Pin it
Zapiekanka tostowa powstała z prostego pomysłu, żeby z paru kromek chleba tostowego, resztki szynki i garści pieczarek zrobić coś więcej niż zwykłą kanapkę. Warstwy chleba nasączają się jajeczno-śmietankową zalewą, a ser na wierzchu zapieka się na złoto.
To danie, które wyciągasz z piekarnika, gdy w lodówce zostało kilka kromek chleba tostowego i resztka szynki. Nie trzeba niczego wyjątkowego, tylko żaroodporne naczynie i piekarnik.
Sprawdza się na szybką kolację, sobotnie śniadanie dla całej rodziny albo gdy chcesz nakarmić więcej osób bez stania długo przy kuchence.
Co trafia do warstw tostowych
Podstawą jest zwykły chleb tostowy, więc wybierz świeże kromki, które się nie kruszą. Szynka i żółty ser powinny być dobrej jakości, bo to one niosą smak całej zapiekanki.
- Chleb tostowy. Tworzy warstwy, które wchłaniają zalewę i stają się miękkie w środku, a chrupiące na brzegach.
- Szynka. Dodaje słoności i mięsnego smaku, który przełamuje kremowość sera.
- Pieczarki i cebula. Podsmażone wcześniej, nie puszczają wody podczas pieczenia i wnoszą lekko karmelizowy aromat.
- Żółty ser i mozzarella. Żółty ser daje wyrazisty smak, a mozzarella odpowiada za ciągnące się, roztopione wierzchy.
- Jajka. Spajają warstwy w jedną całość i sprawiają, że zapiekanka się ścina po upieczeniu.
- Śmietana i mleko. Rozprowadzają jajka i zmiękczają chleb, dzięki czemu zapiekanka nie wychodzi sucha.
- Masło. Potrzebne do podsmażenia pieczarek z cebulą i do natłuszczenia naczynia.
Jak złożyć i zapiec warstwy
- Podsmaż pieczarki z cebulą. Rozpuść masło na patelni i podsmaż cebulę do zmięknięcia, dodaj pieczarki i smaż na średnim ogniu około 6 do 8 minut, aż puszczą wodę i lekko się zrumienią.
- Przygotuj zalewę jajeczną. W misce roztrzep jajka ze śmietaną i mlekiem, dopraw solą, pieprzem i majerankiem, a następnie wymieszaj do gładkiej konsystencji.
- Ułóż pierwszą warstwę chleba. Natłuść żaroodporne naczynie o wymiarach około 20x30 cm i wyłóż dno połową kromek chleba tostowego, przycinając je do rozmiaru naczynia, jeśli trzeba.
- Rozłóż szynkę, pieczarki i ser. Na chlebie rozłóż plastry szynki, podsmażone pieczarki z cebulą i połowę startego żółtego sera, a następnie przykryj wszystko pozostałymi kromkami chleba.
- Zalej całość masą jajeczną. Równomiernie polej wierzch przygotowaną zalewą jajeczno-śmietankową, tak by dobrze nasączyła chleb, i posyp resztą żółtego sera oraz startą mozzarellą.
- Piecz do złocistego wierzchu. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C (bez termoobiegu) przez 25 do 30 minut, aż ser się roztopi i lekko zrumieni, a środek zalewy osiągnie temperaturę około 71°C sprawdzoną termometrem kuchennym.
- Odstaw przed podaniem. Wyjmij zapiekankę z piekarnika i odstaw na 5 minut, dzięki czemu warstwy się ustabilizują i porcje łatwiej się kroi.
Dlaczego warto wcześniej podsmażyć pieczarki
Surowe pieczarki podczas pieczenia oddają dużo wody. Jeśli dodasz je do zapiekanki na surowo, ta woda rozmoczy chleb i zalewa jajeczna nie zdąży się ściąć. Krótkie podsmażenie na maśle rozwiązuje ten problem, bo woda odparowuje na patelni, a nie w naczyniu do zapiekania.
Podsmaż pieczarki z cebulą na średnim ogniu, aż lekko się zrumienią i przestaną puszczać płyn. Zajmie to około 6 do 8 minut. Warto też osuszyć je papierowym ręcznikiem po umyciu, bo mokre grzyby smażą się dłużej i gorzej się rumienią.
Jak sprawdzić, że zapiekanka jest gotowa
Złoty, roztopiony wierzch to dobry sygnał, ale nie jedyny, na którym warto się oprzeć. Środek zapiekanki, tam gdzie zalewa jajeczna jest najgrubsza, musi się ściąć, a nie tylko wyglądać gotowo z wierzchu.
