Pin it
Nazwa tego ciasta zawsze budzi uśmiech, bo salceson kojarzy się z wędliną, a tu na talerzu leży słodki, czekoladowy keks. Chodzi o wygląd przekroju. Pokrojone w plastry ciasto, pełne kawałków śliwek i orzechów, przypomina plastry prawdziwego salcesonu.
To ciasto robię, gdy w sezonie zostaje mi kilka śliwek, które szkoda wyrzucić, a nie mam ochoty na klasyczną szarlotkę. Owoce oddają sok do ciasta w piekarniku, dzięki czemu środek jest wilgotny nawet na drugi dzień.
Całość przygotowujesz w jednej misce, bez miksera planetarnego i bez dzielenia ciasta na warstwy. Wystarczy keksówka, trzepaczka i godzina w piekarniku.
Co znajdziesz w cieście salcesonie
Lista składników jest krótka i typowa dla kuchennej szafki. Wybierz śliwki, które są dojrzałe, ale wciąż twarde, bo rozmiękłe rozpadną się w cieście na papkę.
- Jajka. Ubite z cukrem dają ciastu objętość i tę charakterystyczną, zbitą ale wilgotną strukturę.
- Cukier i cukier wanilinowy. Słodzą ciasto i podkreślają aromat kakao oraz cynamonu.
- Olej rzepakowy. Zamiast masła utrzymuje keks wilgotny jeszcze kilka dni po upieczeniu.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę ciasta i utrzymuje w nim kawałki owoców.
- Kakao. Odpowiada za ciemny kolor i czekoladowy smak, który kryje się za nazwą salceson.
- Proszek do pieczenia i soda oczyszczona. Razem podnoszą ciasto, bo kwaśne kakao i śliwki potrzebują wsparcia sody.
- Cynamon i sól. Cynamon dodaje ciepłego aromatu, a szczypta soli wyostrza smak kakao.
- Świeże śliwki. To one tworzą charakterystyczny przekrój salcesonu w każdym kawałku.
- Orzechy włoskie. Dodają chrupkości i przełamują słodycz ciasta.
- Cukier puder. Proste, bezobsługowe wykończenie na pokrojonych plastrach.
Jak upiec ciasto salceson krok po kroku
- Przygotuj formę i piekarnik. Rozgrzej piekarnik do 180°C (160°C z termoobiegiem). Natłuść keksówkę o długości 25-30 cm i wysyp odrobiną mąki albo wyłóż papierem do pieczenia.
- Ubij jajka z cukrem. W dużej misce ubijaj jajka z cukrem i cukrem wanilinowym przez 6-8 minut, aż masa zbieleje, zwiększy objętość i będzie gęsta.
- Wlej olej. Nie przerywając miksowania, wlewaj olej wąską strużką, aż połączy się z masą jajeczną na jednolity, lśniący krem.
- Dodaj suche składniki. Przesiej mąkę z kakao, proszkiem do pieczenia, sodą, cynamonem i solą. Dodawaj je do masy w dwóch-trzech partiach, mieszając tylko do połączenia.
- Wmieszaj śliwki i orzechy. Dodaj pokrojone śliwki i posiekane orzechy, delikatnie wmieszaj szpatułką, żeby równo rozłożyły się w cieście.
- Piecz do suchego patyczka. Przelej ciasto do formy, wyrównaj powierzchnię i piecz 55-60 minut, aż wbity patyczek wyjdzie suchy lub z kilkoma wilgotnymi okruchami od śliwek.
- Ostudź i pokrój. Ciasto ostudź w formie 15 minut, wyjmij na ruszt i zostaw do całkowitego wystudzenia przed krojeniem w plastry. Przed podaniem oprósz cukrem pudrem.
Dlaczego ciasto nazywa się salceson
Prawdziwy salceson to wędlina z podrobów i kawałków mięsa zalanych galaretą, więc ta nazwa czasem zaskakuje przy pierwszym kęsie słodkiego ciasta. Podobieństwo kończy się na wyglądzie przekroju. Pokrojony w plastry keks ma ciemne, kakaowe ciasto poprzetykane kawałkami śliwek i orzechów, podobnie jak w wędlinie widać kawałki mięsa zatopione w galarecie.
To żartobliwa nazwa z polskich domowych kuchni, gdzie ciasta często nazywano na podobieństwo do innych potraw. W przepisie nie znajdziesz ani grama mięsa, więc możesz podać je też osobom, które wędlin nie jedzą.
