Pin it
Szarlotka z budyniem pod kruszonką to jabłecznik, w którym kremowy budyń robi całą różnicę. Na kruchym spodzie leżą jabłka z cynamonem, budyń oblewa je gładką warstwą, a na wierzchu chrupie złota kruszonka.
To ciasto na niedzielny obiad i na jesienne popołudnia, kiedy w kuchni pachnie cynamonem. Nie trzeba być cukiernikiem, żeby je upiec. Potrzeba tylko odpowiednio dużo czasu na wystudzenie, żeby budyń dobrze stężał i plastry kroiły się czysto.
Co znajdziemy w tej szarlotce
Większość tych składników masz pewnie już w kuchni, więc kluczem jest jakość jabłek i świeże masło. Wybierz jabłka twarde i kwaskowe, inaczej puszczą za dużo soku pod kruszonką.
- Mąka pszenna. Baza chrupiącego spodu i kruszonki.
- Masło. Kruszy ciasto i daje mu wyraźny maślany smak.
- Cukier. Łagodzi kwaskowość jabłek i podkręca smak kruszonki.
- Jajko. Spaja kruche ciasto, żeby się nie rozpadało.
- Proszek do pieczenia. Odpowiada za lekko sypką strukturę spodu.
- Sól. Wyostrza smak całego ciasta.
- Jabłka. Główny bohater przepisu, najlepiej odmiany twarde i kwaskowe.
- Cynamon. Ciepła, jesienna nuta w warstwie jabłkowej.
- Sok z cytryny. Chroni jabłka przed brązowieniem i dodaje świeżości.
- Mąka ziemniaczana. Wiąże sok z jabłek, żeby spód nie rozmókł.
- Mleko. Baza budyniu, daje mu gładkość i kremowość.
- Budyń waniliowy w proszku. Tworzy kremową warstwę między jabłkami a kruszonką.
Jak ułożyć i upiec warstwy
- Zagnieść ciasto. Wymieszaj mąkę z cukrem, proszkiem do pieczenia i solą. Wetrzyj zimne masło, aż powstaną drobne kruszynki, dodaj jajko i szybko zagnieć ciasto. Podziel ciasto na dwie części, większą i mniejszą. Większą zawiń i wstaw do lodówki, a mniejszą do zamrażarki na 30-40 minut.
- Przygotuj jabłka. Obierz jabłka, pokrój w drobną kostkę i przełóż do miski. Skrop sokiem z cytryny i wymieszaj z cukrem, cynamonem i mąką ziemniaczaną.
- Wylep spód. Większą część ciasta rozprowadź w natłuszczonej tortownicy o średnicy 24 cm, formując spód i niski brzeg. Nakłuj widelcem i podpiecz 10 minut w piekarniku nagrzanym do 180°C.
- Rozłóż jabłka. Na podpieczony spód wyłóż równą warstwę jabłek razem z sokiem, który puściły.
- Zagotuj budyń. Proszek budyniowy rozmieszaj w kilku łyżkach zimnego mleka, żeby nie było grudek. Resztę mleka z cukrem zagrzej w rondlu, dodaj rozmieszany budyń i gotuj na małym ogniu. Mieszaj bez przerwy, aż zgęstnieje. Jeszcze gorący wylej na jabłka i rozprowadź równą warstwę.
- Zetrzyj kruszonkę. Zamrożoną część ciasta zetrzyj na tarce o grubych oczkach i równo rozsyp na budyniu.
- Upiecz ciasto. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C przez 45-50 minut, aż kruszonka się zarumieni, a budyń będzie ścięty.
- Wystudź przed podaniem. Zostaw ciasto do całkowitego wystudzenia w temperaturze pokojowej. Potem wstaw je na kilka godzin do lodówki, najlepiej na całą noc, żeby budyń dobrze stężał i ciasto kroiło się czysto.
