Pin it
Szarlotka z budyniem to ta wersja klasycznego ciasta jabłkowego, którą robi się wtedy, gdy zwykła szarlotka wydaje się za sucha. Warstwa budyniu między jabłkami a kruchym spodem sprawia, że każdy kawałek jest wilgotny, kremowy i trzyma się razem na widelcu.
To ciasto, które kojarzy się z niedzielnym popołudniem, gdy dom pachnie cynamonem i wanilią. Nie wymaga trudnych technik, tylko odrobiny cierpliwości przy studzeniu, zanim pokroisz je na kawałki.
Z czego zrobisz szarlotkę z budyniem
Ten przepis opiera się na trzech prostych warstwach, kruchym spodzie, słodkich jabłkach i gładkim budyniu. Wybierz jabłka, które są twarde i lekko kwaśne, bo miękkie odmiany rozpadną się podczas pieczenia.
- Mąka pszenna. Podstawa kruchego ciasta, daje spodowi zwartą, ale delikatną strukturę.
- Zimne masło. Odpowiada za kruchość, im zimniejsze podczas zagniatania, tym lepszy efekt.
- Jajko. Spaja ciasto i ułatwia formowanie spodu w tortownicy.
- Jabłka. Serce ciasta, kwaśne odmiany jak antonówki trzymają kształt i nie rozmakają pod budyniem.
- Cynamon. Klasyczny towarzysz jabłek, dodaje ciepła bez przytłaczania smaku.
- Mleko. Baza budyniu, im pełniejsze tym gładsza konsystencja.
- Budyń waniliowy w proszku. Zagęszcza mleko w kremową warstwę, która trzyma jabłka na miejscu.
- Masło i mąka na kruszonkę. Opcjonalna, chrupiąca warstwa na wierzchu kontrastująca z miękkim środkiem.
Jak upiec ją krok po kroku
- Zagnieć ciasto kruche. Zimne masło posiekaj z mąką, cukrem i solą na kruszącą się masę, dodaj jajko i proszek do pieczenia, zagnieć szybko w jednolitą kulę. Zawiń w folię i schłodź przez 30 minut.
- Wyłóż ciasto do formy. Rozwałkuj około trzy czwarte ciasta i wyłóż nim dno oraz brzegi natłuszczonej tortownicy o średnicy 26 cm, ponakłuwaj widelcem i podpiecz wstępnie w 180°C przez 10 minut.
- Przygotuj jabłka. Obrane i pokrojone jabłka wymieszaj z cukrem, cynamonem i sokiem z cytryny, ułóż równą warstwą na podpieczonym spodzie.
- Ugotuj budyń. Zagotuj mleko z cukrem, wsyp proszek budyniowy rozmieszany w odrobinie zimnego mleka i mieszaj energicznie na małym ogniu, aż zgęstnieje. Od razu wylej gorący budyń na jabłka, żeby równo się rozprowadził.
- Dodaj kruszonkę. Pozostałe ciasto lub osobno przygotowaną kruszonkę z masła, mąki i cukru rozkrusz palcami i rozsyp równomiernie na wierzchu budyniu.
- Piecz do zarumienienia. Piecz w 180°C przez 35-40 minut, aż wierzch się zarumieni a budyń stężeje. Studź w formie co najmniej dwie godziny przed krojeniem.
Dlaczego budyń czasem wychodzi wodnisty
Budyń gęstnieje dopiero wtedy, gdy skrobia w proszku naprawdę się zagotuje, nie wystarczy podgrzać mleko do lekkiego bulgotania. Jeśli zdejmiesz garnek za wcześnie, warstwa zostanie luźna i rozleje się po jabłkach zamiast trzymać formę. Mieszaj trzepaczką bez przerwy, żeby skrobia nie przywarła do dna i nie zbrylała się. Więcej o tym, jak skrobia zagęszcza płyny, znajdziesz na Serious Eats, który opisuje ten proces w wielu przepisach na kremy i sosy. Drugi błąd to wylewanie budyniu na zimne jabłka, ciepły budyń rozprowadza się równiej i szybciej zaczyna wiązać na styku z owocami.
Które jabłka trzymają kształt po upieczeniu
Antonówki, szare reinety albo kosztele to jabłka, które od pokoleń trafiają do polskiej szarlotki, bo są kwaśne, twarde i nie zamieniają się w papkę pod wpływem ciepła. Jeśli nie znajdziesz ich w sklepie, sprawdzą się też jabłka odmiany Idared albo Boskoop. Unikaj bardzo słodkich i miękkich odmian jak Gala, bo puszczą za dużo soku i rozmiękną warstwę budyniu od spodu. Jeśli lubisz eksperymentować z jabłkowymi ciastami, warto też zajrzeć do klasycznej szarlotki bez budyniu albo do kruchego ciasta z budyniem i innymi owocami, gdzie budyń łączy się na przykład z gruszkami czy śliwkami.
