Pin it
Ten jabłecznik piecze się do góry nogami. Jabłka trafiają na dno blachy, a po upieczeniu i odwróceniu stają się błyszczącym, karmelowym wierzchem. Pod nimi chowa się puszysty biszkopt, częściowo przełamany makiem, a na samym szczycie rozlewa się ciepła, płynna polewa czekoladowa, która częściowo wsiąka w ciasto.
To ciasto na większe spotkanie, kiedy jabłek w kuchni jest więcej niż pomysłów na nie. Nie wymaga trudnych technik, tylko odrobiny cierpliwości przy odwracaniu blachy.
Co trafia do blachy z jabłecznikiem
Większość tych składników masz pewnie już w kuchni. Najważniejsze jest wybranie jabłek, które po upieczeniu nie rozpadną się na papkę.
- Jabłka. Stanowią całą górną warstwę ciasta po odwróceniu, więc liczy się ich kwasowość i to, czy po upieczeniu zachowają zwarty kąsek, a nie rozpadną się na papkę.
- Cukier. Część trafia do jabłek, żeby puściły sok, a część do ciasta, gdzie odpowiada za puszystość żółtkowej piany.
- Jajka. Rozdzielone na białka i żółtka budują lekki, gąbczasty biszkopt bez dodatku masła.
- Olej roślinny. Utrzymuje ciasto wilgotne przez kilka dni, w przeciwieństwie do biszkoptów robionych tylko na maśle.
- Gorąca woda. Rozrzedza masę żółtkową i pomaga jej równomiernie otoczyć pianę z białek.
- Mąka pszenna. Daje ciastu strukturę, ale wsypana zbyt agresywnie ubija pianę z białek, więc łączymy ją delikatnie.
- Proszek do pieczenia. Podnosi ciasto na tyle, żeby utrzymało ciężar jabłkowej warstwy na górze.
- Mak mielony. Barwi i doprawia jedną część ciasta, dzięki czemu po przekrojeniu widać charakterystyczny, dwukolorowy marmurek.
- Czekolada. Rozpuszczona ze śmietanką tworzy błyszczącą polewę, która częściowo wsiąka w ciepłe jabłka.
- Śmietanka kremówka. Rozprowadza czekoladę w gładką, płynną polewę, która nie tężeje na kamień po wystudzeniu.
- Masło. Dodane na końcu do polewy, nadaje jej głęboki połysk.
Jak upiec i odwrócić jabłecznik
- Przygotuj jabłka. Obierz jabłka, zetrzyj na tarce o grubych oczkach i podduszaj na patelni z cukrem i sokiem z cytryny przez 5-7 minut, aż zmiękną i puszczą sok, potem odstaw do całkowitego wystudzenia.
- Wylej jabłka na blachę. Blachę o wymiarach około 25 na 35 centymetrów wyłóż papierem do pieczenia i równomiernie rozłóż na nim wystudzone jabłka.
- Ubij białka. Białka ze szczyptą soli ubij na sztywną, lśniącą pianę i odstaw na bok.
- Zrób ciasto. Żółtka utrzyj z 300 gramami cukru na puszystą, jasną masę, dodaj olej i gorącą wodę, wymieszaj, a następnie delikatnie wmieszaj przesianą mąkę z proszkiem do pieczenia i na końcu ubitą pianę z białek.
- Podziel masę. Dwie trzecie ciasta wylej równomiernie na jabłka, do pozostałej jednej trzeciej wmieszaj mak i 100 gramów cukru, wyłóż łyżką na wierzch i przeciągnij widelcem, żeby powstał marmurkowy wzór.
- Upiecz. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180 stopni Celsjusza (góra-dół) przez 5 minut, następnie zmniejsz temperaturę do 150 stopni i piecz kolejne 40-45 minut, aż wykałaczka wbita na środku wyjdzie sucha.
- Odwróć i polej. Upieczone ciasto przestudź w blasze około 10 minut, odwróć na dużą deskę lub talerz, zdejmij papier, podgrzej śmietankę ze złamaną czekoladą i masłem na gładką polewę i rozlej ją po całej jabłkowej powierzchni.
Dlaczego biszkopt wychodzi puszysty
Ten biszkopt nie ma w sobie ani grama masła, a mimo to wychodzi lekki, bo cały ciężar unoszenia bierze na siebie piana z białek. Białka trzymają swoją strukturę tylko wtedy, gdy nic ich nie zanieczyści tłuszczem, nawet odrobina żółtka w misce potrafi sprawić, że piana nie urośnie tak, jak powinna. Dlatego warto rozdzielać jajka osobno do małej miseczki, zanim przełożysz białko do większej. Materiały dotyczące piany białkowej opisują, że ubite białka mogą zwiększyć swoją objętość nawet sześć do ośmiu razy, ale tylko wtedy, gdy miska i trzepaczka są czyste i suche. Drugim sprzymierzeńcem jest temperatura, białka w temperaturze pokojowej ubijają się łatwiej i szybciej niż te prosto z lodówki. Jeśli masa żółtkowa z olejem i wodą jest zbyt gęsta, piana łączy się z nią niechętnie i opada, więc dodawaj ją po łyżce, delikatnie mieszając od dołu do góry.
