Pin it
Ciasto szachownica to jeden z tych wypieków, które pamiętam z sobotnich popołudni u babci. Dwa kolory biszkoptu pocięte w paski i poukładane w rządek, potem gęsty krem na bazie kaszy manny i błyszcząca czekoladowa polewa na wierzchu.
To ciasto wymaga trochę cierpliwości, głównie przy krojeniu i układaniu pasków, ale sam proces nie jest trudny. Najwięcej czasu zajmuje chłodzenie, dlatego najlepiej zrobić je dzień wcześniej.
Jeśli szukasz ciasta na rodzinne spotkanie albo do kawy dla gości, szachownica zawsze robi wrażenie. Nikt nie zgadnie, że przygotowanie zajęło naprawdę niewiele pracy.
Co znajdziesz w cieście szachownicy
Do tego ciasta potrzebujesz podstawowych składników z każdej kuchni, bez niczego egzotycznego. Najważniejsze to świeże jajka w temperaturze pokojowej i dobrej jakości kakao, które da ciastu wyraźny kolor i smak.
- Jajka. Budują strukturę biszkoptu i nadają mu puszystość, najlepiej użyte w temperaturze pokojowej.
- Cukier. Słodzi ciasto i razem z ubitymi białkami tworzy lekką, stabilną pianę.
- Mąka pszenna. Daje biszkoptowi odpowiednią strukturę, bez niej paski nie utrzymają kształtu.
- Olej. Sprawia, że biszkopt zostaje wilgotny nawet po dniu w lodówce.
- Proszek do pieczenia. Pomaga obu blatom urosnąć równo i w tym samym tempie.
- Kakao. Barwi i aromatyzuje połowę ciasta, tworząc ciemne paski szachownicy.
- Mleko. Baza kremu, który łączy paski biszkoptu w jedną całość.
- Kasza manna. Zagęszcza mleko w gęsty budyń, na którym stoi cały krem.
- Masło. Ubite z budyniem daje kremowi puszystość i trzyma go w całości po schłodzeniu.
- Cukier puder. Słodzi krem bez przełamywania jego gładkiej konsystencji.
- Masło do polewy. Nadaje czekoladowej polewie błysk i gładkość.
Krok po kroku do idealnej szachownicy
- Ubij jasne ciasto. Białka ubij na sztywną pianę. Żółtka wymieszaj z cukrem, olejem i ciepłą wodą, a potem połącz z pianą i wsyp przesianą mąkę z proszkiem do pieczenia.
- Przygotuj ciasto kakaowe. Odłóż część jasnego ciasta i wymieszaj z kakao, dodając odrobinę wody, jeśli masa jest za gęsta.
- Upiecz dwa blaty. Przełóż oba ciasta do dwóch blach o tym samym rozmiarze i piecz w 170 stopniach Celsjusza około 30 minut każdy, do suchego wykałaczki.
- Pokrój na równe paski. Całkowicie ostudzone blaty pokrój wzdłuż na paski tej samej szerokości, najlepiej z linijką pod ręką.
- Ułóż szachownicę. W czystej blasze ułóż paski na zmianę, jasny i kakaowy, tak aby po przekrojeniu ciasta widać było regularną szachownicę.
- Zrób krem z kaszy manny. Zagotuj mleko, wsyp kaszę manną i mieszaj do zgęstnienia. Odstaw do całkowitego wystudzenia, a potem ubij z masłem i cukrem pudrem.
- Wykończ polewą i schłodź. Rozsmaruj krem na szachownicy, zalej roztopioną polewą czekoladową i wstaw do lodówki na co najmniej 4 godziny, najlepiej na całą noc.
Sekret równych kwadratów w przekroju
Największym wyzwaniem w tym cieście nie jest pieczenie, a krojenie. Oba blaty muszą całkowicie wystygnąć, najlepiej na metalowej kuchennej siatce, zanim dotkniesz ich nożem. Ciepły biszkopt się kruszy i paski wychodzą nierówne.
Jeśli masz czas, przełóż wystudzone blaty na 15-20 minut do lodówki przed krojeniem. Zimne ciasto trzyma kształt znacznie lepiej. Do krojenia użyj długiego, ostrego noża i linijki, żeby wszystkie paski miały tę samą szerokość.
Najczęstszy błąd przy układaniu pasków
Najwięcej osób psuje efekt na etapie wkładania pasków do blachy. Paski kładzie się na boku, przekrojem do góry, a nie płasko jak leżały w blasze piekarnika. Pomylone ułożenie sprawia, że szachownica po przekrojeniu ciasta w ogóle nie jest widoczna.
