Pin it
Ciasto makowo-kokosowe to jeden z tych wypieków, które pachną świętami, jeszcze zanim trafią do piekarnika. Gęsty, wilgotny keks łączy słodki smak maku z wyraźną nutą kokosa i pomarańczowej skórki, dzięki czemu nie jest nudny ani ciężki.
To przepis dla kogoś, kto ma chwilę czasu w weekend i chce upiec coś solidniejszego niż standardowa babka. Mak trzeba najpierw sparzyć, a ciasto utrzeć klasyczną metodą, więc liczcie na niecałą godzinę pracy w kuchni plus czas pieczenia.
Efekt wart jest tego czasu. Keks świetnie trzyma wilgotność przez kilka dni, dobrze się kroi i równie dobrze smakuje z herbatą po obiedzie, jak i jako deser po świątecznej kolacji.
Co kupić na makowo-kokosowy keks
Do tego ciasta potrzeba kilku podstawowych składników z każdej kuchni, ale jakość maku i kokosa naprawdę czuć w smaku. Wybierz suchy mak niebieski do wypieków i wiórki kokosowe bez dodatku cukru.
- Mak niebieski. Główny bohater ciasta, po sparzeniu i zmieleniu daje wilgotną, lekko chrupiącą masę.
- Gorące mleko. Rozmiękcza ziarna maku, dzięki czemu łatwiej się mielą i oddają smak.
- Masło. Odpowiada za maślany aromat i delikatną strukturę keksu.
- Olej rzepakowy. Dodatkowo nawilża ciasto i utrzymuje je miękkie przez kilka dni.
- Cukier biały i brązowy. Słodzą ciasto, a brązowy dodaje lekko karmelowego posmaku.
- Jajka. Spoiwo ciasta, które napowietrza masę podczas ucierania.
- Skórka pomarańczowa. Przełamuje słodycz świeżą, cytrusową nutą.
- Mąka pszenna i proszek do pieczenia. Budują strukturę i sprawiają, że keks wyrasta równomiernie.
- Wiórki kokosowe. Dodają charakterystyczny smak i delikatną teksturę.
- Śmietana 18%. Utrzymuje wilgotność i lekko zakwasza ciasto.
- Sok z pomarańczy. Wzmacnia cytrusowy aromat i rozluźnia ciasto przed pieczeniem.
- Cukier puder. Do oprószenia gotowego keksu przed podaniem.
Jak upiec wilgotny keks makowy
- Sparz mak. Przełóż suchy mak do miski i zalej gorącym mlekiem. Odstaw na 30 minut, aż ziarna zmiękną i wchłoną płyn.
- Zmiel mak. Odciśnij mak z nadmiaru płynu. Przepuść go przez maszynkę do mielenia maku lub zmiksuj dwukrotnie na gładką, lepką masę.
- Utrzyj masło z cukrem. W misie miksera utrzyj masło, olej, cukier biały, cukier brązowy i szczyptę soli na jasną, puszystą masę. Zajmie to około 4-5 minut.
- Wmieszaj jajka i skórkę. Dodawaj jajka jedno po drugim, miksując krótko po każdym. Na koniec wmieszaj skórkę pomarańczową.
- Dodaj suche składniki. Przesiej mąkę z proszkiem do pieczenia nad miską. Wmieszaj łopatką do masy jajeczno-maślanej tylko do połączenia.
- Złóż mak, kokos i śmietanę. Dodaj zmielony mak, wiórki kokosowe, śmietanę i sok z pomarańczy. Wymieszaj delikatnie łopatką, bez długiego ucierania, żeby ciasto zostało puszyste.
- Piecz keks. Przełóż ciasto do wysmarowanej i wyłożonej papierem formy keksowej o długości około 25 cm. Piecz w 170°C przez 50-55 minut, aż wykałaczka wbita w środek wyjdzie sucha. Jeśli wierch zbyt szybko się przypala, przykryj keks folią po około 30 minutach.
- Ostudź i wykończ. Studź keks w formie przez 10 minut, potem wyjmij go na ruszt i ostudź całkowicie. Oprósz cukrem pudrem tuż przed podaniem.
Dlaczego warto sparzyć mak
Tradycyjny polski mak do wypieków zawsze przechodzi przez sparzenie, zanim trafi do ciasta, i to nie tylko dla smaku. Ziarna maku mogą zawierać naturalne, śladowe alkaloidy, które czasem trafiają do nich w wyniku zanieczyszczenia podczas zbioru. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wskazuje, że płukanie, parzenie i mielenie maku może zmniejszyć ich poziom nawet o około 90 procent. Dlatego warto zalać mak gorącym mlekiem, dać mu czas na zmiękczenie i dokładnie go odcisnąć przed zmieleniem, zamiast wsypywać suche ziarna prosto do ciasta.
