Pin it
Ten chleb nazywa się szybki, bo wymaga tylko jednego wyrastania ciasta, bez nocnego leżakowania w lodówce i bez zakwasu do pielęgnowania. Mieszasz składniki, zagniatasz, czekasz około godziny i pieczesz w żeliwnym garnku, który robi za Ciebie resztę pracy.
Pestki dyni dodają chrupkości i lekko orzechowego smaku, a żeliwny garnek z przykryciem trzyma parę w pierwszej fazie pieczenia, dzięki czemu bochenek dobrze wyrasta w piekarniku, zanim skórka zacznie się przypiekać. Cały proces od zagniecenia do wyjęcia z piekarnika zajmuje około dwóch godzin, z czego większość to czas, kiedy ciasto rośnie samo, a Ty możesz robić coś innego.
To dobry chleb na weekendowe śniadanie albo do zupy, świetnie smakuje jeszcze ciepły z masłem.
Co znajdziesz w cieście
Lista jest krótka i opiera się na podstawowych składnikach z każdej kuchni. Kupuj świeże, surowe pestki dyni bez łuski i drożdże z aktualną datą przydatności, bo stare drożdże są głównym powodem nieudanego wyrastania.
- Mąka pszenna typ 650. Daje ciastu siłę i strukturę, dzięki glutenowi bochenek dobrze się rozciąga i rośnie.
- Mąka pszenna pełnoziarnista. Dodaje orzechowego smaku i odrobinę gęstszej, bardziej wiejskiej konsystencji.
- Pestki dyni. Chrupiący akcent w cieście i na wierchu, a przy okazji źródło zdrowych tłuszczów i magnezu, jak opisuje poradnik North Carolina State University Extension.
- Suszone drożdże instant. Spulchniają ciasto, dzięki nim bochenek rośnie bez wielogodzinnego zakwasu.
- Letnia woda. Aktywuje drożdże i łączy składniki w jednolite ciasto.
- Oliwa z oliwek. Nadaje miękiszowi delikatność i trochę dłużej zachowuje świeżość chleba.
- Cukier. Niewielka ilość, która dokarmia drożdże na starcie.
- Sól. Wzmacnia smak i kontroluje tempo pracy drożdży.
Jak upiec chleb krok po kroku
- Połącz suche składniki. W dużej misce wymieszaj obie mąki, drożdże, pestki dyni, cukier i sól, żeby drożdże rozłożyły się równomiernie, zanim trafią w kontakt z wodą.
- Dodaj wodę i oliwę. Wlej letnią wodę i oliwę, mieszaj łyżką albo robotem z hakiem do ciasta, aż składniki połączą się w jednolitą, lekko klejącą masę.
- Wyrabiaj ciasto. Zagniataj ręcznie na blacie albo robotem przez 8 do 10 minut, aż ciasto zrobi się gładkie i elastyczne, a po naciągnięciu wraca do kształtu.
- Odstaw do wyrastania. Przykryj miskę ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na 45 do 60 minut, aż ciasto podwoi objętość.
- Rozgrzej żeliwny garnek. Około 20 minut przed końcem wyrastania wstaw żeliwny garnek z przykryciem do piekarnika i rozgrzej do 220 stopni Celsjusza razem z piekarnikiem.
- Uformuj bochenek. Wyłóż ciasto na oproszony mąką blat, krótko zagnieć, uformuj okrągły bochenek i natnij ostrym nożem jedno płytkie nacięcie na wierchu.
- Przełóż do garnka i piecz pod przykryciem. Ostrożnie przełóż bochenek do gorącego garnka, przykryj i piecz 30 minut w temperaturze zmniejszonej do 200 stopni Celsjusza.
- Odkryj i dopiecz do złota. Zdejmij pokrywkę i piecz kolejne 15 do 20 minut, aż skórka będzie ciemnozłota i chrupiąca, a wnętrze osiągnie temperaturę około 95 do 99 stopni Celsjusza.
Dlaczego piec chleb w żeliwnym garnku
Przykryty żeliwny garnek działa jak mała piekarnicza komora parowa. W pierwszych minutach pieczenia uwolniona z ciasta para zostaje uwięziona pod pokrywką, dzięki czemu skórka dłużej pozostaje elastyczna i bochenek może swobodnie rosnąć, zamiast zastygnąć zbyt wcześnie. Dopiero kiedy zdejmiesz pokrywkę, gorące powietrze piekarnika zaczyna odparowywać wilgoć z powierzchni i skórka robi się ciemna i chrupiąca. Chleb jest gotowy, gdy ma głęboki złoty kolor i brzmi głucho po lekkim stuknięciu w dno, a jego temperatura wewnętrzna sięga około 95 do 99 stopni Celsjusza, co potwierdza też opracowanie Iowa State University Extension o pieczeniu chleba drożdżowego.