Najbezpieczniej wbić w środek termometr kuchenny. Dania na bazie jajek, takie jak zapiekanki czy quiche, powinny osiągnąć temperaturę około 71°C (160°F), jak podaje Illinois Extension. Jeśli środek jest jeszcze płynny po 25 minutach, dopiecz zapiekankę kolejne 5 do 10 minut, przykrywając wierzch folią, żeby ser się nie przypalił.
Zamienniki składników, które działają
Szynkę możesz zastąpić boczkiem, kawałkami kurczaka z grilla albo, w wersji bezmięsnej, dodatkową porcją warzyw jak cukinia czy papryka. Żółty ser zamienisz na gouda, ementaler albo nawet wędzony ser, który wniesie głębszy aromat.
Pieczarki dobrze zastępują boczniaki albo mieszanka grzybów leśnych, podsmażona tak samo krótko przed ułożeniem w warstwach. Jeśli nie masz śmietany, mleko z łyżką jogurtu naturalnego też zwiąże zalewę, choć wynik będzie odrobinę lżejszy i mniej kremowy.
Przechowywanie i odgrzewanie resztek
Zapiekankę trzeba schłodzić i wstawić do lodówki w ciągu dwóch godzin od upieczenia, najlepiej w szczelnie zamkniętym pojemniku. Tak przechowana wytrzyma od 3 do 4 dni, co potwierdza poradnik Illinois Extension na temat resztek.
Odgrzewaj porcje w piekarniku albo w mikrofalówce, aż środek ponownie osiągnie temperaturę co najmniej 74°C (165°F). Zapiekankę można też zamrozić na etapie przed pieczeniem, bez zalewy jajecznej, i dolać ją świeżo przygotowaną już po rozmrożeniu.
Z czym podawać zapiekankę tostową
Zapiekanka tostowa jest sycąca sama w sobie, ale lekka surówka albo sałatka z ogórkiem i koperkiem dobrze przełamuje jej kremowość. Do tego sprawdzi się kieliszek kompotu owocowego albo po prostu woda z cytryną.
Jeśli podajesz ją na śniadanie, dodaj miskę pokrojonych pomidorów i szczypiorek posypany na wierzchu porcji. Na kolację wystarczy kawałek dobrego chleba do wyłapania resztek zalewy z talerza.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy zapiekankę tostową można zrobić bez szynki?
Tak, szynkę możesz całkowicie pominąć i zastąpić dodatkową porcją pieczarek, papryki lub szpinaku, żeby dostać wersję wegetariańską. Smak będzie lżejszy, więc warto doprawić całość odrobiną wędzonej papryki lub musztardy, żeby zapiekanka nie wyszła płaska w smaku.
- Jak długo zapiekanka tostowa wytrzyma w lodówce?
Dobrze przykryta zapiekanka wytrzyma w lodówce od 3 do 4 dni, pod warunkiem że trafiła tam w ciągu dwóch godzin od upieczenia. Przed podaniem odgrzej ją do temperatury minimum 74°C, żeby była bezpieczna.
- Czy zapiekankę tostową można przygotować z wyprzedzeniem?
Możesz złożyć warstwy chleba, szynki i pieczarek dzień wcześniej i trzymać je przykryte w lodówce. Zalewę jajeczną zrób tuż przed pieczeniem, bo chleb namoknięty na noc traci strukturę i zapiekanka wychodzi papkowata.
- Jaki chleb najlepiej wybrać do zapiekanki tostowej?
Zwykły chleb tostowy pakowany w kromkach działa najlepiej, bo ma regularny kształt i łatwo układa się w warstwy. Lekko podsuszone kromki wchłaniają zalewę równomierniej niż bardzo świeży, miękki chleb.
- Czy zapiekankę tostową można zamrozić?
Nieupieczoną zapiekankę można zamrozić na etapie ułożonych warstw, bez zalewy jajecznej, na maksymalnie miesiąc. Po rozmrożeniu w lodówce dolej świeżo przygotowaną zalewę i piecz jak zwykle, licząc się z nieco dłuższym czasem pieczenia.
- Jak poznać, że zapiekanka jest dobrze upieczona?
Wierzch powinien być złoty, a ser całkowicie roztopiony. Najbezpieczniej sprawdzić środek termometrem kuchennym. Zalewa jajeczna powinna osiągnąć około 71°C, zanim wyjmiesz naczynie z piekarnika.
- Czy da się zrobić zapiekankę tostową bez jajek?
Jajka spajają warstwy, więc trudno je całkiem wyeliminować, ale możesz zmniejszyć ich liczbę do dwóch i dodać więcej śmietany, żeby zalewa wciąż się ścięła. Zapiekanka będzie nieco mniej zwarta, ale wciąż dobrze się trzyma po pokrojeniu.
