Pin it
Babka łaciata wraca na niedzielny stół od pokoleń. To proste ciasto ucierane. Jedną część zostawia się jasną, drugą barwi się kakaem, a obie układa się potem łyżka po łyżce w tej samej formie do babki.
Dzięki temu na przekroju widać wyraźny, pstrokaty wzór, który wygląda efektownie bez żadnych specjalnych umiejętności. Ciasto jest gęste od oleju, dlatego zostaje wilgotne jeszcze kilka dni po upieczeniu.
Ten przepis sprawdza się na kawę po południu, na święta i po prostu wtedy, gdy chce się upiec coś znanego i sprawdzonego.
Co trafia do ciasta łaciatego
Do babki łaciatej wystarczą składniki, które zwykle już masz w kuchni. Warto tylko wyjąć jajka i mleko z lodówki wcześniej, żeby zdążyły się ogrzać do temperatury pokojowej.
- Jajka. Ubite z cukrem na gęsty krem dają ciastu większość objętości i puszystości.
- Cukier. Słodzi ciasto i razem z jajkami tworzy stabilną pianę, na której opiera się struktura babki.
- Olej rzepakowy. Odpowiada za wilgotny środek, który nie wysycha nawet po kilku dniach.
- Mąka pszenna. Buduje strukturę ciasta i utrzymuje je razem po upieczeniu.
- Proszek do pieczenia. Spulchnia ciasto, dzięki czemu babka równo rośnie w formie.
- Mleko. Rozrzedza ciasto do konsystencji gęstej śmietany, w której dobrze trzymają się warstwy.
- Kakao. Barwi i aromatyzuje drugą część ciasta, tworząc kontrast z jasną częścią.
- Ekstrakt z wanilii. Dodaje jasnej części ciasta delikatny, ciepły aromat.
- Gorzka czekolada na polewę. Po roztopieniu tworzy błyszczącą skorupkę na wierchu babki.
Jak ułożyć łaciate warstwy
- Przygotuj formę i piekarnik. Rozgrzej piekarnik do 170°C bez termoobiegu. Natłuść dokładnie formę do babki o średnicy 24 cm i oprósz ją mąką, zwracając uwagę na wszystkie wgłębienia wzoru.
- Ubij jajka z cukrem. Jajka, cukier i szczyptę soli ubijaj mikserem na wysokich obrotach około 6 do 8 minut, aż masa zbieleje i zgęstnieje jak krem.
- Wmieszaj olej i wanilię. Zmniejsz obroty miksera i wlej olej razem z ekstraktem z wanilii, mieszając tylko do połączenia, żeby nie zniszczyć napowietrzonej masy.
- Dodaj mąkę i mleko na zmianę. Przesianą mąkę z proszkiem do pieczenia dodawaj w trzech partiach na zmianę z mlekiem, miksując krótko po każdej porcji tylko do zniknięcia grudek.
- Podziel ciasto na dwie części. Przełóż około połowy ciasta do drugiej miski i wmieszaj do niej kakao rozrobione z dodatkowymi dwoma łyżkami mleka.
- Układaj ciasto na zmianę. Nakładaj łyżką porcje jasnego i kakaowego ciasta jedna na drugą do przygotowanej formy, a na koniec przeciągnij raz wykałaczką przez wszystkie warstwy, by uzyskać wyraźny wzór.
- Piecz do suchego patyczka. Piecz 50 do 55 minut, aż wierch będzie sprężysty, a wbity w środek patyczek wyjdzie suchy. Nie otwieraj piekarnika w pierwszych 30 minutach.
- Ostudź i polej czekoladą. Ostudź babkę w formie 15 minut, wyjmij ją na ruszt i zostaw do całkowitego wystudzenia przed polaniem roztopioną czekoladą.
Sekret wyraźnego łaciatego wzoru
Gęstość ciasta decyduje o tym, czy babka wyjdzie łaciata, czy po prostu brązowa. Ciasto musi być gęste jak krem, bo rzadkie momentalnie się rozlewa i miesza w formie, zanim trafi do piekarnika.
Nakładaj obie części łyżka po łyżce, bez wyrównywania powierzchni, aż skończy się ciasto w obu miskach. Na koniec przeciągnij przez wszystkie warstwy raz, góra-dół, długą wykałaczką albo nożem. Jeden ruch wystarczy, bo więcej zatrze wzór i wymiesza kolory w jednolitą masę.
Piekarnik powinien mieć już ustaloną temperaturę, zanim forma do niego trafi. Dlatego warto go rozgrzać z wyprzedzeniem około 15 minut.
Najczęstszy błąd przy łączeniu ciasta
Najwięcej babek łaciatych wychodzi ciężkich i gumowatych z jednego powodu, miksowania po dodaniu mąki na zbyt wysokich obrotach i za długo. Gluten w mące rozwija się wtedy zbyt mocno, a ciasto traci lekkość.
Mąkę i mleko dodawaj zawsze na najniższych obrotach miksera, krótkimi seriami. Wystarczy wymieszać do zniknięcia grudek, bez dalszego ubijania. To samo dotyczy momentu dzielenia ciasta na dwie części i dodawania kakaa, które warto wmieszać łyżką albo szpatułką, a nie mikserem.
