Pin it
Pierniczki witrażyki to ozdoba, którą pamięta się z dzieciństwa. Korzenny piernik, a w środku kolorowe okienko ze stopionego cukierka, które prześwituje jak prawdziwa szyba witrażowa.
Ciasto musi odpocząć w lodówce około godziny, więc cały proces od zagniecenia do gotowych, zimnych pierniczków zajmuje około dwóch godzin. Nie da się tego skrócić, jeśli zależy ci na równych, nie popękanych okienkach.
Pierniczki świetnie sprawdzą się zawieszone na sznurku na choince, w prezencie w słoiku albo po prostu na talerzu do herbaty.
Co znajdziesz w cieście i okienkach
Ciasto piernikowe trzyma się razem dzięki miodowi i maślanej bazie, a przyprawy dają mu charakterystyczny, korzenny aromat. Do okienek potrzebujesz twardych, przezroczystych landrynek, najlepiej w kilku różnych kolorach.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę ciasta i pozwala je cienko rozwałkować bez pękania.
- Miód. Nadaje piernikowi wilgotność, głęboki smak i typową, lekko lepką konsystencję.
- Masło. Zmiękcza ciasto, dzięki czemu pierniczki nie są twarde jak kamień.
- Cukier puder. Słodzi delikatniej niż cukier kryształ i równo rozpuszcza się w cieście.
- Jajko. Spaja składniki i ułatwia zagniecenie gładkiego ciasta.
- Soda oczyszczona. Odpowiada za lekkie, a wciąż zwarte wnętrze pierniczków.
- Przyprawa piernikowa. Mieszanka cynamonu, goździków, imbiru i gałki muszkatołowej, która daje świąteczny aromat.
- Kakao. Pogłębia kolor ciasta i dodaje lekko gorzką nutę w tle.
- Szczypta soli. Wyostrza smak i równoważy słodycz miodu i cukru.
- Twarde cukierki (landrynki). W piekarniku topią się w gładką, kolorową taflę przypominającą szkło witrażowe.
Jak upiec równe, błyszczące okienka
- Rozpuść miód z masłem. W rondelku na małym ogniu rozpuść miód z masłem, mieszając, aż połączą się w gładką masę. Zdejmij z ognia i odstaw na kilka minut do przestygnięcia.
- Połącz suche składniki. W dużej misce wymieszaj mąkę, cukier puder, kakao, przyprawę piernikową, sodę i szczyptę soli.
- Zagnieć ciasto. Do suchych składników wlej przestudzoną masę miodowo-maślaną, dodaj jajko i zagnieć zwarte, elastyczne ciasto. Jeśli klei się do rąk, podsyp je odrobiną mąki.
- Schłodź ciasto. Uformuj z ciasta płaski placek, owiń folią i wstaw do lodówki na około godzinę, żeby łatwiej się wałkowało i mniej kurczyło podczas pieczenia.
- Wytnij kształty i okienka. Rozwałkuj ciasto na grubość około 3 milimetrów i wycinaj dowolne kształty foremkami. W środku każdego pierniczka wytnij mniejszym wykrawaczem lub nakrętką okienko, a przy górnej krawędzi zrób słomką dziurkę na sznurek.
- Wypełnij okienka cukierkami. Pokruszone landrynki, osobno według koloru, nasyp do wyciętych otworów tak, żeby wypełniały je równą warstwą, bez nadmiaru wystającego poza krawędź ciasta.
- Piecz do stopienia cukierków. Piecz w piekarniku nagrzanym do 170 stopni C, grzanie góra-dół, przez 8 do 10 minut, aż cukierki całkowicie się roztopią w gładką taflę, a brzegi ciasta lekko się zarumienią.
Sekret przezroczystego, równego okienka
Najwięcej błędów przy tych pierniczkach bierze się z samych cukierków. Landrynki trzeba kruszyć dość drobno, ale nie na pył, bo wtedy okienko robi się matowe zamiast szklistego. Każdy kolor krusz osobno, w woreczku foliowym, uderzając w niego na przykład tłuczkiem.
Podczas pieczenia pilnuj blachy przez ostatnie dwie minuty. Cukier potrafi przejść z płynnego, przezroczystego stanu w przypalony i ciemny w kilkadziesiąt sekund, a wtedy okienko traci kolor i robi się gorzkie.
Po wyjęciu z piekarnika cukierki są płynne i bardzo gorące, więc zostaw pierniczki do całkowitego wystygnięcia na blasze. Dopiero zastygnięte okienko jest twarde i błyszczące jak szkło.
Dlaczego warto schłodzić ciasto
Godzina w lodówce to nie fanaberia. Zimne ciasto z miodem i masłem jest dużo mniej lepkie, więc łatwiej je rozwałkować na cienki, równy placek bez dosypywania góry mąki. Foremki wycinają wtedy ostre, czyste krawędzie.
Chłodzenie ogranicza też rozlewanie się ciasta w piekarniku, dzięki czemu okienko zostaje tam, gdzie je wycięłaś, zamiast zarosnąć brzegami podczas pieczenia.
