Pin it
Prawdziwy piernik korzenny potrzebuje ciasta, które leżakuje tygodniami, żeby przyprawy się przegryzły. Ten przepis pomija ten etap całkowicie. Ucierasz jajka z cukrem i miodem, wmieszujesz resztę składników i po mniej niż godzinie masz w domu zapach cynamonu i goździków.
To ciasto wybieram, kiedy nie planowałam pieczenia, a za chwilę mam gości, albo kiedy dzieci proszą o coś piernikowego, a do świąt zostało jeszcze kilka tygodni. Blat wychodzi wilgotny, ciemny od kakao i miodu, bez grama oczekiwania.
Z czego powstaje ten piernik
Lista jest krótka i większość składników masz pewnie już w kuchni. Najważniejsza jest jakość miodu i świeżość przypraw, bo to one decydują o smaku całego ciasta.
- Jajka. Spulchniają ciasto i razem z cukrem tworzą bazę, od której zaczyna się całe ciasto.
- Cukier. Słodzi i razem z miodem daje piernikowi ciemny, karmelowy kolor.
- Miód. Nadaje charakterystyczny piernikowy smak i długo utrzymuje wilgotność środka.
- Śmietana. Zakwasza masę na tyle, żeby soda zadziałała, i dodaje ciastu kremowości.
- Masło. Odpowiada za delikatność i bogaty smak, roztopione łączy się łatwiej z resztą płynnych składników.
- Kakao. Pogłębia kolor i dodaje lekkiej, czekoladowej nuty w tle przypraw.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę ciasta, tyle, by blat był zwarty, ale nie ciężki.
- Soda oczyszczona i proszek do pieczenia. Razem podnoszą ciasto, soda reaguje z kwasem ze śmietany i miodu.
- Przyprawa piernikowa. Mieszanka cynamonu, goździków, imbiru, ziela angielskiego i gałki muszkatołowej, która robi z tego ciasta piernik.
- Powidła śliwkowe. Opcjonalny dodatek, który pogłębia smak i utrzymuje środek wilgotny jeszcze dłużej.
Jak upiec ten piernik krok po kroku
- Przygotuj formę i piekarnik. Nagrzej piekarnik do 175 stopni C i wyłóż blachę 20 na 30 centymetrów papierem do pieczenia.
- Utrzyj jajka z cukrem i miodem. Ucieraj mikserem kilka minut, aż masa zrobi się jasna i puszysta, to ona daje ciastu lekkość.
- Dodaj masło i śmietanę. Wlej roztopione, przestudzone masło i śmietanę, a jeśli używasz, także powidła śliwkowe, i wymieszaj do połączenia.
- Połącz suche składniki. W drugiej misce wymieszaj mąkę, kakao, sodę, proszek do pieczenia, przyprawę piernikową i szczyptę soli.
- Złącz obie masy. Wsyp suche składniki do mokrych i mieszaj tylko do połączenia, krótkie mieszanie to sekret delikatnego środka.
- Piecz do suchego patyczka. Przelej ciasto do formy, wygładź wierzch i piecz 40 do 45 minut, aż wbity patyczek wyjdzie suchy.
- Ostudź i pokrój. Odstaw ciasto w formie do całkowitego wystudzenia, potem pokrój w kwadraty, najlepiej po przykryciu ściereczką na noc.
Dlaczego to ciasto wychodzi puszyste
Ten piernik wychodzi puszysty bez wyrastania ciasta, bo cały unoszący się efekt bierze się z reakcji chemicznej, a nie z czasu. Soda oczyszczona potrzebuje kwasu, żeby zacząć działać, a tutaj dostaje go ze śmietany i miodu. W kontakcie z kwaśnym płynem soda zaczyna wytwarzać dwutlenek węgla już w misce. Dlatego ciasto trzeba przelać do formy i wstawić do piekarnika od razu, zanim pęcherzyki powietrza zdążą się rozejść. Dodatkowy proszek do pieczenia działa wolniej i część swojej pracy wykonuje dopiero w cieple piekarnika, co daje drugi, bardziej równy wzrost. Więcej o tym, jak te dwa spulchniacze się różnią i kiedy stosować je razem, tłumaczy poradnik Uniwersytetu Illinois. W praktyce liczy się jedno. Mieszaj szybko i piecz od razu, nie odstawiaj ciasta na blacie.