Kruszonka na wierzchu, warto czy nie
Kruszonka nie jest obowiązkowa, ale dodaje kontrastu tekstury, chrupiącą warstwę na miękkim budyniu. Jeśli wolisz gładszy wierzch, pomiń ją i po upieczeniu oprósz ciasto cukrem pudrem. Jeśli za to lubisz mocno kruszonkowe ciasta, podwój jej ilość i piecz kilka minut dłużej, żeby zdążyła się zarumienić. Fanki i fani kruszonki znajdą więcej inspiracji w klasycznej szarlotce z kruszonką albo w wersji z owocami pestkowymi, czyli szarlotce ze śliwkami i kruszonką.
Jak przechowywać i podgrzewać resztki
Ze względu na warstwę budyniu to ciasto trzymaj w lodówce, nie w temperaturze pokojowej. Przykryte folią lub w zamkniętym pojemniku wytrzyma tam do czterech dni. Desery na bazie mleka i jajek nie powinny stać dłużej niż dwie godziny poza lodówką, o czym można przeczytać na stronie foodsafety.gov. Na zimno smakuje świetnie, ale jeśli wolisz cieplejszy kawałek, podgrzej go krótko w mikrofalówce, żeby budyń nie zaczął się rozwarstwiać.
Do czego pasuje szarlotka z budyniem
Kawałek na ciepło z gałką lodów waniliowych rozpuszcza się w budyniu i tworzy dodatkową warstwę kremu. Na zimno wystarczy filiżanka mocnej kawy albo herbaty, które przełamią słodycz ciasta. Jeśli szykujesz je na rodzinne spotkanie, pokrój w mniejsze kwadraty, bo gęsta warstwa budyniu sprawia, że nasyca szybciej niż zwykła szarlotka.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć budyniu w proszku innej marki niż tradycyjny polski?
Tak, sprawdzi się każdy budyń waniliowy w proszku do gotowania na mleku, niekoniecznie musi to być konkretna marka. Trzymaj się proporcji podanych na opakowaniu względem ilości mleka, żeby konsystencja wyszła podobna. Unikaj wersji instant, które zagęszczają się na zimno, bo nie utworzą stabilnej warstwy pod pieczeniem.
- Jak długo przechowywać szarlotkę z budyniem?
W lodówce, szczelnie przykryta, wytrzyma do czterech dni bez utraty smaku. Po tym czasie budyń zaczyna się rozwarstwiać i tracić gładką konsystencję. Nie zostawiaj ciasta na blacie na dłużej niż dwie godziny, bo warstwa budyniu psuje się szybciej niż sam spód.
- Czy szarlotkę z budyniem można przygotować dzień wcześniej?
Tak, i wiele osób twierdzi, że smakuje wtedy jeszcze lepiej. Nocne studzenie w lodówce pozwala budyniowi w pełni związać się z jabłkami, dzięki czemu kawałki trzymają kształt przy krojeniu. Przed podaniem możesz je lekko podgrzać lub zostawić na zimno.
- Jakie jabłka najlepiej sprawdzą się w tym cieście?
Kwaśne i twarde odmiany, na przykład antonówki, szare reinety, kosztele albo Boskoop, trzymają kształt pod warstwą budyniu i nie rozpadają się w papkę. Słodkie i soczyste odmiany jak Gala czy Red Delicious puszczają za dużo wody i rozmiękczają spód.
- Dlaczego warstwa budyniu wyszła mi wodnista lub rozwarstwiona?
Najczęściej to znak, że budyń zdjęto z ognia zanim naprawdę się zagotował, skrobia potrzebuje osiągnąć wrzenie, żeby w pełni zgęstnieć. Innym powodem może być krojenie ciasta zbyt wcześnie, zanim budyń zdążył stężeć podczas kilkugodzinnego studzenia.
- Czy mogę zamrozić upieczoną szarlotkę z budyniem?
Można, choć warstwa budyniu lekko zmienia teksturę po rozmrożeniu i robi się bardziej wodnista. Jeśli zależy ci na jak najlepszym efekcie, zamroź sam upieczony spód z jabłkami bez budyniu, a warstwę budyniu dodaj świeżo przed podaniem.