Drugi częsty błąd to dociskanie pasków za mocno. Lekko dotykające się paski starczą, krem między nimi i tak je później zwiąże. Na koniec sprawdź z boku blachy, czy kolory faktycznie się przeplatają, zanim przejdziesz do kremu.
Zamienniki kaszy manny i kakao
Kasza manna w kremie to tradycyjny wybór w polskich domach, bo daje gęstość bez żelatyny. Jeśli jej nie masz, zastąp ją budyniem waniliowym w proszku, ugotowanym na tej samej ilości mleka. Krem wyjdzie gładszy, ale równie dobrze utrzyma paski biszkoptu.
Kakao możesz zamienić na gorzkie kakao o wyższej zawartości tłuszczu, ciasto wyjdzie ciemniejsze i wyraźniejsze w smaku. Mąka pszenna i kasza manna zawierają gluten, więc to ciasto nie nadaje się na dietę bezglutenową bez zmiany całej receptury.
Dlaczego krem wymaga pełnego chłodzenia
Krem na mleku, kaszy mannie i maśle jest wilgotny i bogaty w tłuszcz, dobre środowisko dla bakterii, jeśli stoi w cieple. Ciasto trzeba trzymać w lodówce od razu po złożeniu, nie tylko przed podaniem.
Chłodzenie to część przepisu, nie formalność. Krem potrzebuje co najmniej 4 godzin, żeby się związać, a najlepszą konsystencję ma po całej nocy w lodówce. Ogólne wytyczne dotyczące przechowywania wypieków z nabiałowym nadzieniem mówią, że takie desery zawsze powinny stać w chłodzie.
Bezpieczne jajka w cieście biszkoptowym
W tym przepisie jajka trafiają do ciasta w całości, żółtka i ubita piana z białek, a potem idą do piekarnika na 30 minut w 170 stopniach. To w pełni je dogrzewa, więc nie ma tu ryzyka typowego dla kremów z surowymi białkami.
Dla bezpieczeństwa myj ręce po kontakcie ze skorupkami i trzymaj jajka w lodówce do momentu użycia, zgodnie z ogólnymi zasadami bezpiecznego postępowania z jajkami. Krem w tym cieście nie zawiera jajek, bazuje na kaszy mannie i maśle.
Przechowywanie i podawanie na drugi dzień
Gotowe ciasto przykryj i trzymaj w lodówce, najlepiej w płaskim pojemniku z pokrywką albo pod folią, żeby polewa nie wyschła. Zjedz je w ciągu 3-4 dni, krem na mleku i maśle nie jest produktem, który długo czeka w dobrej formie.
Na stole najlepiej smakuje schłodzone, prosto z lodówki, bo wtedy krem jest najbardziej zwarty i kwadraty wyraźnie widać na przekroju. Krój je w niewielkie kawałki, to ciasto jest gęste i sycące.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy ciasto szachownica trzeba robić dzień wcześniej?
Nie musisz, ale to ułatwia sprawę. Krem potrzebuje co najmniej 4 godzin w lodówce, żeby się związać, a najlepiej smakuje po całej nocy chłodzenia. Jeśli planujesz je na konkretną okazję, upiecz je wieczorem dzień wcześniej.
- Czym zastąpić kaszę manną w kremie?
Najprostszym zamiennikiem jest budyń waniliowy w proszku, ugotowany na tej samej ilości mleka według instrukcji na opakowaniu. Krem wyjdzie gładszy, ale równie dobrze utrzyma paski biszkoptu.
- Jak długo szachownica wytrzyma w lodówce?
Ze względu na nabiałowy krem trzymaj ciasto w lodówce w zamkniętym pojemniku i zjedz je w ciągu 3-4 dni. Dłuższe przechowywanie w temperaturze pokojowej nie jest bezpieczne, bo krem na mleku i maśle szybko traci świeżość.
- Czy mogę zamrozić ciasto szachownica?
Same blaty biszkoptowe, bez kremu, mrożą się bardzo dobrze przez kilka tygodni, zawinięte ciasno w folię. Całego ciasta z kremem nie polecam zamrażać, bo po rozmrożeniu krem na kaszy mannie rozwarstwia się i traci strukturę.
- Jak uzyskać równe kwadraty w przekroju?
Kluczem są całkowicie wystudzone blaty i ostry nóż. Przed krojeniem możesz je lekko schłodzić w lodówce przez 15-20 minut, bo zimny biszkopt mniej się kruszy. Paski krój według jednej miarki, najlepiej z linijką, żeby każdy miał tę samą szerokość.
- Z czym podawać ciasto szachownica?
Najlepiej smakuje schłodzone, z filiżanką kawy albo czarnej herbaty, które równoważą słodycz kremu. Na rodzinne spotkania pokrój je w niewielkie kwadraty, bo to ciasto jest dość sycące.
