Pin it
Piernik z masą krówkową pachnie świętami, jeszcze zanim trafi do piekarnika. Korzenny blat, gęsta karmelowa masa między warstwami i błyszcząca czekoladowa polewa na wierzchu. To ciasto wygląda jak na specjalną okazję. Robi się je jednak w zwykłej kuchni, bez wyjątkowego sprzętu.
Blat pieczesz jedną blachą, a potem kroisz na trzy warstwy. Nie musisz żonglować kilkoma formami naraz. Masę krówkową możesz ugotować samodzielnie z mleka skondensowanego albo kupić gotową, jeśli wolisz szybszą wersję.
Piernik najlepiej smakuje po odstaniu, kiedy warstwy się przegryzą. Jeśli masz czas, zrób go dzień wcześniej. Smakuje świetnie też tego samego dnia, gdy polewa dobrze stężeje.
Co znajdziesz w tym piernikowym cieście
Lista jest krótka, a każdy składnik ma tu swoją rolę. Postaw na świeże przyprawy i prawdziwą czekoladę do polewy. Od nich zależy cały smak ciasta.
- Mąka pszenna. Tworzy strukturę blatu. Dzięki niej piernik jest sprężysty, a nie gumowaty.
- Cukier i masło. Roztopione razem na początku dają piernikowi wilgotną, zbitą teksturę.
- Jajka. Spajają ciasto i dodają mu lekkości.
- Mleko. Rozrzedza masę i pomaga równo rozprowadzić przyprawy.
- Powidła śliwkowe. Dodają wilgoci i głębi smaku, a piernikowi ciemnej barwy.
- Przyprawa piernikowa, cynamon i kakao. Razem budują ciepły, korzenny aromat.
- Soda oczyszczona. Reaguje z kwaśnymi składnikami ciasta i spulchnia blat w piekarniku.
- Kawa zbożowa. Opcjonalny dodatek, który pogłębia kolor i łagodzi słodycz.
- Mleko skondensowane słodzone. Baza domowej masy krówkowej, zmienia się w gęsty karmelowy krem po ugotowaniu.
- Masło do masy krówkowej. Nadaje jej gładkość i nie pozwala stwardnieć po ostygnięciu.
- Czekolada gorzka. Trafia na polewę i przełamuje słodycz masy krówkowej.
Jak upiec i poskładać piernik
- Roztop masło z przyprawami. W garnku na małym ogniu roztop masło z cukrem, kakao i przyprawą piernikową. Zdejmij z ognia i ostudź kilka minut.
- Dodaj mokre składniki. Wlej mleko i roztrzepane jajka. Dodaj powidła śliwkowe oraz kawę zbożową, jeśli używasz. Wymieszaj do gładkości.
- Wmieszaj mąkę i sodę. Przesiej mąkę z sodą i solą. Dodawaj ją do masy w dwóch partiach i mieszaj krótko, żeby blat nie wyszedł ciężki.
- Upiecz blat. Przelej ciasto do blachy 20 na 30 cm wyłożonej papierem i wyrównaj powierzchnię. Piecz w 175°C przez 35-40 minut, do suchej wykałaczki. Ostudź całkowicie w blasze.
- Przekrój blat na trzy warstwy. Ostudzony blat przełóż na deskę. Przekrój go poziomo długim nożem piłkowanym na trzy równe warstwy.
- Ugotuj masę krówkową. Do garnka wlej mleko skondensowane. Dodaj masło, cukier i szczyptę soli, a potem gotuj w otwartym garnku na średnim ogniu 12-15 minut. Mieszaj bez przerwy, aż masa zgęstnieje i zrobi się karmelowa.
- Przełóż warstwy masą krówkową. Na spodnią warstwę nałóż połowę ciepłej masy i rozsmaruj równo. Przykryj drugą warstwą, nałóż resztę masy, a na wierzch połóż ostatnią warstwę.
- Zalej polewą i odstaw do stężenia. Roztopioną czekoladę z masłem wylej na wierzch ciasta i rozprowadź szpatułką do krawędzi. Odstaw piernik do lodówki na co najmniej godzinę.
Dlaczego masa krówkowa dobrze się trzyma
Masa krówkowa to gęsty karmel z mleka skondensowanego, masła i cukru. Gotujesz go, aż zgęstnieje do konsystencji miękkiego fudge. W odróżnieniu od kremu na bazie masła nie robi się wodnista po pokrojeniu ciasta. Dzięki temu warstwy piernika trzymają kształt nawet po kilku godzinach na stole. Soda oczyszczona w blacie potrzebuje kwasu, żeby zadziałać. W cieście tę rolę pełnią powidła śliwkowe. Taka reakcja chemiczna uwalnia dwutlenek węgla, który spulchnia ciasto podczas pieczenia. Bez niej blat byłby ciężki i płaski.
Jak nie przypalić masy krówkowej
Mleko skondensowane z masłem i cukrem gotuje się szybciej, niż się wydaje. Cukier mleczny przypala się bez ostrzeżenia, zwłaszcza na zbyt dużym ogniu. Trzymaj ogień średni do niskiego i mieszaj niemal bez przerwy drewnianą łyżką. Po dziesiątej minucie masa zaczyna gęstnieć, więc pilnuj jej uważnie. Jeśli zobaczysz na dnie ciemniejsze grudki, zdejmij garnek z ognia i przelej masę przez sitko. Gotuj ją w zwykłym, otwartym garnku, nigdy w zamkniętej puszce postawionej w wodzie. Zamknięte opakowanie pod ciśnieniem gorącej pary może się rozerwać, a to realne ryzyko poparzenia. Masa jest gotowa, gdy gęsto spływa z łyżki i ma kolor jasnego karmelu.
