Wsyp cukier puder, proszek do pieczenia i sól, dodaj żółtka i zagniataj krótko, aż ciasto się zbije. Jeśli jest za suche, dodaj łyżkę kwaśnej śmietany. Zawiń w folię i schłodź w lodówce 30 minut.
- Rozwałkuj dwie warstwy. Blachę o wymiarach około 23 na 33 cm wyłóż papierem do pieczenia. Schłodzone ciasto podziel na dwie części. Jedną rozwałkuj na prostokąt wielkości blachy i przełóż na dno formy, drugą rozwałkuj między dwoma arkuszami papieru i odłóż do lodówki.
- Ubij białka na sztywną pianę. Białka ubij mikserem na niskich obrotach do spienienia, potem zwiększ prędkość i dosypuj cukier łyżka po łyżce. Ubijaj kilka minut, aż piana będzie gęsta, sztywna i lśniąca, a cukier całkiem się rozpuści.
- Połącz pianę z orzechami. Do ubitej piany dodaj zmielone orzechy włoskie, mąkę i szczyptę soli. Wymieszaj delikatnie szpatułką, składając masę od dołu do góry, żeby piana nie opadła.
- Złóż placek i piecz. Masę orzechową rozsmaruj równomiernie na spodzie w blasze. Przykryj drugą warstwą ciasta, delikatnie dociskając brzegi. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C bez termoobiegu przez około 35 minut, aż wierzch będzie złoty.
- Ostudź i oprósz cukrem pudrem. Upieczony placek zostaw w blasze do całkowitego wystudzenia, najlepiej na co najmniej godzinę, inaczej warstwy się rozklejają podczas krojenia. Dopiero zupełnie zimny placek oprósz cukrem pudrem i pokrój na kwadraty.
Sekret dobrej bezy to czyste białka
Podstawą udanej bezy orzechowej są dokładnie oddzielone białka. Nawet odrobina żółtka w misce sprawia, że piana nie urośnie, bo tłuszcz z żółtka blokuje białkom możliwość oblepiania pęcherzyków powietrza, jak tłumaczy opracowanie o nauce stojącej za bezą. Z tego samego źródła wynika, że białka w temperaturze pokojowej ubijają się na większą, stabilniejszą pianę niż zimne, prosto z lodówki. Wyjmij jajka z lodówki z wyprzedzeniem i oddzielaj białka jedno po drugim do osobnej miseczki, zanim przełożysz je do głównej.
Dlaczego spód czasem się rozklei
Najczęstszy problem z tym plackiem to rozklejający się środek. Ciepłe masło w cieście sprawia, że warstwy robią się gumowe, więc trzymaj masło i uformowane ciasto w lodówce aż do momentu pieczenia. Drugi błąd to zbyt krótkie pieczenie, środek bezy musi się dobrze związać, inaczej będzie wilgotny i placek rozpadnie się przy krojeniu. Piecz, aż wierzch będzie równomiernie złoty, a nie tylko lekko zabarwiony po bokach. Jeśli brzegi robią się za ciemne, zanim środek dojdzie, przykryj placek na ostatnie kilka minut kawałkiem folii aluminiowej. I nie krój placka na ciepło, nawet jeśli pachnie zachęcająco, warstwy muszą najpierw stężeć.
Inne orzechy i wersje bez glutenu
Orzechy włoskie można swobodnie zamieniać na orzechy laskowe albo pekany, zachowując tę samą ilość, 300 gramów zmielonych orzechów na całą bezę. Mieszanka orzechów włoskich z laskowymi daje łagodniejszy, bardziej karmelowy smak. Osoby, które nie jedzą glutenu, mogą zamienić mąkę pszenną na gotową mieszankę bezglutenową do wypieków, w takiej samej proporcji, zarówno w cieście, jak i w dwóch łyżkach mąki dodawanych do bezy. Ciasto z mąką bezglutenową bywa bardziej kruche i łatwiej się łamie, więc rozwałkowuj je od razu między dwoma arkuszami papieru do pieczenia i przenoś razem z papierem. Placek nie wyjdzie w pełni wegański, bo beza i ciasto opierają się na jajkach i maśle, ale jest bezmięsny, więc świetnie sprawdza się na wegetariańskim stole.