Przy okazji formowania warto pamiętać, że surowe ciasto zawiera nieugotowaną mąkę i surowe jajko, więc lepiej go nie podjadać prosto z miski. Amerykańska agencja FDA wskazuje, że surowa mąka i surowe jajka mogą zawierać bakterie wywołujące zatrucia pokarmowe, dopóki nie zostaną poddane obróbce termicznej, zobacz wytyczne FDA dotyczące mąki.
Zamiany, które nadal działają
Miód wielokwiatowy możesz zastąpić miodem spadziowym albo gryczanym, ciasto będzie tylko ciemniejsze i bardziej wyraziste w smaku. Zamiast kakao dodaj łyżeczkę więcej przyprawy piernikowej, jeśli wolisz jaśniejsze ciasto.
Landrynki możesz zamienić na inne twarde, przezroczyste cukierki miętowe czy owocowe, byle nie miały nadzienia ani czekolady w środku, bo wtedy się przypalą zamiast stopić równo.
Jeśli chcesz wersję bez glutenu, musisz przetestować własną mieszankę mąk bezglutenowych, bo struktura i kruchość ciasta mogą wyjść inne niż w wersji pszennej. Ten przepis, tak jak jest napisany, nie jest bezglutenowy.
Jak bezpiecznie powiesić pierniczki na choince
Do zawieszenia użyj cienkiego sznurka, wstążki albo zwykłej nitki przewleczonej przez otwór zrobiony słomką jeszcze przed pieczeniem. Węzeł zawiąż dopiero, gdy pierniczek jest całkowicie zimny, bo ciepłe ciasto i miękki jeszcze cukier łatwo się łamią.
Jeśli planujesz, że ktoś może je później zjeść, a nie tylko podziwiać na gałązce, pamiętaj, że to ciasto z dodatkiem miodu. Dzieciom poniżej pierwszego roku życia nie podawaj miodu w żadnej postaci, również upieczonego w cieście, ze względu na ryzyko zatrucia jadem kiełbasianym u niemowląt. Takie zalecenie podaje między innymi amerykańskie CDC w wytycznych żywieniowych dla niemowląt.
Przechowywanie, żeby okienko się nie zmatowiło
Przechowuj pierniczki w szczelnie zamkniętej puszce albo pojemniku, w suchym miejscu, z dala od pary znad garnków czy czajnika. Wilgoć z powietrza najszybciej sprawia, że zastygnięty cukier robi się lepki i matowy.
Układaj je warstwami przełożonymi papierem do pieczenia, żeby okienka się o siebie nie otarły i nie porysowały.
Jeśli chcesz upiec je z wyprzedzeniem, zamroź samo ciasto, szczelnie owinięte, jeszcze przed wycinaniem kształtów. Rozmrażaj je w lodówce, a dopiero potem wałkuj i wycinaj.
Najczęściej zadawane pytania
- Jakie cukierki najlepiej sprawdzą się do pierniczków witrażyków?
Najlepiej twarde, przezroczyste landrynki bez nadzienia, bo topią się równo w gładką taflę. Cukierki z nadzieniem albo polewą czekoladową raczej się przypalą, niż ładnie stopią. Krusz każdy kolor osobno, żeby okienka zostały czyste i wyraziste.
- Czy ciasto naprawdę trzeba schładzać przed wałkowaniem?
Tak, godzina w lodówce robi dużą różnicę. Zimne ciasto łatwiej rozwałkować na cienki placek i mniej się rozlewa podczas pieczenia, więc wycięte okienka zostają równe.
- Jak długo można przechowywać pierniczki witrażyki?
Trzymaj je w szczelnie zamkniętym pojemniku, w suchym miejscu, i sprawdzaj je co jakiś czas. Wyrzuć każdy pierniczek, na którym pojawi się pleśń, wilgotne plamy albo obcy zapach.
- Czy można zrobić ciasto wcześniej i je zamrozić?
Tak, samo surowe ciasto można szczelnie owinąć i zamrozić jeszcze przed wycinaniem kształtów. Rozmrażaj je w lodówce. Gotowych witrażyków już nie zamrażaj, bo stopiony cukier po rozmrożeniu robi się lepki i mętny.
- Dlaczego moje okienko wyszło matowe albo popękane?
Zwykle to zbyt grubo pokruszone cukierki albo zbyt wczesne przenoszenie pierniczków, zanim cukier całkowicie stężał. Matowy nalot pojawia się też od wilgoci podczas przechowywania.
- Czy te pierniczki mogą jeść małe dzieci?
Ciasto zawiera miód, więc nie dawaj go dzieciom poniżej pierwszego roku życia ze względu na ryzyko zatrucia jadem kiełbasianym u niemowląt. Starszym dzieciom podawaj pierniczki dopiero, gdy witrażyk jest już całkowicie zimny i stężały.
- Czy można zrobić wersję bez glutenu?
Ten przepis, tak jak jest napisany, zawiera mąkę pszenną i nie jest bezglutenowy. Własną mieszankę mąk bezglutenowych trzeba przetestować osobno, bo struktura i kruchość ciasta mogą wyjść inne.
