Pin it
Marchewka w cieście to nie jest ciekawostka na Instagrama, to naprawdę działa. Starta na drobnej tarce oddaje wilgoć, dzięki czemu keks długo nie wysycha, a jogurt naturalny zamiast samego masła robi ciasto lżejsze i odpowiednio kwaskowate.
To przepis na te dni, kiedy chcesz upiec coś szybko, bez miksera planetarnego i bez ubijania piany z białek. Wszystko miesza się w dwóch miskach, a forma keksowa pilnuje kształtu sama.
Ciasto dobrze znosi dodatki. Orzechy włoskie, odrobina startego imbiru albo garść rodzynek wpasują się bez zmiany proporcji.
Co musi znaleźć się w misce
Lista jest krótka i opiera się na tym, co zwykle jest w kuchni. Wybierz marchewkę jak najświeższą, bo to ona decyduje o wilgotności ciasta.
- Marchewka. Oddaje wilgoć i naturalną słodycz, dzięki czemu keks długo zostaje świeży.
- Jogurt naturalny. Zakwasza ciasto i razem z sodą odpowiada za delikatne wyrastanie.
- Jajka. Spajają składniki i dają ciastu zwartą, ale wilgotną strukturę.
- Olej. W przeciwieństwie do masła zostaje płynny po ostudzeniu, więc keks nie twardnieje.
- Mąka pszenna. Buduje szkielet ciasta i utrzymuje w nim startą marchewkę.
- Proszek do pieczenia i soda. Razem z jogurtem odpowiadają za puszystość miękiszu.
- Cukier. Słodzi i pomaga ciastu ładnie się zrumienić na wierzchu.
- Cynamon. Dodaje ciepłej, korzennej nuty, która dobrze komponuje się z marchewką.
Jak upiec keks krok po kroku
- Przygotuj formę i piekarnik. Nagrzej piekarnik do 180°C i wyłóż keksówkę o wymiarach około 25 na 11 cm papierem do pieczenia.
- Zetrzyj marchewkę. Obierz marchewkę i zetrzyj ją na drobnej tarce, tak żeby puściła sok.
- Połącz mokre składniki. W misce wymieszaj jogurt, jajka i olej. Dodaj startą marchewkę i wymieszaj całość.
- Wymieszaj składniki suche. W drugiej misce połącz mąkę, proszek do pieczenia, sodę, cukier i cynamon.
- Połącz obie masy. Dodaj suche składniki do mokrych i wymieszaj tylko do połączenia. Krótkie mieszanie zapobiega zbiciu miękiszu.
- Przełóż do formy. Wylej ciasto do keksówki i wygładź wierzch łyżką.
- Upiecz i ostudź. Piecz około 45 minut do suchej wykałaczki. Wystudź w formie przez 10 minut, a potem dokończ chłodzenie na ruszcie.
Dlaczego jogurt i soda się lubią
Soda oczyszczona sama z siebie nie podniesie ciasta. Potrzebuje kwasu, żeby zacząć pracować, a jogurt naturalny jest dokładnie takim kwasem. Reakcja zaczyna się już przy mieszaniu i trwa dalej w piekarniku, dlatego miękisz tego keksu jest lekki, mimo że w cieście nie ubija się żadnej piany. Illinois Extension wyjaśnia, że bez kwaśnego składnika soda zostaje po prostu gorzka i mydlana w smaku, więc jogurt tutaj nie jest przypadkiem. Ta sama reakcja odpowiada za wyrastanie ciast na maślance czy occie. Proszek do pieczenia działa tu jako dodatkowe zabezpieczenie, bo część reakcji zachodzi też pod wpływem ciepła w piekarniku.
Marchewka, która naprawdę robi różnicę
Im ciemniejsza i bardziej pomarańczowa marchewka, tym więcej beta-karotenu niesie do ciasta. Utah State University Extension podaje, że to intensywność koloru odpowiada za zawartość tego składnika. Marchewka jest też dobrym źródłem błonnika i potasu. Do tego ciasta wybieraj młodą, twardą marchewkę bez pomarańczowego osadu po przekrojeniu. Starta na grubej tarce odda mniej wody niż na drobnej. Jeśli wolisz keks z widocznymi paskami marchewki, użyj grubych oczek tarki. Jeśli stawiasz na gładki miękisz, wybierz drobne oczka. Nie odciskaj soku z marchewki przed dodaniem do ciasta, bo ta wilgoć trzyma keks świeży kilka dni dłużej.