Najczęstszy błąd przy wyrastaniu ciasta
Najwięcej nieudanych bochenków wynika z niewłaściwej temperatury wody. Zbyt gorąca woda zabija drożdże, a zbyt chłodna sprawia, że pracują bardzo wolno. Najlepsza jest woda ledwo ciepła, w dotyku przyjemna, czyli w praktyce zbliżona do temperatury ciała. Ciasto powinno podwoić objętość w ciepłym, osłonionym od przeciągów miejscu w czasie zbliżonym do 45 do 60 minut, co zgadza się z zakresem podawanym w materiałach Iowa State University Extension. Gotowość sprawdzisz, wbijając lekko palec w ciasto, jeśli odciśnięty dołek wraca powoli i częściowo, ciasto jest gotowe do formowania.
Zamienniki mąki i pestek dyni
Część mąki pszennej 650 możesz zamienić na mąkę żytnią albo orkiszową, co da ciastu odrobinę ciemniejszy kolor i mocniejszy smak, ale może też wymagać kilku łyżek wody więcej, bo te mąki chłoną wilgoć inaczej. Pestki dyni swobodnie zastąpisz pestkami słonecznika, siemieniem lnianym albo ich mieszanką w tej samej ilości, zachowując podobną chrupkość. Jeśli lubisz wyrazistszy smak, dodaj do ciasta łyżeczkę suszonego oregano albo startą skórkę z cytryny, to nie zmieni struktury bochenka.
Dlaczego trzeba ostudzić chleb przed krojeniem
Gorący bochenek wciąż gotuje się od wewnątrz, a krojenie go zbyt wcześnie uwalnia parę, która nadaje miękiszowi wilgotną, gumowatą konsystencję. Odczekaj co najmniej 30 do 40 minut na metalowym ruszcie, żeby powietrze krążyło wokół całego bochenka i skrobia w miękiszu zdążyła się ustabilizować. Dopiero wtedy kromki trzymają kształt i nie kruszą się pod nożem.
Przechowywanie i odgrzewanie chleba
Świeżo upieczony chleb najlepiej smakuje w ciągu dwóch do trzech dni, przechowywany w płóciennym worku na chleb albo papierowej torbie w temperaturze pokojowej, nigdy w zamkniętej plastikowej folii, która zmiękcza skórkę. Pokrojony i szczelnie zapakowany bochenek możesz zamrozić na kilka tygodni, a zmarznięte kromki odgrzać prosto z zamrażarki w tosterze albo na kilka minut w piekarniku, żeby odzyskały chrupkość. Jeśli na powierzchni zauważysz pleśń albo wyczujesz nietypowy zapach, wyrzuć cały bochenek, nie tylko zmieniony kawałek.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy to jest chleb na drożdżach czy chleb na zakwasie?
To chleb drożdżowy, nie chleb na zakwasie. Używa suszonych drożdży i jednego wyrastania, które trwa około godziny, więc całość robi się dużo szybciej niż chleb zakwasowy, który potrzebuje wielogodzinnej lub wielodniowej fermentacji.
- Czy mogę upiec ten chleb bez żeliwnego garnka?
Tak. Uformowany bochenek możesz piec na blasze wyłożonej papierem, a na dno piekarnika wstaw na początku pieczenia naczynie z gorącą wodą, żeby uzyskać podobną parę. Skórka wyjdzie odrobinę mniej chrupiąca, ale środek będzie równie puszysty.
- Jak długo chleb zachowuje świeżość i jak go przechowywać?
Najlepiej smakuje w ciągu dwóch do trzech dni od upieczenia. Przechowuj go w płóciennym worku na chleb albo w papierowej torbie w temperaturze pokojowej, nie w zamknięciu plastikowym, bo skórka wtedy mięknie. Jeśli zauważysz pleśń albo nietypowy zapach, wyrzuć bochenek.
- Czy mogę zamienić pestki dyni na inne ziarna?
Tak, możesz użyć pestek słonecznika, siemienia lnianego albo ich mieszanki w tej samej ilości. Zmieni się trochę smak i kolor wnętrza, ale struktura ciasta zostanie taka sama.
- Dlaczego moje ciasto nie urosło?
Najczęstszy powód to woda, która była za gorąca i zabiła drożdże, albo za chłodna, przez co drożdże pracowały bardzo wolno. Sprawdź też datę przydatności drożdży i trzymaj ciasto w ciepłym miejscu, bez przeciągów, podczas wyrastania.
- Czy można zamrozić ten chleb?
Tak, pokrojony i szczelnie zapakowany chleb można zamrozić na kilka tygodni. Kromki możesz podgrzać prosto z zamrażarki w tosterze albo na kilka minut w piekarniku, żeby skórka odzyskała chrupkość.
- Z czym najlepiej podawać ten chleb?
Świetnie smakuje jeszcze ciepły z masłem albo z pastą jajeczną, a także jako dodatek do zup kremowych i sałatek. Krótko podpieczone kromki dobrze sprawdzają się też pod pastę z awokado.