Ile dni zachowa świeżość
Masa orzechowa przed pieczeniem zawiera surowe białka, więc nie zostawiaj uformowanego placka na blacie zbyt długo, zanim wstawisz go do piekarnika. Potrawy z surowych jajek nie powinny stać w temperaturze pokojowej dłużej niż dwie godziny, jak podaje rządowy poradnik na temat bezpiecznego obchodzenia się z jajkami. Po upieczeniu placek jest już bezpieczny w temperaturze pokojowej, pod przykryciem wytrzyma najlepiej 2-3 dni, a w cieplejszej kuchni lepiej przełożyć go do lodówki. Jeśli planujesz go na później, możesz zamrozić całość bez cukru pudru i oprószyć dopiero po rozmrożeniu.
Z czym podawać placek orzechowy
Ten placek jest słodki i bardzo orzechowy, więc najlepiej smakuje z czymś, co go odetchnie. Filiżanka czarnej herbaty albo mocnej kawy z mlekiem równoważy słodycz bezy. Na rodzinne spotkanie możesz podać kawałki na małym talerzyku, bez dodatków, cukier puder na wierzchu wystarczy jako cała dekoracja. Jeśli chcesz podać go na deser po obiedzie, dołóż łyżkę gęstej śmietany kremówki albo odrobinę jogurtu naturalnego, kontrast kwaśnego z mocno orzechowym środkiem dobrze się broni. Placek dobrze się kroi na mniejsze kawałki na przyjęcie, bo jest wyraźnie słodki i sycący, więc niewielka porcja zwykle wystarcza.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę przygotować placek orzechowy dzień wcześniej?
Tak, a nawet lepiej to zrobić, bo po całej dobie warstwy ciasta i bezy się przegryzają i smak orzechów jest wyraźniejszy. Przechowuj go przykryty w chłodnym miejscu i oprósz cukrem pudrem tuż przed podaniem, żeby cukier się nie rozpuścił.
- Czym mogę zastąpić orzechy włoskie?
Możesz użyć zmielonych orzechów laskowych albo pekanów, w takiej samej ilości. Dobrze smakuje też mieszanka pół na pół orzechów włoskich i laskowych, smak wychodzi łagodniejszy.
- Jak długo przechowywać upieczony placek i jak go trzymać?
Trzymaj go w zamkniętym pojemniku lub pod przykryciem w temperaturze pokojowej do 2-3 dni, a jeśli w kuchni jest ciepło, lepiej przełóż go do lodówki. Przed podaniem możesz go lekko podgrzać, żeby beza znowu była chrupiąca.
- Dlaczego beza mi opadła albo się rozkleiła?
Najczęściej winne są niedokładnie oddzielone białka, bo odrobina żółtka blokuje ubijanie piany. Drugi powód to zbyt krótkie pieczenie, przez co środek pozostaje wilgotny i warstwy się rozpadają przy krojeniu. Piecz, aż wierzch będzie równomiernie złoty, i zawsze studź placek co najmniej godzinę przed krojeniem.
- Czy da się zrobić bezglutenową wersję placka orzechowego?
Tak, wystarczy zamienić mąkę pszenną na bezglutenową mieszankę do wypieków w takiej samej proporcji, zarówno w cieście, jak i w bezie. Ciasto może być odrobinę bardziej kruche, więc rozwałkowuj je między dwoma arkuszami papieru.
- Ile porcji wychodzi z jednej blachy i jak go pokroić?
Z blachy o wymiarach 23 na 33 cm wychodzi około 20 kawałków wielkości sporego ciasteczka. Krój ostrym nożem na prostokąty lub kwadraty, dopiero gdy placek jest całkiem zimny.
- Czy placek orzechowy można zamrozić?
Tak, dobrze znosi zamrażanie na około miesiąc, najlepiej bez cukru pudru na wierzchu. Zawiń go ciasno w folię, a po rozmrożeniu w lodówce oprósz cukrem pudrem tuż przed podaniem.