Pin it
Miodownik z masą serową to ciasto, które w wielu polskich domach piecze się od pokoleń. Trzy miodowe, lekko korzenne warstwy przekładane gęstym, serowym nadzieniem dają smak gdzieś pomiędzy piernikiem i sernikiem. Jeśli szukasz ciasta na duże spotkanie rodzinne, to jest dobry wybór.
Jedyny haczyk to czas. Miodownik potrzebuje co najmniej 8 godzin w lodówce, najlepiej całej nocy, żeby warstwy zmiękły i złączyły się w jedną całość. Sama praca przy blasze zajmuje około godziny, resztę robi lodówka.
Masę serową gotujesz na kuchence, więc jajka w niej są dobrze ścięte, a nie tylko wmieszane na surowo. To ma znaczenie i dla konsystencji, i dla bezpieczeństwa dania z surowych składników.
Co znajdziesz w miodowych warstwach
Podstawa to proste składniki, które prawdopodobnie masz już w kuchni. Warto tylko kupić tłusty twaróg i prawdziwy miód, bo od nich zależy cały smak ciasta.
- Mąka pszenna. Baza miodowych placków, daje im strukturę i lekką chrupkość po upieczeniu.
- Miód. Główny smak ciasta, podgrzany z sodą nabiera głębszego, karmelowego tonu.
- Masło lub margaryna. Zmiękcza placki i masę serową, nie pozwala ciastu wyjść suchym.
- Cukier. Słodzi placki i nadzienie, pomaga też plackom się ładnie zrumienić.
- Jajka. Spajają ciasto i zagęszczają masę serową podczas gotowania na kuchence.
- Soda oczyszczona. Podgrzana razem z miodem spulchnia placki i daje im charakterystyczną porowatą strukturę.
- Cynamon. Korzenna nuta, która łagodzi słodycz miodu w cieście.
- Tłusty twaróg. Serce nadzienia, najlepiej przepuszczony przez sitko albo zmielony, żeby masa była gładka.
- Budyń waniliowy w proszku. Zagęszcza masę serową podczas gotowania i dodaje jej waniliowego aromatu.
- Mleko. Rozprowadza budyń i ułatwia wymieszanie masy na gładką konsystencję.
- Mąka ziemniaczana. Dodatkowe zagęszczenie masy, przydatne, jeśli twaróg jest bardzo wilgotny.
Jak upiec i złożyć miodownik
- Podgrzej miód z cukrem i masłem. W małym garnku rozpuść miód, połowę cukru i kawałek masła, zdejmij z ognia i wmieszaj sodę. Mieszanka spieni się i lekko zbrązowieje, to jest normalne.
- Zrób ciasto na placki. Mąkę wymieszaj z cynamonem, dodaj jajka, resztę cukru i przestudzoną miodową mieszankę. Zagnieć gładkie, elastyczne ciasto i podziel je na trzy równe części.
- Upiecz trzy warstwy. Każdą część rozwałkuj lub rozprowadź rękami na blasze wyłożonej papierem, na wielkość blachy 23 na 33 centymetry. Piecz w 180-190 stopniach Celsjusza przez 12-15 minut, do złotego koloru, i od razu zdejmij z blachy na kratkę.
- Ugotuj masę serową. Jajka roztrzep z cukrem, budyń rozprowadź w mleku, masło rozpuść osobno. Wszystko połącz z twarogiem w garnku i gotuj na małym ogniu, mieszając bez przerwy, aż masa zgęstnieje, około 8-10 minut.
- Złóż ciasto na ciepło. Na pierwszym plackku rozłóż połowę gorącej masy serowej, przykryj drugim plackiem, dodaj resztę masy i przykryj trzecim plackiem. Lekko dociśnij dłonią całość.
- Schłodź całość. Przykryj ciasto i wstaw do lodówki na co najmniej 8 godzin, najlepiej na całą noc. W tym czasie warstwy zmiękną i się przegryzą.
- Pokrój i podaj. Krój ostrym nożem zanurzonym w gorącej wodzie, to daje czyste kawałki z widocznymi warstwami.
Dlaczego podgrzewasz miód z sodą
Ten krok wygląda jak drobny trik, a naprawdę decyduje o charakterze całego ciasta. Gdy miód, cukier i masło się podgrzewają, a potem dodajesz sodę, mieszanka pieni się i lekko ciemnieje. To reakcja, która rozwija głębszy, prawie karmelowy smak miodu i jednocześnie spulchnia ciasto podczas pieczenia, dzięki czemu placki wychodzą lekkie, a nie zbite.
Jeśli pominiesz podgrzewanie i po prostu wymieszasz zimny miód z sodą, placki wyjdą płaskie i mniej aromatyczne. Warto też pilnować temperatury piekarnika, bo przy 200 stopniach i więcej placki łatwo się przypalają na brzegach, zanim środek zdąży się dopiec.