Najczęstszy błąd przy tym cieście
Najczęstszym błędem jest mieszanie ciasta za długo, już po połączeniu mąki z masą mokrą. Każda dodatkowa minuta miksowania rozwija gluten w mące, a piernik zamiast kruchy i wilgotny robi się gumowaty i ściągnięty. Drugi błąd to dosypywanie mąki na wyczucie, bez odmierzania. Łyżka wsypana prosto do szklanki zgarnia więcej mąki niż łyżka przesypana z miarki, a ta różnica w cieście na jedną blachę robi realną różnicę.
Czym zastąpić miód albo śmietanę
Miód możesz zastąpić syropem z buraka cukrowego albo syropem klonowym w tej samej ilości. Smak będzie nieco inny, ale wilgotność ciasta zostanie podobna. Śmietanę 18 procent zamienia maślanka albo gęsty jogurt naturalny, obie mają podobną kwasowość potrzebną, żeby soda zadziałała. Masło możesz zastąpić olejem rzepakowym w tej samej wadze, ciasto wyjdzie odrobinę mniej aromatyczne, ale równie wilgotne. Jeśli nie masz gotowej przyprawy piernikowej, wymieszaj cynamon, imbir, goździki, ziele angielskie i szczyptę gałki muszkatołowej we własnych proporcjach.
Jak przechowywać piernik na później
Piernik trzyma wilgotność dłużej niż większość ciast, bo miód wiąże wodę w cieście. W zamkniętym pojemniku, w temperaturze pokojowej, zostaje dobry do zjedzenia przez kilka dni. Na dłuższe przechowywanie pokrój go w kawałki i zamroź w szczelnym pojemniku, a przed podaniem rozmroź w temperaturze pokojowej. Unikaj trzymania go w lodówce bez przykrycia, bo chłodne i suche powietrze szybko wysusza środek.
Z czym podawać ten piernik
Najprościej podać piernik lekko ciepły, z filiżanką czarnej herbaty albo kawy, które przełamują słodycz miodu. Jeśli chcesz wersję bardziej świąteczną, posyp wierzch cukrem pudrem albo polej go prostym lukrem z cukru pudru i odrobiny wody. Dobrze komponuje się też z łyżką gęstej, niesłodzonej śmietany ubitej albo z odrobiną skórki pomarańczowej startej na wierzch przed podaniem.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy ten piernik trzeba odstawić na kilka dni jak tradycyjny?
Nie, to jest cała idea szybkiej wersji. Możesz go jeść tego samego dnia, kiedy wystygnie. Jeśli masz czas, odstawienie na dobę pod przykryciem tylko wyrówna smak przypraw, ale nie jest konieczne.
- Czym zastąpić miód w tym przepisie?
Syrop z buraka cukrowego albo syrop klonowy w tej samej ilości działają podobnie i dają zbliżoną wilgotność. Smak będzie lżejszy, bez typowej piernikowej głębi, jaką daje prawdziwy miód.
- Jak długo przechowuje się ten piernik?
W zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej zachowuje dobrą jakość przez kilka dni. Pokrojony na kawałki i szczelnie zapakowany znosi też zamrażanie, rozmrażasz go po prostu w temperaturze pokojowej.
- Czy mogę upiec ten piernik bez laktozy?
Tak, zamień śmietanę na roślinną śmietankę do gotowania o podobnej gęstości, a masło na olej rzepakowy albo margarynę roślinną. Reszta przepisu zostaje bez zmian.
- Dlaczego mój piernik wyszedł suchy albo gumowaty?
Najczęściej to efekt zbyt długiego mieszania ciasta po dodaniu mąki albo zbyt dużej ilości mąki odmierzonej na wyczucie. Mieszaj tylko do połączenia składników i odmierzaj mąkę łyżką przesypaną do miarki, nie nabieraj jej prosto szklanką.
- Czy mogę upiec to ciasto w innej formie?
Tak, ta sama ilość ciasta zmieści się w tortownicy o średnicy 24 centymetrów, piecz je wtedy około 50 minut. W mniejszej, głębszej formie środek piecze się dłużej, więc zawsze sprawdzaj gotowość suchym patyczkiem.
- Czy ten piernik jest bezpieczny dla małych dzieci?
Nie dla najmłodszych. Dzieciom poniżej 12 miesiąca życia nie podaje się żadnych produktów z miodem, nawet pieczonych, ze względu na ryzyko botulizmu dziecięcego, bo samo pieczenie nie daje pewności, że zniszczy odporne zarodniki bakterii. Pisze o tym amerykańskie CDC. Starszym dzieciom i dorosłym ten piernik nie stwarza takiego zagrożenia.