Kruszonka z tego samego ciasta
Ta szarlotka ma prosty trik, który ułatwia życie. Kruszonka i spód to jedno i to samo ciasto. Większą część wciskasz w formę, mniejszą zamrażasz, a potem zcierasz na tarce tuż przed pieczeniem. Dzięki temu nie trzeba liczyć dwóch receptur ani zastanawiać się, czy smaki się zgrają, bo to zawsze ten sam maślany spód.
Zamrożone ciasto trze się dokładnie tak jak zimne masło na tarce do sera, w nierówne, grube wiórki. Te wiórki nie zlepiają się w czasie pieczenia, więc kruszonka wychodzi sypka i chrupiąca, a nie w jednej zbitej płycie. Jeśli zabraknie Ci czasu na mrożenie, wystarczy trzymać drugą część ciasta w lodówce przez godzinę i pokruszyć ją w palcach. Efekt będzie trochę bardziej nierówny, ale wciąż dobry.
Jabłka, które nie rozmiękną za szybko
Pokrojone jabłka zaczynają brązowieć, gdy zetkną się z powietrzem, bo enzym w ich miąższu reaguje z tlenem. Sok z cytryny zawiera witaminę C, która spowalnia tę reakcję. Dlatego warto skropić pokrojone jabłka tuż po obraniu, zanim zajmiesz się resztą ciasta. Potwierdzają to wskazówki University of Illinois Extension na temat brązowienia jabłek.
W tej szarlotce ma to dodatkowo znaczenie, bo zbyt ciemne jabłka widać przez warstwę budyniu. Wybierz też odmiany twarde i kwaskowe, bo miękkie i bardzo słodkie jabłka rozpadają się pod kruszonką i puszczają za dużo soku. Mąka ziemniaczana wymieszana z jabłkami wiąże część tego soku, dzięki czemu spód zostaje chrupiący.
Budyń, który się dobrze zetnie
Budyń w tym cieście musi być gęsty, zanim trafi do piekarnika, bo w piekarniku już nie zgęstnieje tak samo jak na kuchence. Gotuj go dłużej niż podaje opakowanie, mieszając bez przerwy, aż będzie ciężko spadał z łyżki. Przelewaj go na jabłka od razu, gdy jest gorący, żeby sam się rozlał w równą warstwę bez ugniatania łyżką. Garnek z grubym dnem gęstnieje równiej i mniej się pali, więc jeśli masz wybór, użyj właśnie takiego.
Jeśli budyń wygląda rzadko mimo długiego gotowania, winna jest zwykle zbyt mała ilość proszku albo zbyt niska temperatura. Dodatkowa łyżka mąki ziemniaczanej rozmieszana z łyżką zimnego mleka i dolana na koniec gotowania szybko to naprawi.
Jajko w kruchym cieście jest bezpieczne
Kruche ciasto na spód i kruszonkę zawiera jedno surowe jajko, ale po upieczeniu nie ma w tym żadnego ryzyka. Wytyczne FDA dotyczące bezpieczeństwa jajek wskazują, że dania z jajkiem są bezpieczne po ugotowaniu do temperatury 71°C (160°F). Kruche ciasto piecze się w 180°C przez prawie godzinę, więc temperatura wewnątrz jest dużo wyższa. Budyń w tym przepisie robi się z proszku i mleka, bez surowych żółtek, co jest dodatkowym zabezpieczeniem.
Jedyna uwaga to nie jeść surowego ciasta prosto z miski, co jest kwestią higieny, nie tylko smaku. Dzieciom, które lubią podkradać ciasto z miski, lepiej dać spróbować dopiero po upieczeniu.
Jak przechowywać szarlotkę na później
Szarlotka z budyniem to wypiek z nabiałem, więc rządzą nią te same zasady co każdym daniem z mlekiem. Po wystudzeniu nie zostawiaj jej dłużej niż dwie godziny w temperaturze pokojowej, zgodnie z wytycznymi FDA na temat przechowywania żywności. Przykryj ciasto folią albo przełóż do pojemnika i trzymaj w lodówce, najlepiej do 3 dni.
Na zimno smakuje równie dobrze jak w dniu pieczenia, a budyń bywa wtedy nawet gęstszy. Jeśli zostało dużo ciasta, możesz zamrozić pojedyncze kawałki bez kruszonki na wierzchu, choć sama kruszonka najlepiej smakuje świeżo upieczona.
