Pin it
Ten keks zrobisz jednym spokojnym ruchem, bez miksera i bez długiego ucierania masła z cukrem. Wystarczą dwie miski, trzepaczka i chwila na otarcie skórki z pomarańczy.
Kefir i olej dają mu wilgotny, gęsty miąższ, a żurawina i pistacje przełamują słodycz kwaskowatością i chrupkością. To dobry wybór na popołudniową kawę albo na prezent dla kogoś, kto lubi ciasta mniej oczywiste niż klasyczna szarlotka.
Co znajdziesz w tym pomarańczowym keksie
Ten keks opiera się na prostych składnikach, które pewnie już masz w kuchni. Najważniejsze są dobrej jakości pomarańcze ze skórką bez wosku i świeże, jeszcze chrupiące pistacje.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę keksu i trzyma w sobie wilgotne wnętrze.
- Cukier. Słodzi ciasto i pomaga mu dłużej zostać wilgotne.
- Soda oczyszczona. Reaguje z kwaśnym kefirem i unosi ciasto bez użycia drożdży.
- Sól. Wzmacnia smak pomarańczy i równoważy słodycz.
- Kefir lub maślanka. Kwaśny, gęsty płyn odpowiedzialny za miękki, wilgotny miąższ.
- Olej roślinny. Zastępuje masło i utrzymuje ciasto miękkie nawet prosto z lodówki.
- Skórka pomarańczowa. Daje mocny, naturalny aromat, mocniejszy niż sam sok.
- Żurawina. Kwaskowata przeciwwaga dla słodkiego ciasta, zostaje soczysta po upieczeniu.
- Pistacje. Chrupiący, lekko słony kontrast i zielone plamki w przekroju keksu.
Jak upiec wilgotny keks krok po kroku
- Przygotuj formę i piekarnik. Nagrzej piekarnik do 160-170°C bez termoobiegu. Natłuść keksówkę 21 na 11 cm i wyłóż dno paskiem papieru do pieczenia.
- Wymieszaj składniki suche. W misce połącz mąkę, sodę oczyszczoną, sól i cukier, żeby soda rozłożyła się równomiernie.
- Połącz składniki mokre. W drugiej misce roztrzep jajko z kefirem, olejem i skórką pomarańczową na gładką masę.
- Zrób ciasto. Wlej mokre składniki do suchych i wymieszaj tylko do połączenia. Soda reaguje z kwaśnym kefirem od razu, więc zbyt długie mieszanie wybija powietrze z ciasta.
- Dodaj żurawinę i pistacje. Obtocz posiekaną żurawinę i pistacje w łyżce mąki, a potem delikatnie wmieszaj je w ciasto.
- Piecz keks. Przelej ciasto do formy i wyrównaj wierzch. Piecz 55-65 minut, aż patyczek wbity w środek wyjdzie suchy.
- Ostudź ciasto. Zostaw keks w formie na 15 minut, potem przełóż na kratkę i ostudź całkowicie.
- Polej lukrem. Wymieszaj cukier puder z gorącą wodą i skórką pomarańczową, polej ostudzony keks i odczekaj, aż lukier stężeje.
Dlaczego ten keks jest taki wilgotny
Olej roślinny zamiast masła to pierwszy sekret tego ciasta. Masło krzepnie w lodówce i usztywnia miąższ, a olej zostaje płynny nawet na zimno, więc keks jest miękki jeszcze trzeciego dnia. Drugi sekret to kefir. Jego kwasowość natychmiast reaguje z sodą oczyszczoną i uwalnia dwutlenek węgla, dzięki czemu ciasto rośnie bez drożdży i bez długiego ucierania masła z cukrem. Chemicy z North Carolina State University tłumaczą, że ta reakcja zachodzi niemal natychmiast, więc ciasto trzeba piec zaraz po wymieszaniu, zanim pęcherzyki powietrza zdążą uciec z masy. Właśnie dlatego mokre i suche składniki łączymy dopiero tuż przed przelaniem do keksówki.
Żurawina i pistacje, które nie toną
Posiekane owoce i orzechy mają tendencję do opadania na dno formy, zwłaszcza w gęstym, wilgotnym cieście. Prosty trik to obtoczenie żurawiny i pistacji w łyżce mąki tuż przed wymieszaniem z ciastem. Cienka warstwa mąki chwyta się ciasta i nie pozwala kawałkom tonąć podczas pieczenia. Świeża lub mrożona żurawina da bardziej kwaskowy, soczysty środek, a żurawina suszona to słodszy, bardziej skoncentrowany smak i trochę gęstsza konsystencja miąższu, bo wchłania więcej wilgoci z ciasta. Jeśli sięgasz po suszoną, zmniejsz cukier w cieście o jakieś 20 gramów, inaczej keks wyjdzie zbyt słodki. Pistacje kupuj niesolone, a jeśli masz czas, obierz je ze skórki, bo wtedy zielony kolor lepiej widać na przekroju.