Najczęstszy błąd przy makowym keksie
Najczęściej ciasto wychodzi suche albo gumowate, kiedy ktoś za długo miesza masę po dodaniu mąki. Gluten z mąki pszennej rozwija się przy dłuższym mieszaniu, a to właśnie on odpowiada za ściśniętą strukturę keksu. Drugi częsty błąd to niedokładne odciśnięcie maku po sparzeniu. Zbyt mokra masa makowa rozcieńcza ciasto i wydłuża czas pieczenia, przez co środek keksu może zostać surowy, mimo że wierch jest już ciemny. Mieszaj składniki krótko, tylko do połączenia, a mak zawsze odciskaj dłonią lub przez sitko.
Zamienniki, które naprawdę działają
Pomarańczę można zastąpić cytryną. Wyjdzie mniej słodki i bardziej świeży smak. Śmietanę 18% zamienisz bez problemu na gęsty jogurt grecki w tej samej ilości. Olej rzepakowy możesz zastąpić roztopionym masłem, choć ciasto będzie wtedy nieco mniej wilgotne na drugi dzień. Część białego cukru możesz zamienić na cukier kokosowy dla mniej rafinowanego smaku, ale kolor i słodycz ciasta się wtedy zmienią.
Przechowywanie i mrożenie keksu
Upieczony keks trzymaj pod przykryciem w temperaturze pokojowej. Zjedz go w ciągu kilku dni, kiedy zachowuje najlepszą wilgotność. Według wytycznych dotyczących przechowywania żywności publikowanych przez uniwersytecką służbę doradczą (extension), gotowe keksy i babeczki można przechowywać około 3-7 dni w temperaturze pokojowej albo 7-10 dni w lodówce w zamkniętym pojemniku. Jeśli chcesz upiec ciasto z wyprzedzeniem, dobrze znosi też zamrażanie na kilka miesięcy.
Z czym podawać makowo-kokosowy keks
Ciasto makowo-kokosowe najlepiej smakuje w temperaturze pokojowej, lekko oprószone cukrem pudrem, z filiżanką czarnej herbaty albo mocnej kawy. Można je też podać jako deser po świątecznym obiedzie, w cienkich kromkach, bo keks jest dość bogaty. Jeśli lubisz kontrast smaków, podaj je z łyżką niesłodzonego jogurtu albo odrobiną konfitury z pomarańczy.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć gotowej masy makowej ze słoika zamiast parzyć mak samodzielnie?
Tak, gotowa masa makowa ze słoika działa w tym przepisie, choć ciasto wyjdzie zwykle słodsze, bo taka masa często ma dodany cukier. Zmniejsz wtedy cukier biały w cieście o około 30-50 gramów i spróbuj ciasta przed pieczeniem.
- Jak przechowywać ciasto makowo-kokosowe?
Najlepiej pod przykryciem w temperaturze pokojowej, zjedzone w ciągu kilku dni. Gotowe keksy tego typu można też trzymać w lodówce w zamkniętym pojemniku przez około tydzień.
- Czy to ciasto można zamrozić?
Tak. Całkowicie ostudzony i dobrze owinięty keks znosi zamrażanie na kilka miesięcy. Rozmrażaj go w lodówce przez noc, a cukrem pudrem oprósz tuż przed podaniem.
- Czy mogę zrobić to ciasto bez glutenu?
Możesz spróbować zamienić mąkę pszenną na uniwersalną mieszankę mączną bezglutenową w tej samej ilości, choć struktura keksu będzie wtedy nieco bardziej krucha. Ten przepis w podanej wersji nie jest bezglutenowy, bo bazuje na mące pszennej.
- Dlaczego mak trzeba sparzyć, a nie tylko zmielić na suchy proszek?
Sparzenie zmiękcza ziarna i ułatwia mielenie na gładką masę. Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), płukanie i parzenie maku obniża też poziom naturalnych alkaloidów w ziarnach nawet o około 90 procent. To prosty krok, który poprawia smak i jakość ciasta.
- Co zrobić, jeśli środek keksu po upieczeniu jest surowy?
Przykryj keks folią aluminiową i piecz dalej w tej samej temperaturze, sprawdzając wykałaczką co 5-10 minut. Najczęstsza przyczyna to zbyt mokra masa makowa, więc następnym razem dokładniej odciśnij mak przed zmieleniem.
- Czym zastąpić wiórki kokosowe, jeśli ich nie lubię?
Możesz zmniejszyć ich ilość o połowę i uzupełnić różnicę mąką, albo całkowicie je pominąć. Smak będzie mniej kokosowy, ale struktura ciasta zostanie podobna.