Drugi częsty problem to zbyt rzadkie ciasto z powodu niedokładnego odmierzenia mąki. Odmierzanie szklanką bywa niedokładne, więc jeśli masz wagę kuchenną, warto z niej skorzystać.
Przechowywanie i mrożenie babki
Upieczona babka łaciata zachowuje wilgotność przez kilka dni, jeśli dobrze się ją zabezpieczy. Przechowuj ją pod przykryciem albo w zamykanym pojemniku w temperaturze pokojowej, najlepiej do trzech dni.
Jeśli babka ma polewę z dodatkiem śmietany albo masła i stoi w ciepłym pomieszczeniu, pamiętaj o ogólnej zasadzie bezpieczeństwa żywności. Produkty łatwo psujące się nie powinny stać dłużej niż dwie godziny w temperaturze pokojowej, po czym trafiają do lodówki.
Całe albo pokrojone w plastry ciasto można zamrozić na dwa do trzech miesięcy. Zawiń je ściśle w folię, a przed podaniem rozmrażaj w lodówce przez kilka godzin, żeby struktura nie namokła.
Zamienniki składników i alergeny
Olej można zastąpić roztopionym i ostudzonym masłem w tej samej ilości, choć ciasto będzie wtedy odrobinę mniej wilgotne i szybciej twardsze następnego dnia. Mleko zwykłe zamienia się bez problemu na mleko roślinne, na przykład owsiane albo migdałowe.
Mąkę pszenną trudniej wymienić bez zmiany efektu, bo gluten odpowiada za strukturę całej babki. Mieszanka mąk bezglutenowych z dodatkiem gumy ksantanowej daje zbliżony, choć trochę bardziej kruchy efekt.
To ciasto zawiera jajka, mleko i mąkę pszenną, czyli trzy z dziewięciu głównych alergenów pokarmowych uznawanych przez amerykańską Agencję Żywności i Leków. Jeśli pieczesz dla gości, zapytaj wcześniej o uczulenia.
Do czego podawać babkę łaciatą
Babka łaciata najlepiej smakuje w temperaturze pokojowej, pokrojona w niezbyt grube plastry, do zwykłej czarnej kawy albo mocnej herbaty. To ciasto, które od dawna pojawia się na polskich stołach przy świątecznych śniadaniach i rodzinnych odwiedzinach.
Dobrze komponuje się też z bitą śmietaną albo gałką lodów waniliowych, jeśli chcesz podać ją jako deser po obiedzie, a nie tylko do kawy. Zostaw polewę czekoladową do samego końca, bo ścina się szybciej niż sama babka wystudza.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy mogę upiec babkę łaciatą w keksówce zamiast w formie do babki?
Tak, to nawet tradycyjny wariant tego ciasta. W prostokątnej keksówce o długości około 25 cm piecz je 5 do 10 minut krócej, bo cieńsza warstwa ciasta szybciej się dopieka. Sprawdzaj gotowość patyczkiem od połowy czasu pieczenia.
- Jak przechowywać babkę łaciatą, żeby długo była wilgotna?
Trzymaj ją pod przykryciem w temperaturze pokojowej, najlepiej w zamykanym pojemniku albo pod odwróconą miską. Przekrojona powierzchnia wysycha najszybciej, więc przyłóż do niej kawałek folii. Tak zabezpieczona babka zostaje wilgotna około trzech dni.
- Czemu moja babka łaciata nie ma wyraźnego wzoru, tylko zlewa się na jedną barwę?
Najczęściej ciasto było za rzadkie albo zostało wymieszane po przełożeniu warstw do formy. Pilnuj gęstości zbliżonej do gęstej śmietany i nakładaj porcje łyżką bez mieszania ich w formie. Jedno przeciągnięcie wykałaczką na koniec wystarczy, żeby wzór był wyraźny, ale nie zatarty.
- Czy mogę zrobić babkę łaciatą bez laktozy albo na maśle zamiast oleju?
Tak. Mleko zwykłe zamienisz na mleko bez laktozy albo roślinne bez zmiany proporcji. Olej możesz zastąpić taką samą ilością roztopionego i przestudzonego masła, co da inny, bardziej maślany smak i trochę szybciej twardniejący miękisz.
- Jak sprawdzić, że babka jest upieczona w środku?
Wbij długi, drewniany patyczek w najgrubsze miejsce ciasta, zwykle blisko środka formy. Jeśli wyjdzie suchy, bez wilgotnych okruchów, babka jest gotowa. Dodatkowo wierch powinien być sprężysty i odbijać się lekko pod dotykiem.
- Z czym podawać babkę łaciatą?
Klasycznie podaje się ją z czarną kawą albo mocną herbatą, w plastrach o grubości około dwóch centymetrów. Można ją też podać z bitą śmietaną albo lodami waniliowymi jako deser po obiedzie.
- Czy ciasto można zamrozić?
Tak, i to dobrze znosi zamrażanie. Zawiń całą babkę albo pojedyncze plastry ściśle w folię i mrożonkę przechowuj do trzech miesięcy. Rozmrażaj w lodówce przez kilka godzin przed podaniem, żeby nie zrobiła się wilgotna na powierzchni.