Czym zastąpić kefir i pistacje
Kefiru nie masz pod ręką? Maślanka działa tak samo dobrze, a zwykły jogurt naturalny rozcieńczony łyżką wody da podobną kwasowość. Unikaj mleka bez dodatku kwasu, bo soda nie zareaguje tak samo i ciasto wyjdzie płaskie. Pistacje możesz zamienić na migdały albo orzechy laskowe, choć stracisz charakterystyczny zielony kolor w przekroju. Żurawinę zastąpisz suszonymi wiśniami albo rodzynkami, jeśli wolisz łagodniejszy smak. Skórkę pomarańczową warto otrzeć tuż przed użyciem, bo traci aromat po kilku godzinach leżenia pokrojona na talerzu.
Jak przechowywać i mrozić keks
Ciasto przechowuj w szczelnym pojemniku w temperaturze pokojowej. Według wytycznych Colorado State University Extension domowe wypieki typu quick bread nie wymagają lodówki, jeśli zjesz je w ciągu 3-4 dni, a po tym czasie lepiej przełożyć je do lodówki. Upieczony, jeszcze niepolany lukrem keks możesz też zamrozić na 2-3 miesiące, szczelnie owinięty folią. Lukier najlepiej zrobić dopiero po rozmrożeniu, bo cukier puder podczas mrożenia potrafi się zbrylić na powierzchni.
Dla kogo jest to ciasto
To ciasto zawiera gluten, nabiał, jajka i orzechy, więc nie jest opcją dla osób na diecie bezglutenowej, wegańskiej czy z alergią na orzechy. Pistacje należą do orzechów, które w USA trzeba wyraźnie wskazywać na etykietach żywności, zgodnie z wytycznymi amerykańskiej FDA dotyczącymi głównych alergenów pokarmowych. Jeśli pieczesz dla gości, zapytaj wcześniej o alergie i rozważ wersję bez orzechów, zastępując pistacje dodatkową łyżką posiekanej żurawiny. Keks świetnie smakuje samodzielnie do kawy, ale też jako deser z łyżką gęstego jogurtu greckiego obok, jeśli chcesz zrobić z niego coś bardziej odświętnego.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę użyć suszonej żurawiny zamiast świeżej lub mrożonej?
Tak, choć smak i konsystencja lekko się zmienią. Suszona żurawina jest słodsza i wchłania więcej wilgoci z ciasta, więc zmniejsz cukier w cieście o jakieś 20 gramów, żeby keks nie wyszedł mdło słodki.
- Czym mogę zastąpić kefir w tym przepisie?
Najlepiej sprawdzi się maślanka, bo ma podobną kwasowość. Działa też jogurt naturalny rozcieńczony łyżką wody. Unikaj zwykłego mleka bez dodatku kwasu, bo soda oczyszczona nie zareaguje tak samo i ciasto może wyjść płaskie.
- Jak długo keks zostaje świeży?
W szczelnym pojemniku w temperaturze pokojowej spokojnie wytrzyma 3 do 4 dni. Po tym czasie lepiej przełożyć go do lodówki, żeby owoce i wilgotny miąższ nie zaczęły pleśnieć.
- Czy ten keks można zamrozić?
Tak, ale najlepiej jeszcze bez lukru. Szczelnie owinięty folią wytrzyma w zamrażarce 2 do 3 miesięcy. Lukier zrób dopiero po rozmrożeniu, bo cukier puder podczas mrożenia zbryla się na powierzchni.
- Po czym poznam, że keks jest dobrze upieczony?
Patyczek wbity na środek powinien wyjść suchy, bez wilgotnej masy na końcu. Wierzch będzie sprężysty w dotyku i lekko odchodzi od brzegów formy, zwykle po 55 do 65 minutach pieczenia.
- Czy mogę pominąć pomarańczową polewę?
Tak, keks jest wystarczająco aromatyczny sam w sobie dzięki skórce pomarańczowej w cieście. Bez lukru zostanie jedynie mniej słodki i mniej błyszczący na przekroju.
- Czy to ciasto nadaje się dla osoby z alergią na orzechy?
Nie, pistacje to orzechy i ten keks nie jest dla niej bezpieczny. Jeśli pieczesz dla gości, warto dopytać wcześniej o alergie i rozważyć wersję bez pistacji, z dodatkową łyżką żurawiny zamiast nich.