Jakie jabłka wybrać do ciasta
Do tego ciasta nie nadają się słodkie, miękkie jabłka, które po podduszeniu zmieniają się w papkę bez struktury. Lepiej sięgnąć po odmiany kwaśne i zwarte, takie jak szara reneta, antonówka czy kortland, które utrzymują swój kształt nawet po kilku minutach na patelni. Przewodnik po jabłkach do pieczenia potwierdza, że kwaśniejsze odmiany lepiej znoszą obróbkę termiczną niż te słodkie, przeznaczone głównie do jedzenia na surowo. Jeśli masz pod ręką kilka różnych odmian, możesz je spokojnie wymieszać, górna warstwa i tak się scali podczas pieczenia. Starte na grubych oczkach jabłka puszczają więcej soku niż pokrojone w kostkę, dlatego krótkie podduszenie z cukrem jest tutaj ważnym krokiem, nie pomijaj go nawet, jeśli jabłka wydają się już wystarczająco miękkie.
Sekret wsiąkającej polewy czekoladowej
Polewa na tym cieście ma inne zadanie niż klasyczny, sztywny lukier. Ma być płynna i ciepła, tak żeby część z niej wsiąkła w jeszcze ciepłą warstwę jabłkową, a część zastygła na wierzchu w błyszczącą, gładką skórkę. Dlatego czekoladę rozpuszczamy w gorącej śmietance, a nie na sucho, taka polewa zostaje elastyczna nawet po wystudzeniu w lodówce. Jeśli polejesz ciasto, które jest już całkiem zimne, polewa zastygnie na powierzchni i nie zdąży się wchłonąć, a efekt będzie mniej efektowny. Z drugiej strony zbyt gorące, parujące ciasto rozrzedzi polewę i spłynie po bokach, więc najlepszy moment to kilka minut po odwróceniu, kiedy blat jest jeszcze ciepły, ale nie gorący.
Zamienniki i warianty bez maku
Mak w tym przepisie jest dodatkiem, nie podstawą, więc możesz go spokojnie pominąć i podzielić ciasto na dwie równe części bez żadnej zmiany w proporcjach płynów. W zamian warto wmieszać w tę drugą część garść posiekanych orzechów włoskich albo startą skórkę z cytryny. Czekoladę gorzką możesz zastąpić mleczną, polewa będzie wtedy słodsza i trochę mniej intensywna w kolorze. Jeśli wolisz mniej słodkie ciasto, zmniejsz cukier w warstwie jabłkowej do 60-70 gramów, same jabłka i tak oddają naturalną słodycz podczas pieczenia. Osoby, które nie jedzą orzechów, mogą dodać do ciasta łyżkę kakao, uzyskując dwukolorowy efekt bez bakalii.
Przechowywanie, mrożenie i podawanie
Jabłecznik trzymaj pod przykryciem w temperaturze pokojowej przez jeden dzień, a na dłużej przełóż go do lodówki w zamykanym pojemniku, gdzie spokojnie przetrwa do czterech dni. Przed podaniem wyjmij kawałek na kilkanaście minut, żeby polewa trochę zmiękła i smakowała wyraźniej. Całe, nieudekorowane ciasto można też zamrozić bez polewy na około miesiąc, a polewę przygotować świeżo w dniu podania. Pokrojone kawałki świetnie smakują z łyżką gęstego jogurtu albo odrobiną niesłodzonej bitej śmietany, która łagodzi intensywność czekolady. Na rodzinny podwieczorek podawaj je na płaskim talerzu, żeby widać było dwukolorowy przekrój biszkoptu pod jabłkami.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy ten jabłecznik można zrobić bez maku?
Tak, mak jest tu dodatkiem smakowym i możesz go całkowicie pominąć. Podziel ciasto na dwie równe części bez zmiany proporcji płynów i upiecz jak w przepisie, biszkopt zostanie jednokolorowy, ale równie puszysty.
- Jak długo można przechowywać odwrócony jabłecznik?
W temperaturze pokojowej, pod przykryciem, wytrzyma jeden dzień bez utraty świeżości. W lodówce, w zamkniętym pojemniku, zachowuje dobrą konsystencję do czterech dni, a przed podaniem warto wyjąć go na kilkanaście minut.
- Jakie jabłka najlepiej sprawdzą się w tym przepisie?
Najlepiej wybierać odmiany kwaśne i zwarte, na przykład szarą renetę, antonówkę czy kortland, bo utrzymują kształt po podduszeniu. Słodkie, miękkie jabłka częściej rozpadają się na papkę i tracą teksturę w górnej warstwie.
- Czemu moja polewa czekoladowa nie chce wsiąknąć w ciasto?
Najczęściej polewa jest zbyt gęsta albo ciasto jest już całkiem wystudzone. Polej ciasto, gdy jest jeszcze ciepłe, i jeśli polewa wydaje się zbyt sztywna, dolej łyżkę ciepłej śmietanki, żeby odzyskała płynną konsystencję.
- Czy ciasto można przygotować wcześniej?
Sam biszkopt z warstwą jabłkową można upiec dzień wcześniej i przechować pod przykryciem w temperaturze pokojowej. Polewę najlepiej zrobić świeżo, tuż przed podaniem, wtedy zachowuje najlepszy połysk i płynną konsystencję.
- Czy odwrócony jabłecznik można zamrozić?
Tak, ale najlepiej zamrozić samo ciasto bez polewy, dokładnie owinięte folią, na około miesiąc. Rozmrażaj je w lodówce, a polewę czekoladową przygotuj świeżo i polej nią ciasto już po rozmrożeniu.
- Z czym podawać ten jabłecznik?
Świetnie smakuje samodzielnie, ale kawałek z łyżką gęstego jogurtu naturalnego albo odrobiną niesłodzonej bitej śmietany zyskuje dodatkową świeżość. Do kawy czy herbaty pasuje najlepiej, gdy jest w pełni wystudzony i polewa zdążyła stężeć.