Zamienniki, gdy czegoś nie masz
Jeśli pieczesz dla kogoś na diecie bezglutenowej, zamień mąkę pszenną na bezglutenową mieszankę do wypieków w takiej samej ilości. Ciasto będzie odrobinę bardziej kruche, więc formuj je delikatnie, żeby się nie rozpadało przed pieczeniem.
Mleko w budyniu możesz zastąpić mlekiem owsianym albo migdałowym bez utraty smaku, choć budyń będzie odrobinę mniej kremowy. Jabłka świetnie zamieniają się na gruszki, a cynamon na mieszankę cynamonu z odrobiną imbiru. Wybierz taką wersję, jeśli chcesz wyrazistszy, bardziej jesienny aromat.
Do kruszonki możesz domieszać dwie łyżki płatków owsianych albo zmielonych orzechów. To da jej dodatkową chrupkość i lekko orzechowy smak. Jeśli wolisz mniej słodkie ciasto, zmniejsz cukier w jabłkach o połowę. Budyń i tak doda słodyczy całości.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy szarlotkę z budyniem pod kruszonką można upiec dzień wcześniej?
Tak, i to jest wręcz zalecane. Budyń potrzebuje czasu, żeby dobrze stężeć, a ciasto kroi się czysto dopiero po kilku godzinach w lodówce. Najlepszy efekt dają co najmniej 4 godziny chłodzenia, najlepiej cała noc.
- Czym zastąpić budyń waniliowy w proszku?
Możesz użyć domowego budyniu na mące ziemniaczanej, żółtkach i mleku, ugotowanego do podobnej gęstości. Budyń śmietankowy albo budyń o smaku krówkowym też dobrze się sprawdzą, jeśli wolisz inny smak.
- Jak długo szarlotka z budyniem zachowuje świeżość i jak ją przechowywać?
Ciasto z budyniem zalicza się do produktów łatwo psujących się, więc po wystudzeniu nie zostawiaj go dłużej niż dwie godziny poza lodówką, co potwierdzają wytyczne FDA dotyczące bezpiecznego przechowywania żywności. Przechowuj je przykryte w lodówce i zjedz w ciągu 3 dni.
- Czy kruszonkę trzeba zamrażać, czy można ją po prostu pokruszyć?
Zamrożone ciasto łatwiej zetrzeć na równą kruszonkę, bo nie klei się do rąk. Jeśli nie masz czasu na zamrażanie, pokrusz schłodzone ciasto w palcach na nierówne grudki. Efekt będzie równie smaczny, choć mniej jednolity.
- Jakie jabłka najlepiej wybrać do tej szarlotki?
Najlepiej sprawdzą się twarde i kwaskowe odmiany, na przykład szara reneta, antonówka albo granny smith. Miękkie, słodkie jabłka rozpadają się pod kruszonką i puszczają za dużo soku.
- Z czym podawać szarlotkę z budyniem pod kruszonką?
Najlepiej smakuje sama, lekko schłodzona, z filiżanką herbaty albo kawy. Jeśli lubisz kontrast ciepła i chłodu, podgrzej porcję kilka sekund w mikrofalówce i dodaj łyżkę śmietany kremówki.
- Co zrobić, jeśli spód pod jabłkami wychodzi wilgotny?
Krótkie podpieczenie spodu przed nałożeniem jabłek robi dużą różnicę, bo tworzy barierę przed sokiem. Mąka ziemniaczana wymieszana z jabłkami dodatkowo wiąże nadmiar wody, więc nie pomijaj tego kroku.
- Czy tę szarlotkę można zrobić bezglutenowo?
Mąkę pszenną możesz zastąpić bezglutenową mieszanką do wypieków w tej samej proporcji, choć ciasto będzie trochę bardziej kruche i delikatniejsze w obróbce. Sprawdź też etykietę budyniu w proszku, bo niektóre marki dodają słód jęczmienny.