Jak wybrać śliwki do ciasta
Najlepiej sprawdzają się śliwki węgierki, bo mają zbite, mięsiste wnętrze i nie puszczają za dużo soku w piekarniku. Wybieraj owoce dojrzałe, ale jeszcze twarde w dotyku, łatwo oddzielające się od pestki.
Jeśli trafią ci się bardzo soczyste śliwki, osusz je papierowym ręcznikiem po pokrojeniu, zanim trafią do ciasta, inaczej rozcieńczą masę i wydłużą pieczenie. Gdy nie masz świeżych owoców, zastąp je taką samą ilością posiekanych suszonych śliwek, namoczonych wcześniej w ciepłej wodzie na 10 minut i dobrze odsączonych.
Sekret wilgotnej i puszystej konsystencji
Puszystość ciasta zależy od dwóch rzeczy. Pierwsza to dokładne ubicie jajek z cukrem, bo powietrze wbite na tym etapie unosi ciasto w piekarniku. Druga to połączenie sody i proszku do pieczenia. Kwaśne kakao i soczyste śliwki potrzebują sody, która neutralizuje ich kwasowość, a proszek do pieczenia dodatkowo podnosi ciasto, jak opisuje uniwersytecki poradnik o środkach spulchniających.
Nie mieszaj ciasta zbyt długo po dodaniu mąki. Wystarczy połączyć składniki do zniknięcia suchych grudek. Dłuższe miksowanie rozwija gluten i keks wychodzi gumowaty.
Jak przechowywać ciasto salceson
Ostudzone ciasto przechowuj pod przykryciem w temperaturze pokojowej do 2 dni, a w zamkniętym pojemniku w lodówce do 5 dni. Świeże śliwki skracają trwałość ciasta w porównaniu do keksu bez owoców.
Jeśli chcesz upiec je wcześniej, całkowicie wystudzony keks owiń folią i zamroź w całości albo w plastrach. Niedekorowane lukrem ciasta tego typu zachowują dobrą jakość w zamrażarce przez około 2 do 4 miesięcy, zgodnie z uniwersyteckim poradnikiem o przechowywaniu w zamrażarce. Rozmrażaj pod przykryciem w temperaturze pokojowej.
Pomysły na podanie i warianty
Podawaj keks samodzielnie, do kawy, albo z łyżką gęstego jogurtu naturalnego, jeśli nie trzymasz się wersji bez nabiału. Lekko podgrzany pachnie intensywniej kakao i cynamonem.
Dla kogoś z alergią na orzechy po prostu pomiń orzechy włoskie, keks nadal będzie trzymał formę dzięki samym śliwkom i olejowi. Możesz też zamienić połowę śliwek na starte jabłko, żeby zbliżyć się do klasycznej, jesiennej wersji tego ciasta.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć suszonych śliwek zamiast świeżych?
Tak, zamień świeże śliwki na taką samą ilość suszonych, namoczonych wcześniej w ciepłej wodzie na 10 minut i dobrze odsączonych. Ciasto będzie odrobinę mniej soczyste, ale wciąż wilgotne dzięki olejowi.
- Jak długo ciasto salceson zachowuje świeżość?
Pod przykryciem w temperaturze pokojowej wytrzyma około 2 dni, a w lodówce w zamknietym pojemniku do 5 dni. Świeże śliwki skracają trwałość ciasta w porównaniu do keksu bez owoców.
- Czy to ciasto ma coś wspólnego z mięsnym salcesonem?
Nie, nazwa odnosi się tylko do wyglądu przekroju. Pokrojone w plastry ciasto z kawałkami śliwek i orzechów przypomina wędlinę z kawałkami mięsa w galarecie, ale sam przepis jest słodki i bezmięsny.
- Czy mogę zamrozić upieczone ciasto?
Tak. Całkowicie wystudzony keks owiń folią, włóż do pojemnika i zamroź w całości albo w plastrach. Niedekorowane lukrem ciasta tego typu zachowują dobrą jakość w zamrażarce przez około 2 do 4 miesięcy. Rozmrażaj pod przykryciem w temperaturze pokojowej.
- Jak sprawdzić, czy keks jest upieczony w środku?
Wbij drewniany patyczek w najgrubsze miejsce ciasta, najlepiej z boku, gdzie nie trafisz w kawałek śliwki. Patyczek powinien wyjść suchy albo z kilkoma wilgotnymi okruchami, nie z mokrym ciastem.
- Czy można zrobić to ciasto bez orzechów?
Tak, możesz całkowicie pominąć orzechy włoskie, jeśli ktoś przy stole ma na nie alergię. Ciasto nadal będzie trzymało formę i będzie wilgotne dzięki olejowi i śliwkom, tylko straci lekką chrupkość.