Najczęstszy błąd przy tym keksie
Największym zagrożeniem dla tego ciasta nie jest marchewka, tylko zła forma. Keksówka 25 na 11 cm daje odpowiednią wysokość warstwy, więc środek dociera do pełnego wypieczenia razem z bokami. W szerszej, płytszej formie brzegi się przypalają, zanim środek zdąży dojść. Drugi częsty błąd to otwieranie piekarnika w pierwszych 25 minutach. Nagły spadek temperatury zatrzymuje pracę sody i proszku, a keks zapada się na środku i już nie wróci do formy. Sprawdzaj gotowość wykałaczką wbitą dokładnie w najwyższy punkt ciasta, bo to miejsce piecze się najdłużej.
Proste zamiany składników
Olej rzepakowy można zamienić na słonecznikowy albo roztopiony i przestudzony olej kokosowy. Smak zmieni się tylko odrobinę. Jogurt naturalny zastąpi kefir albo maślanka. Obie mają podobną kwasowość, więc soda zadziała tak samo. Zamiast cukru białego sprawdzi się cukier trzcinowy albo brązowy, który doda lekko karmelowej nuty. Pół łyżeczki cynamonu można zamienić na przyprawę do piernika, jeśli lubisz wyraźniejszy smak. Osoby, które nie jedzą orzechów, mogą je całkowicie pominąć. W tym przepisie są dodatkiem, a nie bazą ciasta.
Jak przechowywać i czy można zamrozić
Nieprzykryty keks szybko traci wilgoć, więc od razu po ostudzeniu przełóż go do zamkniętego pojemnika. W temperaturze pokojowej zachowa dobrą jakość przez 2-3 dni. Jeśli udekorujesz go kremem na bazie serka, trzymaj go w lodówce i zjedz w ciągu 2-3 dni. Sam keks, bez polewy, mrozi się bardzo dobrze. Zawiń go ściśle w folię, włóż do pojemnika i trzymaj w zamrażarce do 2 miesięcy. Rozmrażaj w temperaturze pokojowej, najlepiej wciąż zawinięty, żeby para wodna nie osiadła na powierzchni.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć jogurtu greckiego zamiast naturalnego?
Tak, jogurt grecki da nawet bardziej zwarty i wilgotny miękisz, bo ma mniej wody niż jogurt naturalny. Jeśli używasz gęstego jogurtu greckiego, dodaj do ciasta 1-2 łyżki mleka, żeby masa pozostała łatwa do wymieszania.
- Jak długo można przechowywać to ciasto marchewkowe?
Bez polewy, w zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej, keks zachowuje dobrą jakość przez 2-3 dni. Z polewą na bazie serka przechowuj go w lodówce i zjedz w tym samym czasie.
- Czy to ciasto można zamrozić?
Tak, sam keks bez polewy mrozi się bardzo dobrze. Owiń go ściśle w folię i trzymaj w zamrażarce do 2 miesięcy, a rozmrażaj w temperaturze pokojowej wciąż zawinięty.
- Czy mogę zrobić wersję bezglutenową?
Mąkę pszenną możesz zamienić na mieszankę mąk bezglutenowych przeznaczoną do wypieków, najlepiej z dodatkiem gumy ksantanowej, która zastąpi gluten w strukturze. Efekt będzie nieco bardziej kruchy, więc sprawdzaj gotowość wykałaczką wcześniej niż podano.
- Dlaczego mój keks zapadł się na środku?
Najczęściej to efekt otwierania piekarnika w pierwszych 25 minutach pieczenia albo zbyt małej ilości mąki w stosunku do płynów. Sprawdź też świeżość sody i proszku do pieczenia, bo stare, zwietrzałe spulchniacze podnoszą ciasto słabiej.
- Czy mogę upiec to ciasto w innej formie?
Tak, to samo ciasto zmieści się w okrągłej tortownicy o średnicy 20 cm, a czas pieczenia skróci się o około 10 minut. W formie na muffinki piecz około 20-22 minuty, do suchej wykałaczki.