Przyprawy, które robią różnicę
Dobra przyprawa piernikowa łączy kilka przypraw. Zwykle to cynamon i goździki, ziele angielskie oraz imbir, czasem z odrobiną gałki muszkatołowej. Jeśli masz te przyprawy osobno, możesz zrobić własną mieszankę. Dodaj mniej goździków i więcej imbiru, jeśli lubisz ostrzejszy smak. Suszone przyprawy tracą aromat szybciej, niż się wydaje. Przechowuj je w szczelnych pojemnikach, w chłodnym i suchym miejscu, a świeżość sprawdzaj co kilka miesięcy. Wystarczy rozetrzeć odrobinę między palcami i powąchać. Jeśli przyprawa pachnie słabo, dosyp jej więcej, niż przepis podaje.
Krojenie blatu na równe warstwy
Blat trzeba całkowicie ostudzić, zanim zaczniesz kroić. Ciepłe ciasto się kruszy i rwie pod nożem. Najłatwiej przekrojesz go długim nożem piłkowanym, prowadząc go powoli. Obracaj przy tym blachę, nie nóż. Jeśli masz linijkę w kuchni, zmierz wysokość blatu i zaznacz na jego boku trzy równe części. To prosty sposób, żeby warstwy wyszły naprawdę symetryczne. Jeśli mimo to wyjdą nierówne, nie przejmuj się. Masa krówkowa i tak wypełni różnice w wysokości. Dla pewności schłodź upieczony blat w lodówce przez godzinę. Zwarta struktura kroi się wtedy czyściej.
Jak przechowywać piernik z masą krówkową
Piernik z masą krówkową ma dużo nabiału. Znajdziesz go w cieście, w masie i w polewie. Trzymaj go przykryty w lodówce, a nie na blacie w kuchni. W zamkniętym pojemniku zachowuje dobrą jakość kilka dni. Smak z czasem się tylko poprawia, bo przyprawy przechodzą w głąb ciasta. Przed podaniem wyjmij kawałek na dziesięć do piętnastu minut. Dzięki temu masa krówkowa zmięknie i nie będzie twarda od chłodu. Jeśli robisz piernik na później, zamroź sam upieczony i ostudzony blat, bez masy i polewy. Owinięty szczelnie folią przetrwa w zamrażarce nawet kilka tygodni. Przełóż go masą i udekoruj polewą już po całkowitym rozmrożeniu.
Czym możesz zastąpić składniki
Ten przepis bazuje na cukrze i powidłach, nie na miodzie. Jeśli wolisz wersję bliższą staropolskiemu piernikowi, zastąp połowę cukru miodem. Ciasto wyjdzie ciemniejsze i odrobinę bardziej wilgotne. Kawa zbożowa jest opcjonalna. Możesz ją całkiem pominąć. Zamiast niej możesz dodać łyżkę mocno zaparzonej i przestudzonej kawy, żeby uzyskać podobny, głębszy kolor. Do polewy użyj czekolady gorzkiej z zawartością kakao od sześćdziesięciu procent. Słabsza czekolada po stężeniu robi się zbyt miękka i matowa. Jeśli lubisz klasyczne połączenie, rozsmaruj między warstwami dodatkową łyżkę powideł śliwkowych, tuż pod masą krówkową.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę ugotować masę krówkową w zamkniętej puszce zamiast w garnku?
Nie, zamkniętej puszki mleka skondensowanego nie podgrzewaj w całości, bo para wewnątrz nie ma ujścia i puszka może się rozerwać pod ciśnieniem. Przelej mleko do otwartego garnka razem z masłem i cukrem i gotuj na średnim ogniu, mieszając cały czas. To równie szybkie i dużo bezpieczniejsze.
- Czy piernik z masą krówkową można przygotować dzień wcześniej?
Tak, i wtedy wychodzi nawet lepszy, bo przyprawy mają czas przejść w głąb ciasta. Upiecz i poskładaj piernik dzień przed podaniem, przykryj i trzymaj w lodówce, a pokrój dopiero przed serwowaniem.
- Jak długo można przechowywać ten piernik?
W zamkniętym pojemniku w lodówce zachowuje dobrą jakość kilka dni. Sprawdzaj, czy polewa nie matowieje nadmiernie i czy ciasto nie traci wilgoci. Przy jakichkolwiek oznakach pleśni lub nieświeżego zapachu wyrzuć cały kawałek.
- Czym zastąpić mleko skondensowane w masie krówkowej?
Możesz użyć gotowej masy krówkowej z puszki w tej samej ilości i pominąć gotowanie. Dulce de leche z puszki też działa, choć ma trochę wyraźniejszy, przypalony posmak karmelu.
- Dlaczego mój blat piernikowy wyszedł suchy?
Najczęściej to efekt zbyt długiego pieczenia albo zbyt dużej ilości mąki dosypanej na oko. Mierz mąkę łyżką wsypywaną do kubka, a nie kubkiem zanurzonym w mące, i sprawdzaj ciasto wykałaczką już od trzydziestej piątej minuty pieczenia.
- Czy blat piernikowy można zamrozić?
Tak, sam upieczony i ostudzony blat, bez masy krówkowej i polewy, mrozi się bardzo dobrze szczelnie owinięty folią. Rozmrażaj go w lodówce przez noc, a przekładaj i polewaj czekoladą już w pełni rozmrożony.
- Jaka forma najlepiej sprawdzi się do tego piernika?
Prostokątna blacha o wymiarach około dwadzieścia na trzydzieści centymetrów daje blat w idealnej wysokości do przekrojenia na trzy równe warstwy. W okrągłej formie trudniej później równo pokroić ciasto w kostki.