Dlaczego gotujesz masę serową
Masa serowa w tym przepisie zawiera surowe jajka, które muszą się dobrze zetrzeć podczas gotowania, a nie tylko wmieszać na ciepło. Mieszanie na małym ogniu, bez przerwy, do momentu aż masa zgęstnieje, pozwala jajkom się ściąć całkowicie. Amerykański departament rolnictwa USDA w swoich wytycznych dotyczących bezpieczeństwa potraw z jajek zaleca właśnie taki sposób przygotowania, czyli podgrzewanie mieszaniny z jajkami do momentu, gdy zgęstnieje, a nie podawanie jej na surowo.
Jeśli masa zacznie się robić grudkowata, zmniejsz ogień i energicznie mieszaj trzepaczką. Grudki zwykle oznaczają, że dno garnka jest za gorące, a nie że coś zrobiłaś źle od początku.
Jak długo przechowywać miodownik
Gotowy miodownik trzymaj w lodówce, przykryty folią lub pod pokrywką, i zjedz w ciągu 3-4 dni. Nadzienie na bazie twarogu, jajek i mleka to produkt łatwo psujący się, więc nie powinno stać dłużej na blacie niż chwilę przy krojeniu i podawaniu. Strona foodsafety.gov przypomina, że łatwo psujące się produkty nie powinny leżeć poza lodówką dłużej niż dwie godziny, a to dobra zasada też dla kawałków miodownika zostawionych na stole podczas imprezy.
Same placki, upieczone bez nadzienia, można zamrozić na około miesiąc. Rozmrażaj je w temperaturze pokojowej, zanim przełożysz je masą serową.
Czym zastąpić twaróg i margarynę
Jeśli nie masz tłustego twarogu w kawałku, zmielony twaróg z wiaderka też zadziała, choć masa wyjdzie odrobinę gładsza i mniej zbita. Ricotta albo mascarpone zmienią charakter nadzienia na bardziej kremowy i mniej treściwy, ale w awaryjnej sytuacji można ich użyć w tej samej ilości.
Margarynę możesz zawsze zamienić na masło, ciasto wyjdzie odrobinę bardziej maślane w smaku i trochę szybciej się rozpuści w cieplejszej kuchni. Budyń waniliowy możesz zastąpić budyniem śmietankowym, jeśli wolisz mniej wyraźny aromat wanilii.
Z czym podawać miodownik
Miodownik najlepiej smakuje w chłodzie, prosto z lodówki, z kubkiem mocnej czarnej herbaty lub kawy. Korzenny smak miodu i cynamonu dobrze komponuje się też z filiżanką kawy z mlekiem po obiedzie.
Na święta możesz posypać wierzch odrobiną cynamonu albo startej czekolady, chociaż tradycyjny miodownik wcale tego nie potrzebuje. Kawałek sam w sobie jest wystarczająco bogaty, żeby stanowić deser bez dodatków.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć twarogu z wiaderka zamiast tradycyjnego z sitka?
Tak, zmielony twaróg z wiaderka działa dobrze i jest szybszy w użyciu. Masa wyjdzie odrobinę gładsza, a nie tak zbita jak z twarogu przepuszczonego ręcznie przez sitko. Wybierz twaróg tłusty, bo chudy łatwiej się rozwarstwia podczas gotowania.
- Jak długo przechowywać miodownik i czy można go zamrozić?
Gotowe ciasto z nadzieniem trzymaj w lodówce do 3-4 dni, przykryte folią lub pod pokrywką. Same miodowe placki, bez masy serowej, można zamrozić na około miesiąc w szczelnym pojemniku. Złożonego już ciasta z twarogiem lepiej nie zamrażać, bo nadzienie po rozmrożeniu robi się wodniste.
- Czy można skrócić czas chłodzenia w lodówce?
Minimum to około 8 godzin, bo w tym czasie wilgoć z masy serowej wnika w suche miodowe placki i zmiękcza je na tyle, że da się je ładnie pokroić. Krótsze chłodzenie zostawi placki twarde i trudne do przecięcia równym kawałkiem.
- Czy ten miodownik da się zrobić bezglutenowy?
Można spróbować zamienić mąkę pszenną na bezglutenową mieszankę do wypieków w tej samej ilości, choć placki wyjdą trochę bardziej kruche i mniej elastyczne przy formowaniu. Nie testowaliśmy tego wariantu, więc traktuj go jako kierunek do własnych prób, a nie gwarantowany efekt.
- Z czym najlepiej podawać miodownik?
Najlepiej smakuje prosto z lodówki, do mocnej herbaty albo kawy. Na święta można go podać jako jeden z kilku ciast na stole, obok maślanych kruchych wypieków, bo jego smak jest wyraźny i korzenny, a nie przesadnie słodki.
- Masa serowa wyszła mi grudkowata, co zrobiłam źle?
Najczęściej dno garnka było za gorące i jajka ścięły się nierówno, zanim reszta masy zdążyła się podgrzać. Zmniejsz ogień, energicznie mieszaj trzepaczką i w razie potrzeby przetrzyj masę przez sitko, zanim przełożysz nią placki.